มน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 142 / 331

…นะ (อายตนะคือหู) ๑ ฆานายตนะ (อายตนะคือจมูก) ๑ ชิวหายตนะ (อายตนะคือลิ้น) ๑ กายายตนะ (อายตนะคือกาย) ๑ มนายตนะ (อายตนะคือใจ) ๑ รูปายตนะ (อายตนะคือรูป) ๑ สัททายตนะ (อายตนะคือเสียง) ๑ คันธายตนะ (อายตนะคือกลิ…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นไปที่ธรรม ๓๓ ในโลกุตตรจิต รว…

…ก็บรรดาธรรมเหล่านี้ ธรรม ๖๕ ด้วยสามารถเจตสิก, สุขุมรูป และนิพพาน ถึงการนับว่า ธัมมายตนะและธัมมธาตุฯ มนายตนะ อย่างเดียว กระจายออกไปด้วยสามารถแห่งวิญญาณธาตุ ๓ อย่าง ฯ [สังคหคาถา] ธรรม ๕ เหล่านี้ คือ รูป เ…

เนื้อหานี้เสนอความเข้าใจเกี่ยวกับธรรม ๖๕ ที่สัมพันธ์กับเจตสิกและนิพพาน ในการศึกษาอุปาทานขันธ์ ๕ ร่วมกับการพิจารณาความสัมพันธ์ของทวารอารมณ์และธาตุที่มีอยู่ให้กว้างขวาง โดยชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่า

…รส) พุทธภาษิตตรัสประทานโอวาทแก่อนาถบิณฑิกคฤหบดี โสดาบันอริยสาวกว่า ปญฺจิเม คหปติ ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาป ทุลลภา โลกสุม มีความว่า ดูก่อนคฤหบดี ธรรมเหล่านี้ ๕ ประการ คือ อายุ วรรณ สุข ยศ สวรรค์ สัตว์ปรารถ…

บทความนี้กล่าวถึงโอวาทที่สำคัญซึ่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้ตรัสไว้แก่อนาถบิณฑิกคฤหบดี โดยเ…

…ฝูงไปคด โคทั้งปวงนั้นก็ไป คดตามกัน ถ้าโคผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งปวงนั้นก็ไปตรงตามกัน ข้อนี้ฉันใด เอวเมว มนุสฺเสสุ โย โหติ เสฏฐสมุมโต น่าทึ่ ในหมู่มนุษย์ก็อย่างเดียวกัน ถ้าท่านผู้ได้รับสมมติให้เป็นใหญ่ประพฤต…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของธรรมคารวะและอานิสงส์ของการบูชาผู้ปฏิบัติตามธรรม โดยเสนอว่าการเคารพและกราบไหว้ผ…

…พา ตา อุช คจฺฉนฺติ เนตโต อุช คเต สติ เมื่อมีผู้นำไปตรงเช่นนั้น โคทั้งหลายนั้นย่อมไปตรงตามกัน เอวเมว มนุสเสส ในหมู่ มนุษย์ก็อย่างเดียวกัน โย โหติ เสฎฐสมมโต ท่านผู้ใดได้รับสมมติให้เป็นผู้ใหญ่ โส สเจ ธมฺม …

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการดำรงความเป็นเอกราชและความผาส…

… สัตว์เหล่าใดไม่รู้ข่าว ขอเทพเจ้าจงช่วยนำไปแถลง ให้อนุโมทนา สพฺเพ โลกมุห์ เย สตฺตา ชีวนฺตาหารเหตุกา มนุญฺญ์ โภชน์ สพฺเพ ลภนฺตุ มม เจตสา ។ สัตว์เหล่าในโลก ทุก ๆ หมู่ที่เป็นผู้มีอาหารเป็นเหตุ คือต้องอาศัย…

บทความนี้กล่าวถึงการแผ่เมตตาที่มีต่อสัตว์ทั้งหลาย โดยอ้างอิงถึงความเมตตาของสมเด็จพระเจ้าแผ่นดิน และการบำเพ็…

…ามูลให้บุคคลประพฤติหิตานุหิตประโยชน์แก่กัน ในกิจการนั้น ๆ ดุจผู้เชิดชักสาย หุ่นให้กระดิก ไปมา และปันมนุษยชนให้เป็นผู้ประเสริฐกว่ากันโดยคุณานุภาพ ២ เมตตานั้นเป็นคุณประการหนึ่ง ที่นับในพรหมวิหาร คือะรรมเป…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของเมตตาในพระพุทธศาสนา โดยเชื่อว่าเมตตาเป็นคุณธรรมที่สามารถนำไปสู่การช่วยเหลือและเส…

…ระยาวชิรญาณวโรรส) ๖๒ อันมาก ในอันใช่เหตุ และอาจถึงปราชัยก็เป็นได้ แม้ในคัมภีร์ชาดก ท่านก็ได้ยกข้อความนี้ขึ้น แสดง โดยความเป็นภาษิตของอาจารย์ทิศาปาโมกข์ ติไก่ผู้ขันไม่เป็นเวลา ยังพวกมาณพผู้เรียน มนต์ให้ล…

บทความนี้เสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงตามกาลในสังคม และการรู้จักประยุกต์ใช้เวลาของบุคคลที่มีความสา…

…รม ย่อมอุปถัมภ์ยังบุตรภรรยาให้เป็นสุข อิ่มหนำ บริหาร บำรุงให้สำราญโดยอุบายที่ชอบ ดังนี้ ปุตตา วัตถุ มนุสสาน บุตรเป็นวัตถุที่ตั้งของมนุษย์ ทั้งหลาย คือเป็นผู้จะสืบสายให้วงศ์สกุลเจริญแพร่หลายด้วยประชา ดุจ…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที

…สุขสำราญ ความเป็นผู้มีอายุยืนนาน และความบริบูรณ์แห่งวัตถุ ทั้งหลายอันเป็นที่ตั้งแห่งวิบุลผลทั้งสุขโสมนัสสวัสดีในที่ทุกสถานจงเกิดมี จงเป็นไป แต่ขอสมเด็จ บรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าผู้ทรงอภิบาลไทยสยามรัฐมณฑลม…

ข้อความนี้แสดงความปรารถนาดีจากสมเด็จพระญาณสังวรถึงประชากรไทย โดยขอให้ทุกคนมีสุขภาพดี อายุยืน และความเจริญรุ่…

…ิตรลดารโหฐานพระราชวัง ดุสิต ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้บุคคลคณะต่าง ๆ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท นายกรับ มนตรี ได้กราบบังคมทูลถวายพระพรในนามสโมสรสันนิบาต และประชาชนชาวไทย ได้ พระราชทานพระราชดำรับพระบรมราโชวา…

ข้อมูลเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราชที่แสดงถึงความห่วงใยในทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงการส่งเสริมพระพุทธศาสนาในชุมชน ผ่านพระราชดำริและกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ให้กับ

…อดถึงเพื่อให้เกิดการ เปรียบเทียบระหว่างการฟื้นฟูสภาพป่าไม้โดยใช้น้ำธรรมชาติ กับการเร่งรัดด้วยการเสริมน้ำจาก โครการชลประทาน สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ได้ทรงมองปัญหาเรื่องน้ำอันเป็น ทรัพยากรธรรมชาติเป…

…ใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม และได้มีพระราชดำริในการแก้ไขปัญหาน้ำซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญต่อชีวิตมนุษย์โดยเฉพาะ

เรื่องน้ำไว้ ทำให้เห็นแนวพระราชดำริในเรื่องน้ำได้ชัดแจนว่าน้ำมีความสำคัญต่อความอยู่รอยของ มนุษย์ของชาติบ้านเมืองมาก ในปัจจุบันเกิดความไม่สมดุลระหว่างปริมาณน้ำกับผู้ใช้น้ำ กล่าวคือในขณะที่จำนวน…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชดำริที่เกี่ยวข้องกับน้ำ และความสำคัญของน้ำต่อชีวิตของมนุษย์และชาติบ้านเมือง โดยเน้นถ…

…ฝูงไปคด โคทั้งหมดนั้นก็ไปคดตามกัน ถ้าโค ผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งปวงนั้นก็ไปตรงตามกัน ข้อนี้ฉันใด เอวเมว มนุสฺเสส โย โหติ เสฏฐสมมโต ฯ ในหมู่มนุษย์ก็อย่างเดียวกันฉันนั้น ถ้าท่านผู้ได้รับสมมติให้เป็นใหญ่ ประพฤ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณลักษณะของธรรมที่มนุษย์ปรารถนาเพื่อความมีสุขและความเจริญในชีวิต อธิบายถึงการกราบไหว้และเคารพในความเป็นธรรมที่ช่วยเสริมส…

…้จึงสาธกด้วยเรื่องในจักรวัติสูตร ในทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค พระราชามหากษัตริย์แลพระเชฏฐโอรสของพระเจ้าทัฬหเมนีจักรพรรดิ ราช ทรงตั้งอยู่ในราโชวาทของพระชนกบรมกษัตริย์ ทรงบำเพ็ญจักรพรรดิวัตร จัดธรรมิการัก ขาวรณคุ…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เผยแพร่แนวทางการปกครองที่ถูกต้องและเป็นธรรมด้วยอุบายโกศล ทั้งยังสอนให้กษัตริย์ และประชาชนปฏิบัติตนตามหลักธรรมเพื่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองและความสุข เป็นการเน้นถึงความสำคัญขอ

…วะใน ทศพิธราชธรรม มิได้ทรงล่วงล้ำเกิน แลมิได้ผิดพระราชประเพณี เป็นคุณสมบัติบำรุงสยามรัฐ เมทนี้ให้เกษมนิราศภัย มีข้ออุปมาอุปไมยในจตุกกนิบาต อังคุตตรนิกายว่า คนนเจ ตรมานาน สพฺพา ตา อุช คนติ มีความว่า เมื่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของพระบรมโพธิสมภาคในการรวมใจคนต่างประเทศและส่งเสริมความมั่นคงของประเทศผ่านการประกอบอาชีพต่างๆ พร้อมทั้งเน้นถึงบทบาทของพระราชาในการปกครองที่ต้องอยู่ในหลักธรรม ทำให้สังคมมีควา

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๓๔๘ องค์ ธนชีวิตญฺจาปิ สพพ์ อปเปว ชเห ธมฺมมนุสสรนฺโต เมื่อระลึกถึงธรรมถึงคราวเข้า ทรัพย์ อวัยวะ แม้ชีวิต ก็ควรสละเสียทั้งนั้น อธิบายว่า ทรัพย์เป…

ในบทความนี้มีการพูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับการสละทรัพย์และอวัยวะเมื่อถึงเวลาที่จำเป็น โดยยกตัวอย่างถึงความสำคัญในกา…

…่ 108 กัมมธารยสมาส [๔๕] นามศัพท์ ๒ บท มีวิภัตติและวจนะเป็นอย่างเดียวกัน บทหนึ่งเป็นประธาน คือ เป็นนามนาม, บทหนึ่งเป็นวิเสสนะ คือ เป็นคุณนาม หรือเป็นคุณนามทั้ง ๒ บท มีบทอื่นเป็นประธาน ที่ ท่านย่อเข้าเป็น…

บทนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับกัมมธารยสมาสในภาษาบาลี โดยชี้แจงการสร้างคำที่มีนามศัพท์สองบท ซึ่งสามารถประธานและวิเสสนะ มีกระบวนการย่อคำและการเปลี่ยนแปลงเพื่อสร้างความหมายที่หลากหลาย เช่น การใช้คำว่า 'มห' เพ

…นี้เรียกว่า ฉัฏฐีตุลยาธิกรณพหุพพิหิ มี ทวันทวสมาส เป็นท้อง คนธมาลาที่นิ หตุเกส เยส เต คนธมาลาทิตฺถา มนุสสา ܣܐܘ ๑๓ ๑๔ ๑๕ ๑๖ [ วัตถุ ท.] มีของหอมและระเบียบเป็นต้น [มี] ในมือ ท. ของมนุษย์ ท. ๑๓ ๑๔ ใด มนุษย…

…งการแบ่งสมาสที่เกี่ยวกับวจีวิภาคและตัทธิต ตัวอย่างการใช้งานของสมาสและการอธิบายว่ามีวัตถุอะไรในมือของมนุษย์ ความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการแบ่งสมาสในคัมภีร์ศัพทศาสตร์. เนื้อหานี้อาจมีเลือกหรือแบ่งแยกไป…

…ตตะ ชื่อเชนทัตติกะ ศัพท์ที่ลง ณว ปัจจัย อย่างนี้ อุปกุสฺส อปจจ์ โอปกโว เหล่ากอ แห่งอุปกุ ชื่อโอปกระ มนฺโน อปจจ์ มานโว เหล่ากอ แห่งมนุ ชื่อมานวะ

ในหน้า 137 นี้จะพูดถึงศัพท์บาลีที่ลงปัจจัยต่างๆ เช่น เณยย, ณ และ ณิก โดยมีการยกตัวอย่างในการแสดงถึงความแตกต่างของเหล่ากอในแต่ละคำ เช่น เหล่ากอแห่งพี่น้องหญิง, เหล่ากอแห่งนางวินตา และอื่นๆ ที่จะช่วยในก