หน้าหนังสือทั้งหมด

การนั่งสมาธิและการกำหนดนิมิต
70
การนั่งสมาธิและการกำหนดนิมิต
…รือว่าขมวดคิ้ว แล้วตั้งใจมั่น วางอารมณ์สบาย สร้างความรู้สึกให้พร้อมทั้งกายและใจ ว่ากำลังจะเข้าไปสู่ ภาวะแห่งความสงบ สบายอย่างยิ่ง ๔. นักกําหนดนิมิต เป็น “ดวงแก้วกลมใส” ขนาด เท่าแก้วตาดำ ใสบริสุทธิ์ ปราศจา…
…งกายและใจ โดยให้เริ่มนั่งในท่าที่สบายแล้วนึกถึงดวงแก้วกลมใสที่มีความบริสุทธิ์ ซึ่งจะช่วยในการเข้าถึงภาวะสมาธิ นอกจากนี้ยังมีการแนะนำการกล่าวภาวนาเพื่อเพิ่มสมาธิและความสงบ ทั้งนี้ หากนิมิตหายไป นักปฏิบัติไ…
สำนวนนิยม ๑๖๙
185
สำนวนนิยม ๑๖๙
…๔/๒๕๑๗) ขาทนฺโต จ วิกกีฌนโต จ กินบ้างขายบ้าง (๔/๒๕๑๗) วตฺตปฏิวตฺต์ วัตรปรนนิบัติ (๕/๒๕๑๗) นตฺถิภาโว ภาวะที่ไม่มี..... (๖/๒๕๑๗) อลงฺกริตฺวา แต่งตัวเต็มที่ (ทำจนพอ) (๖/๒๕๑๗) อุจจาสทท์ มหาสทท เสียงเอ็ดเสียงด…
ในบทความนี้ได้รวบรวมและอธิบายสำนวนนิยมในวัฒนธรรมไทย ตั้งแต่สำนวนนิยมที่เกี่ยวกับธรรมะ เช่น ธมมกลิโก, วิสภาโค ไปจนถึงคำพูดที่ใช้ในการสื่อสารทั่วไป เช่น คนฺโภ และชาตมงฺคลทิวเส. เนื้อหาดังกล่าวช่วยให้ผู้
การสร้างนิมิตเพื่อภาวนา
21
การสร้างนิมิตเพื่อภาวนา
…อตาหรือขมวดคิ้ว แล้วตั้งใจมั่น วางอารมณ์สบาย สร้างความรู้สึกให้พร้อมทั้งกายและใจว่ากำลังจะเข้าไปสู่ ภาวะแห่งความสงบสบายอย่างยิ่ง ๔. นึกกำหนดนิมิต เป็น “ดวงแก้วกลมใส” ขนาด เท่าแก้วตาดำใสบริสุทธิ์ ปราศจากรา…
บทความนี้กล่าวถึงวิธีการนึกกำหนดนิมิตเป็นดวงแก้วกลมใสเพื่อนำไปสู่การตั้งจิตในภาวะสงบ โดยเริ่มต้นจากการนึกถึงดวงแก้วซึ่งมีลักษณะบริสุทธิ์ และการน้อมจิตเข้าสู่ศูนย์กลางกายตามลำดับฐานต…
สัมมาสมาธิและการเข้าถึงฌาน
32
สัมมาสมาธิและการเข้าถึงฌาน
…งว่าสัมมาสมาธิ จะมีความสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม เมื่อเข้าถึงปฐมฌาน จนกระทั่งถึงจตุตถฌานแล้ว จะมีสภาวะที่ไม่สุข ไม่ทุกข์ และเป็นอุเบกขา จนมีสติบริสุทธิ์ นอกจากนี้ ในพระไตรปิฎกยังกล่าวถึงลักษณะของสัมมาสม…
…มีความตั้งมั่น ซึ่งสามารถขจัดมิจฉาสมาธิและกิเลสต่างๆ ได้ การปฏิบัติสัมมาสมาธิทำให้ผู้ปฏิบัติเข้าถึงสภาวะที่ไม่มีทั้งสุขและทุกข์ และนำไปสู่นิพพานได้ พระไตรปิฎกกล่าวถึงคุณประโยชน์ของสัมมาสมาธิในการเป็นเครื่…
การฝึกสมาธิในพระพุทธศาสนา
33
การฝึกสมาธิในพระพุทธศาสนา
…ตั้งอยู่แห่งจิต ความดำรงอยู่แห่งจิต ความมั่นอยู่แห่งจิต ความไม่ส่ายไปแห่งจิต ความไม่ฟุ้งซ่านแห่งจิต ภาวะที่จิตไม่ส่ายไป ความสงบ สมาธินทรีย์ สมาธิพละ ความตั้งใจผิด ในสมัยนั้น อันใด นี้ชื่อว่า มิจฉาสมาธิ มี…
…งผลให้ใจฟุ้งซ่านไม่ได้เข้าถึงนิพพานอย่างแท้จริง การฝึกสมาธิต้องปรับเปลี่ยนใจให้อยู่ภายใน และพิจารณาสภาวะตามความเป็นจริงเพื่อลดกิเลสและยังเป็นหนทางสู่การพ้นทุกข์ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยอ้างอิงจากพระไตรปิ…
สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา
39
สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา
…ั้งอยู่แห่งจิต ความดำรงอยู่แห่งจิต ความมั่นอยู่แห่งจิต ความไม่ส่ายไป แห่งจิต ความไม่ฟุ้งซ่านแห่งจิต ภาวะที่จิตไม่ส่ายไป ความสงบ สมาธินทรีย์หรืออินทรีย์คือสมาธิ สมาธิพละ สัมมาสมาธิ สมถะ คือ คุณธรรมอันระงับ…
บทที่ 2 นี้เน้นการศึกษาเกี่ยวกับสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นการฝึกจิตเพื่อพัฒนาให้สูงส่งขึ้น โดยเฉพาะสมถกัมมัฏฐานซึ่งเน้นถึงความสงบของจิต การทำให้จิตไม่ฟุ้งซ่านและตั้งมั่น โดยการฝึกนี้มีวิธีการแล
การรวมจิตเป็นเอกัคคตาและฌานในสมาธิ
43
การรวมจิตเป็นเอกัคคตาและฌานในสมาธิ
…กับอารมณ์อื่นๆ แต่จะแน่วแน่ อยู่กับอารมณ์เดียว (2) ฌาน 5 องค์ธรรมที่เกิดขึ้นนี้เองที่เป็นเครื่องแสดงภาวะจิตที่เป็นอัปปนาสมาธิ ภาวะจิตที่เป็น อัปปนาสมาธินี้ อาจเรียกได้ว่า ฌาน คือ ภาวะที่จิตสงบประณีต เป็นส…
…ะทำให้จิตแน่วแน่ การฝึกฌานจึงช่วยให้เกิดสมาธิที่ลึกซึ้งมีหลายระดับ รวมถึงรูปฌานและอรูปฌานที่จะนำไปสูภาวะแห่งจิตที่สงบและพลังที่แข็งแกร่ง พร้อมกันนี้ยังช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถอยู่กับอารมณ์เดียวได้อย่างมั่น…
โทษของวิหิงสาและอานิสงส์ของกรุณา
69
โทษของวิหิงสาและอานิสงส์ของกรุณา
…างเดิม ไม่อยู่ในวิสัยจะทำให้เกิดความกรุณาเป็นอันดับแรก ได้นั่นก็คือ เมื่อเจริญกรุณาไปในคนที่รักนั้น ภาวะแห่งความรักยังไม่ได้พรากออกไปจากใจ เมื่อ ความรักยังไม่พรากออกไป กรุณาก็ไม่สามารถแทรกเข้ามาในใจได้แม้…
บทความนี้พิจารณาโทษของการเบียดเบียนสัตว์ว่าเป็นวิบากกรรมที่ส่งผลทั้งในปัจจุบันและอนาคต ซึ่งรวมถึงความทุกข์ทรมานและความเสื่อมเสีย มีเหตุผลที่ชัดเจนในการเจริญกรุณา ควรเว้นการเจริญกรุณาต่อคน 5 จำพวกที่กำ
อาการและความหมายของกิเลส
32
อาการและความหมายของกิเลส
…ความเปรอะเปื้อน (แห่งจิต) ความลำบาก ความเบียดเบียน ความกำจัด ความทำลาย ความเผา ความแผดเผา ความทุกข์ ภาวะที่ เกิดขึ้นในใจและทำใจให้เศร้าหมอง มลทิน (ของใจ) ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2542 แสด…
บทเรียนนี้นำเสนออาการของโรคทางจิตที่มีลักษณะ 3 อย่าง ได้แก่ หิว ร้อน และมีด ซึ่งเป็นสัญญาณที่บ่งชี้ว่าจิตป่วย นอกจากนี้ยังพูดถึงกิเลสซึ่งเป็นต้นเหตุหลักที่ทำให้จิตเศร้าหมองและเกิดการกระทำที่ไม่ดี เช่น
การเวียนเกิดและกรรมในพระพุทธศาสนา
92
การเวียนเกิดและกรรมในพระพุทธศาสนา
…รมีชีวิตอยู่เปรียบเสมือนการเดินทาง นับตั้งแต่ปฏิสนธิขึ้นในครรภ์ ของมารดา จนกระทั่งออกมาสู่โลกภายนอก ภาวะทางกายและทางจิตของมนุษย์ไม่เคยหยุด อยู่กับที่ แต่ก้าวไปข้างหน้าจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ผ่านจากภพนี้…
บทสนทนาระหว่างพระอานนท์และพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในเรื่องกรรมและการเกิดใหม่ การเข้าใจถึงกรรมที่เป็นเหตุในการเกิดในภพใหม่ และการเดินทางในเหล่าจิตวิญญาณที่ไม่มีที่สิ้นสุดนับตั้งแต่การปฏิสนธิจนถึงความตาย รวม
อายตนะและความรู้แจ้งในพระพุทธศาสนา
130
อายตนะและความรู้แจ้งในพระพุทธศาสนา
…ากขึ้นตามลำดับ จากผมดำเป็นผมขาว จากผิวเต่งตึงเป็นผิวที่เหี่ยวย่น เป็นต้น และตายไปในที่สุด เป็นไปตามสภาวะ ท่านจึงกล่าวว่า รูปทั้งหลายย่อมทรุดโทรมไป 2. แดนติดต่อคือ เสียง (สัททายตนะ) เสียง ได้แก่ สิ่งที่ได้…
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงความเสื่อมโทรมของร่างกายตามอายุที่เพิ่มขึ้น และอธิบายถึงอายตนะ ในที่นี้หมายถึงการสัมผัสและการรับรู้ซึ่งเกิดจากการติดต่อกับสิ่งภายนอก มีการจำแนกอายตนะ 6 ประการ ได้แก่ รูป เสีย
อิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์: ความเข้าใจในเพศและชีวิต
162
อิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์: ความเข้าใจในเพศและชีวิต
…. อิตถินทรีย์ มีหน้าที่แสดงลักษณะของทรวดทรงหญิง เครื่องหมายรู้ว่าหญิง กิริยาหญิง อาการหญิง สภาพหญิง ภาวะหญิง ได้แก่ อิตถีภาวรูป เป็นรูปธรรม อิตถีภาวรูปนี้ เกิดต่อเนื่องในสันดานแห่งสตรีมิได้ขาดสาย อิตถีภาว…
บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ ซึ่งแสดงถึงลักษณะของทรวดทรงและกิริยาอาการของเพศหญิงและเพศชาย โดยอิตถินทรีย์เป็นรูปธรรมที่ทำให้สามารถระบุเพศหญิงได้ ขณะเดียวกันปุริสินทรีย์เป็
การเจริญสมาธิและวิปัสสนา
168
การเจริญสมาธิและวิปัสสนา
…ั้งอยู่แห่งจิต ความดำรงอยู่แห่งจิต ความมั่นอยู่แห่งจิต ความไม่ส่ายไป แห่งจิต ความไม่ฟุ้งซ่านแห่งจิต ภาวะที่จิตไม่ส่ายไป ความสงบอินทรีย์คือ สมาธิ สมาธิพละ สัมมาสมาธิ ได้แก่ เอกัคคตาเจตสิก เป็นใหญ่ที่จะครอบ…
เนื้อหาพูดถึงการพัฒนาจิตโดยการฝึกสมาธิและวิปัสสนา โดยเน้นที่การลดกิเลสและความฟุ้งซ่าน หัวข้อหลักประกอบด้วยหลักการของสมาธิและอุบายต่างๆ ที่ช่วยในการทำให้จิตสงบ ผลของการฝึกสมาธิที่ถูกต้องนำไปสู่มรรคญาณ
นิโรธและนิพพานในพระพุทธศาสนา
195
นิโรธและนิพพานในพระพุทธศาสนา
…วไม่ต้องขวนขวายหายา เพื่อดับโรคนั้นอีก 5. นิสสรณนิโรธ แปลตามตัวว่า ดับกิเลสด้วยการสลัดออกไป หมายถึง ภาวะแห่ง การดับกิเลสนั้นยั่งยืนตลอดไปได้รับความสุขจากความดับนั้นยั่งยืนตลอดไปได้แก่นิพพานนั่นเอง เหมือนค…
นิโรธและนิพพานเป็นแนวคิดสำคัญในพระพุทธศาสนา นิโรธหมายถึงความดับกิเลสและทุกข์ โดยแบ่งออกเป็น 3 ประการคือ มรรค ผล และนิพพาน หนึ่งในไวพจน์ของนิโรธคือการหยุดความกระหาย ความอาลัย ความตัณหา และความสิ้นกำหนั
ปฏิจจสมุปบาทในพระพุทธศาสนา
208
ปฏิจจสมุปบาทในพระพุทธศาสนา
…ายต่างเกิดด้วย ตัวเองโดด ๆ ปฏิจจสมุปบาทที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ก็ทรงมุ่งหมายที่จะทรงแสดงถึง ภาวะที่ต่างฝ่ายต่างเป็นปัจจัยให้กันและกันเกิดขึ้น ดังจะเห็นได้จากพระพุทธดำรัสที่ตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลา…
บทที่ 10 นี้สำรวจหลักธรรมปฏิจจสมุปบาท ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของวิปัสสนาภูมิ โดยอธิบายเกี่ยวกับการเกิดขึ้นร่วมกันของธรรมชาติทั้ง 12 ประการที่สัมพันธ์กัน โดยเน้นถึงการที่อวิชชาเป็นปัจจัยเริ่มต้นของกระบวนการด
ความเข้าใจเกี่ยวกับเวทนาและตัณหา
215
ความเข้าใจเกี่ยวกับเวทนาและตัณหา
…คือ ถือว่าขันธ์ 5 มีอัตตา เป็นตัวตน เที่ยงแท้ เป็นต้น 10. ภพ แปลว่า ความมีความเป็น ในที่นี้ หมายถึง ภาวะแห่งชีวิต คือ ความมีขันธ์หรือมี นามรูป เพราะชีวิตต้องตกอยู่ในภพทั้ง 3 อย่างใดอย่างหนึ่งเสมอ คือ 1. ก…
เนื้อหาในบทนี้สรุปความรู้สึกทางใจและการแยกแยะตัณหาที่เกิดจากความอยากมีความสุขหรือความทุกข์ การวิเคราะห์เวทนาที่แบ่งเป็น 2 ชนิด ได้แก่ เวทนาทางกายและเวทนาทางใจ ตัณหาที่เกิดขึ้นแบ่งเป็นต่าง ๆ ตามรูป เสี
แนวคิดการบำเพ็ญบารมี
24
แนวคิดการบำเพ็ญบารมี
…ามร้อนมีอยู่ ความเย็นอันระงับความร้อนยังมีได้ สถานที่ระงับกองไฟคือกิเลสก็ต้องมีแน่นอน เมื่อภพมีอยู่ ภาวะที่ไม่ใช่ภพก็น่าจะมี คนบางคนในโลกนี้ พกพาสมบัติ มากมายติดตัวไป เดินทางไปกับหมู่โจร เขาจำเป็นที่จะต้อ…
เนื้อหานี้กล่าวถึงการรับมรดกจากมารดา และความรู้สึกที่เกิดขึ้นกับการรับรู้สมบัติที่มหาศาล แต่แทนที่จะแสวงหาความสุขจากทรัพย์สิน ท่านเลือกที่จะพิจารณาเกี่ยวกับทุกข์ในวัฏจักรแห่งการเกิดและตาย เช่นเดียวกับ
ธรรมะเพื่อประช มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๕ (พิสูจน์ ชายชู้)
370
ธรรมะเพื่อประช มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๕ (พิสูจน์ ชายชู้)
…นำความขี้ริ้วขี้เหร่มา ทำให้ความสวยงามของนาง ต้องอับเฉาลงแล้ว ยังไม่สามารถให้การบำรุงบ้าเรอนางได้สม ภาวะของนางอีกด้วย นางไม่ควรจะเป็นคู่กับเขาเลย” เขาพูด เกลี้ยกล่อมหมายจะได้นางมาเป็นภรรยา นางทีฆตาลาฟังแล…
ในตอนที่ ๕ ของธรรมะเพื่อประช มโหสถบัณฑิต เราได้เห็นว่ามโหสถใช้ปัญญาในการคลี่คลายปัญหาของคู่รักที่มีความขัดแย้งเกี่ยวกับชายชู้ เมื่อทีฆปิฏฐิพยายามเกลี้ยกล่อมนางทีฆตาลาให้เลิกกับโคสกาฬ ทำให้เกิดการทะเลา
หลักธรรมและการปฏิบัติในพระพุทธศาสนา
525
หลักธรรมและการปฏิบัติในพระพุทธศาสนา
…สัตว์นรก สุขไม่เจืออามิส, สุขไม่ต้องอาศัยเครื่องล่อหรือกามคุณ ความดับทุกข์ คือ ดับตัณหาได้สิ้นเชิง, ภาวะปลอดทุกข์ นิโรธสมาบัติ การเข้านิโรธ คือ ดับสัญญาความจำได้หมายรู้ และเวทนา การเสวยอารมณ์ เรียกเต็มว่า…
เนื้อหานี้กล่าวถึงแนวทางการเข้าใจและปฏิบัติตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา โดยมีความสำคัญอยู่ที่การนิโรธและการดับทุกข์ซึ่งพระพุทธเจ้าสอนให้ว่า สามารถทำได้โดยการลดละตัณหาและมุ่งมั่นต่อการปฏิบัติ โดยประกอบไปด
เพลงทางโลกและการฟังธรรม
40
เพลงทางโลกและการฟังธรรม
…างโลก ก็อย่าเพิ่งหงุดหงิด ขอให้นำเหตุการณ์นี้มาเป็นบททดสอบภาคปฏิบัติ ว่าเราจะอดทน รักษาใจให้ใสได้ใน ภาวะที่เราไม่ชอบได้หรือไม่ ถ้าผ่านข้อสอบบทนี้ได้ ไม่ว่าเราจะอยู่ที่บ้าน อยู่ที่ทำงาน หรือที่ไหนๆ เราจะใช…
เพลงทางโลกมีบทบาทในการดึงดูดความสนใจของผู้ฟังธรรม โดยเฉพาะเด็กและวัยรุ่น ช่วยสร้างจังหวะในการฟังและพักเสียงให้กับคุณครูผู้สอน ข้อดีคือส่งเสริมความสนใจในการฟังธรรม แม้ว่าจะมีผู้ที่ไม่ชอบเพลงทางโลกก็ตาม