ปี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 117 / 279

…ว่าสัพพจิตตสาธารณะ (มีทั่วไปแก่จิตทั้งปวง) เจตสิก 5 เหล่านี้ คือ วิตก ๑ วิจาร ๑ อธิโมกข์ ๑ วิริยะ ๑ ปีติ ๑ ฉันทะ ๑ ชื่อว่าปกิณณกะ ฯ เจตสิก ๑๓ เหล่านี้ บัณฑิตพึงทราบว่า อัญญาสมานา (มีเสมอแก่จิตเหล่าอื่น)…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และการศึกษาเจตสิกที่มีการอธิบายถึงธรรม ๕๒ ประการที่ประกอบกับจิตและการเกิดดับในที่เดียวกัน โดยการจำแนกความหมายของเจตสิกประเภทต่างๆ เช่น ผัสสะ, เวทนา, และเจตนา รวมถึง

…ยวจิกิจฉา ก็วิริยะเกิดในจิตทั้งหลาย เว้นปัญจทวาราวัชชนะ ทวิปัญจวิญญาณ สัมปฏิจฉันนจิต และสันติรณจิตฯ ปีติเกิดในจิตทั้งหลาย เว้นจิตที่ สหรคตด้วยโทมนัส อุเบกขากายวิญญาณ และจตุตถฌานจิตฯ ฉันทะ เกิดในจิตทั้งห…

…ต่างๆ โดยมีการแบ่งประเภทจิตตามที่เห็นในตำรา ศึกษาเรื่องการเกิดของอารมณ์ภายในจิตที่สัมพันธ์กับวิจาร, ปีติ, และฉันทะ รวมถึงการแยกแยะระหว่างอารมณ์กุศลและอารมณ์อกุศล โดยมีการสรุปคุณสมบัติเด่นของจิตภายในกลุ่…

…ธรรม มีต่างออกไป ในอนุตตรจิต (โลกุตตรจิต), อัปปมัญญาและ ฌานธรรม มีในมหัคคตจิตชนิดปานกลาง วิรัติ ญาณ ปีติ และอัปปมัญญา มีแปลออกไป ในพวกกามาวจรจิต ฯ ในบรรดาอกุศลจิต ธรรม ๑๓ คือ อัญญสมนาเจตสิก ๑๑ และอกุศลส…

บทนี้กล่าวถึงธรรมในจิตประเภทต่าง ๆ รวมถึงกามาวจรโสภณจิต, กิริยาจิต และวิบากจิต โดยลงลึกในธรรม 13 ประการ และอธิบายความเชื่อมโยงกับโลภะและมานะ รวมถึงการแยกประเภทต่าง ๆ ของจิต ทั้งอโकุศลจิตและกุศลจิต เพื

…นอัญญสมานาเจตสิก เว้น ฉันทะ ถึงการสงเคราะห์เข้าในสนจิตก่อน ฯ อนึ่ง (ธรรม ๑๑ เหล่า นั้น) เว้นฉันทะและปีติ ถึงความสงเคราะห์เข้าในโวฏฐวนจิต (ธรรม เหล่านั้น) เว้นฉันทะและวิริยะ ถึงการสงเคราะห์เข้าในสุขสันตี…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์และศึกษาเกี่ยวกับอเหตุกจิต ๑๘ และเจตสิกที่เกี่ยวข้อง โดยใช้ธรรม ๑๒, ๑๑, ๑๐ และ ๒ เป็นฐานในการเข้าใจธรรมอย่างลึกซึ้งและช่วยให้ผู้ศึกษาสามารถทราบถึงความแตกต่างในการทำงานของเ

…กิดในจิต ๒๓ เว้นจิต ๒๖ คือ ปัญจทวาราวัชชนจิต ทวิปัญจวิญญาณ สัมปฏิจฉันนะ ทั้งคู่ และสันติรณะทั้ง ๓ ฯ ปีติเกิดในจิต ๕๑ เว้นจิต ๓๐ คือ จิต ๒ ที่ สหรคตด้วยโทมนัส จิต ๕๕ ที่สหรคตด้วยอุเบกขา กายวิญญาณทั้งคู่ …

…วิญญาณ และวิตกที่เกิดขึ้นในหญิงเหล่านั้น รวมถึงการอธิบายประเด็นต่างๆ เช่น วิจารย、อธิโมกข์、วิริยะ และปีติที่เกิดในจิตประเภทต่างๆ รวมถึงการเชื่อมโยงกับปกิณณกเจตสิกตามลำดับแห่งจิตตุปบาท.

…ิกธรรม เหล่านี้ ท่านอาจารย์จึงได้กล่าวคำว่า อนุตฺตเร ฌานธมฺมา เป็นอาทิฯ ฌานธรรมด้วยอำนาจ วิตก วิจาร ปีติ และสุข ในอนุตตรจิต มีความ แปลกกัน คือต่างกัน ๆ อัปปมัญญาและฌานธรรมในอมหัคคตจิตปาน กลางมีความแตกต่…

บทนี้กล่าวถึงเวทนาและอารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับกามตัณหา การอธิบายถึงการต่างกันในประเภทของจิต ทั้งกุศล วิบาก และกิริยา โดยนำมาซึ่งการเรียนรู้และการเข้าใจในธรรมนั้น ๆ ผ่านการวิเคราะห์ธรรมในระดับต่าง ๆ งานนี

…ิตทั้งหมด และธรรมอีก ๑๐ อย่างที่มีเสมอ (สมานเจตสิก) คือมีเสมอแก่จิตอื่น (อัญญสมานาเจตสิก) เว้นฉันทะ ปีติ และอธิโมกข์ บัณฑิตเรียกว่า มีการประกอบในกุศลจิตทั้งหมด ฯ ด้วยบทว่า ตถา นี้ ท่านอาจารย์ระบุถึงอัญญ…

เนื้อหานี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์ที่แตกต่างกันในหลักอภิธัมมาซึ่งไม่มีการเกิดในวิจิกิจฉาจิต รวมถึงการจำแนกและอภิปรายถึงความสัมพันธ์ของธรรมต่างๆ ที่ตั้งอยู่ในจิตหลายดวง โดยอธิบายถึงอาการและการประกอบ

…้น การกำหนดนับประมาณ แห่งอายุของพวกอบาย ๔ ของพวกมนุษย์ และของพวกวินิปาติกาสูร ย่อมไม่มี ฯ อนึ่ง ๕๐๐ ปีทิพย์ เป็นประมาณแห่งอายุของเหล่าเทวดา ชั้นจาตุมมหาราชิกา โดยการนับปีของมนุษย์ได้ประมาณ 8 ล้านปี ฯ จา…

…างๆ ตามหลักการในอภิธัมม ซึ่งสอดคล้องกับบรรทัดฐานทางพระพุทธศาสนา เช่น อายุที่เหมาะสมของเทวดาและการนับปีมนุษย์เพื่อแปลงให้เป็นปีทิพย์, รวมถึงวิบากที่เกิดจากฌานต่างๆ เพื่อเข้าใจในความสัมพันธ์ระหว่างการเกิด…

…ก็มีกรรมเป็น ประมาณเหมือนกัน เพราะพวกมนุษย์เหล่านั้น บางคราวมีอายุ อสงไขย ๑ บ้าง บางคราวก็มีอายุ ๑๐ ปีบ้าง ฯ ก็พระพุทธดำรัสนี้ว่า "ผู้ที่เป็นอยู่นานก็อยู่ได้เพียง ๑๐๐ ปี หรือเกินไปบ้างเล็กน้อย แต่ไม่ ถึ…

…ิดมีอายุได้แค่ 9 วันในขณะที่บางชนิดอาจอยู่ได้จนถึงชั่วกัลป์ ทว่ามนุษย์ถือว่ามีอายุเฉลี่ยไม่เกิน 200 ปี พระพุทธเจ้าทรงตรัสเกี่ยวกับอายุของมนุษย์ในสมัยนี้และให้ข้อมูลว่ามนุษย์ที่มีอายุ 50 ปี เทียบเท่าหนึ่…

…ิ้นไป แม้ในเมื่อกองเมล็ดพันธุ์ผักกาด หมดสิ้นไป ด้วยนำพืชพันธุ์ผักกาดออกครั้งละเมล็ด ๆ โดยล่วงไป ร้อยปี ๆ ต่อครั้ง จากกองเมล็ดพันธุ์ผักกาด ยาวกว้างด้านละ ๑ โยชน์เท่ากันฯ ก็อสงไขยกัลป์ ๑ นั้น มีประมาณ ๖๔ …

เนื้อหาเกี่ยวกับการกำหนดอายุของพรหมปาริสัชชาและแสดงความเข้าใจในอสงไขยกัลป์ที่กล่าวถึงในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และโลกในช่วงเวลาต่าง ๆ พร้อมข้อมูลเกี

…ะ มีเหตุ 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ โสมนัส ๑ องค์ฌาน ๓ คือ วิตก วิจาร ปีติ เอกัคคตา โทมนัส ๑ อุเบกขา ๑ ฯ ด องค์มรรค ๑๒ คือ สัมมาทิฏฐิ ๑ สัมมาสังกัปปะ ๑ สัมมา วาจา ๑ สัมมากั…

ในหน้า 311 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวม

…่าสัตว์ผู้กินกวฬิการาหาร เพราะรูปกายนั้นแม้อัน ปัจจัยมีกรรมเป็นต้นให้เกิดแล้ว ก็มีความเป็นไปตลอด ๑๐ ปีเป็นต้นได้ ન โดยกำลังค้ำจุนแห่งกวฬิการาหารนั่นเอง ฯ จริงอย่างนั้น กวฬิการาหาร นี้ ท่านอาจารย์ทั้งหลา…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างผัสสะและเวทนา ว่ามีความสำคัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความส

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 395 ปีตกสิณ ๑ โลหิตกสิณ ๑ โอทาตกสิณ ๑ อากาสกสิณ ๑ อาโลกกสีฯ ๑ ชื่อว่ากสิฯ ๑๐ ฯ ซากศพ ๑๐ อย่าง เหล่านี้ คือ…

เนื้อหาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายเกี่ยวกับกสิ 10 ประเภท และซากศพ 10 อย่าง รวมถึงความระลึก 10 อย่างที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าซึ่งประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกข

…ั้นไป การกำหนดลักษณะ แห่งมรรค ด้วยอำนาจกำหนดจับอันตราย คือวิปัสสนูปกิเลสมีโอกาส เป็นต้น คือ โอภาส ๑ ปีติ ปัสสัทธิ ๑ อธิโมกข์ ๑ ด ปัคคหะ ๑ สุข ๑ ญาณ ๑ อุปัฏฐาน อุเบกขา ๑ นิกันติ ๑ ของพระโยคาวจรผู้ปรารภนั…

ในหน้า 400 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายถึงประเภทแห่งวิโมกข์ 3 ประการ ได้แก่ สุญญตานุปัสสนา, อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา เพื่อเชื่อมโยงไปยังหลักการเกี่ยวกับสีล

…่าง มีโอกาสเป็นต้น คือ โอภาส กล่าวคือ แสงสว่างที่พวยพุ่งออกจากสรีระ เกิดจากจิตสัมปยุตด้วยวิปัสสนา ๑ ปีติ ๕ อย่าง มีขุททกาปีติเป็นต้น ซึ่งเกิดร่วมกับวิปัสสนาจิต ปัสสัทธิ ๒ อย่าง ด้วยอำนาจกาย (ปัสสัทธิ) แ…

…เช่น เวทนา สัญญา และสังขาร มีการกล่าวถึงวิปัสสนาและผลที่ได้รับจากการพิจารณาในลักษณะนี้ เช่น โอภาสและปีติที่เกิดขึ้นจากการระลึกถึงจิตสัมปยุตด้วยวิปัสสนา โดยมีการใช้อาหารและผัสสะในกระบวนการเกิดดับนี้

…งโบราณกาล กราบทูลให้ทรงพระวิจารณ์ทศพิธราชธรรมที่ทรงบำเพ็ญ อยู่ว่า อิจฺเจเต กุสเล ธมฺเม ตโต เต ชายเต ปีติ ฐิเต ปสฺสาหิ อตฺตนิ โสมนสฺสญจนปปก ฯ ขอพระองค์ทรงพิจารณาราชธรรมส่วนชอบ อันตั้งอยู่ในพระองค์ดังนี้น…

บทความนี้นำเสนอพระราชจริยาที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสทรงบำเพ็ญเพื่อความสำเร็จแห่งพระราชธรรม โดยพูดถึงพระมหากษัตริย์เจ้าและการพิจารณาทศพิธราชธรรมที่ประกอบด้วยพระเกียรติยศและคุณธรรมอันสูง

…่เสมอทั่วกันไป บุคคล ใต้แม้แลเห็นผลแห่งบุญจริยาประจักษ์ แต่มาท้อถอยไม่สามารถจะบำเพ็ญ มีฉันทะอุตสาหะ ปีติ ปราโมทย์ในบุญจริยาน้อยเบาบางไม่กล้าหาญพอจะต่อสู้ด้วยหมู่กิเลสมาร คือ โลภะ โทสะ โมหะ อันมีกำลังกล้…

เนื้อหาไฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศ

…สมบัติในเบื้องต้น เป็นที่นิยม นับถือของอเนกชนนิกร ดังแสดงไว้ในพระที่ประเทศว่า อุภโต สุขาโต มาติโต จ ปีติโต จ มี พระชาติอันดี ทั้งฝ่ายพระชนนีทั้งฝ่ายพระชนกนารถ เป็นอุภัยปักษ์ สสุทธคหณิโก ประสูติจากร ชพระ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชคุณและอัตลักษณ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสในศก ๑๒๐ ซึ่งเป็นที่นับถือในหมู่ประชาชน มีพระราชบัณฑิตอันเป็นที่น่านับถือจากสมัยที่ทรงปฏิบัติงานด้วยกุศลธรรมและเคารพต่อผ

…ห้สิ้นทั้งพระราชอาณาเขต เพื่อตัดเหตุร้าย และความ ฉิบหายทรัพย์ของราษฎร และผ่อนเลิกให้มีน้อยลงโดยลำดับปี ในศกนี้ ตรัสให้เลิกบ่อนเบี้ยให้หัว เมือง มณฑลนั้น ๆ รวมกันถึง ๘๔ ตำบล, อนึ่ง ทรงตั้งพระราชกมลจะทรงย…

…ูแลทรัพยากรราษฎร การสร้างเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๔ เพื่อเชิดชูข้าราชการและพระราชวงศ์ในโอกาสครบ ๑๐๐ ปีของรัชกาลที่ ๔ นอกจากนี้ยังมีการจัดการกับบ่อนเบี้ยและการให้ความสำคัญกับการสร้างคมนาคมที่สะดวกยิ่งขึ้…

…้งหลายว่า อุฏฐานวิริยาธิคเหติ โคเคน พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกขิตเตหิ ธมมิเกหิ ธมฺมลทเธ ปุตฺตทาร์ สุเขต ปีเนติ สมมา สุข ปริหรติ ดังนี้บ้าง เปลี่ยนบทกิริยาข้างท้ายแสดงโดย โวหารอย่างอื่นบ้าง ความแห่งบาลีข้างต…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที