สภา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 46 / 116

2.3.3 บรรลุฌาน เมื่อเจริญเมตตาจนสำเร็จถึงขั้นสมสัมเภทหรืออุปจารสมาธิแล้ว ต่อจากนี้ก็ให้ทำ สีมสัมเภทนั้นให้เป็นนิมิตกัมมัฏฐาน แล้วพยายามร้องเสพนิมิตนั้นให้ต่อเนื่องสม่ำเสมอ ปรารภความเพียรให้มากทำให้มาก

…ภาวนาอย่างต่อเนื่อง โดยมีการแผ่เมตตาไปยังทิศต่างๆ และทั่วโลกเพื่อสร้างความสงบและเชื่อมโยงกับทุกสิ่ง สภาพจิตที่มีเมตตาคือไม่มีความเห็นแก่ตัว และช่วยให้มีความสุขในชีวิตปัจจุบันและอนาคต

…ทรม ไปได้ ชื่อว่ามหาภูต เพราะเป็นรูปร่างที่แปลกประหลาด คือ ธาตุเหล่านี้แสดงตัวให้ปรากฏโดย การเปลี่ยนสภาพให้แตกต่างจากสภาพที่แท้จริง คือ ตัวเองไม่ได้เป็นสีเหลืองก็แสดงสภาพเป็น สีเหลืองได้ ไม่ได้เป็นสีแดงก…

…ิต ฤดู และอาหาร ความแตกต่างระหว่างธาตุกับลักษณะและคุณสมบัติของแต่ละธาตุสามารถวิเคราะห์เพื่อเข้าใจถึงสภาพธรรมชาติได้ดีขึ้น.

…นและเข้าไปทรงอยู่ได้ชั่วขณะอัน ชื่อว่า ไม่เที่ยง เพราะจะต้องเสื่อมสลายไป ชื่อว่า เป็นทุกข์ เพราะเป็นสภาพมีอันตราย ชื่อว่า มิใช่ตน เพราะหาสาระมิได้ 7. วินิพโภคาวินิพโภคโต โดยความแยกออกจากกันได้และแยกไม่ได…

…ๆ ในการปฏิบัติและการเป็นอยู่ของสิ่งมีชีวิต ซึ่งรวมถึงบทบาทของธาตุที่เกิดอยู่ในร่างกายสัตว์และผสานกับสภาวะที่เป็นอยู่ของสิ่งมีชีวิต มีการสำรวจอิริยาบถและปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อการเป็นอยู่ของธาตุต่างๆ โดยอ…

…ฏ ชีวิตนี้ก็จะต้องเวียนวนต่อไป ในการศึกษา วิปัสสนาอันเป็นเส้นทางเพื่อให้เห็นและเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงสภาพชีวิตที่กำลังเวียนว่าย จึงควรที่จะศึกษาและทำความเข้าใจถึงมูลเหตุแห่งสังสารวัฏ คือ กิเลส ตายเกิดในสั…

…ในการกระทำ โดยใจเป็นหัวหน้าเป็นใหญ่ในการตัดสินดี-ชั่ว การศึกษาความรู้เกี่ยวกับใจย่อมสำคัญในการเข้าใจสภาพชีวิตที่ต้องเวียนว่ายอยู่ในสังสารวัฏ และเพื่อหาหนทางหลุดพ้น

…ัฏ ชีวิตนี้ก็จะต้องเวียนวนต่อไปในการศึกษา วิปัสสนาอันเป็นเส้นทางเพื่อให้เห็นและเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงสภาพชีวิตที่กำลังเวียนว่ายตายเกิด ในสังสารวัฏ จึงควรที่จะศึกษาและทำความเข้าใจถึงมูลเหตุแห่งสังสารวัฏ คื…

…้างความทุกข์ให้กับสรรพสัตว์ เมื่อสรรพสัตว์ยังไม่รู้วิถีทางหลุดพ้นจากสังสารวัฏ ชีวิตก็จะวนเวียนอยู่ในสภาวะนี้เรื่อยไป การศึกษาและทำความเข้าใจถึงมูลเหตุแห่งกิเลสจึงเป็นสิ่งสำคัญ ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงวงจรแห่…

กรรมหรือการกระทำ จึงต้องมีพื้นฐานจากเรื่องของเจตนา เจตนา หมายถึง สภาพความนึกคิดที่มีความจงใจเป็นสิ่งประกอบสำคัญคือ ต้องคิดไว้ ก่อนล่วงหน้าแล้วจึงกระทำ เจตนาจึงจัดเป็นแก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความหมายของกรรมซึ่งขึ้นอยู่กับเจตนา โดยเจตนาหมายถึงความคิดที่มีจงใจในการกระทำ การกระทำที่ไม่มีเจตนาไม่อาจเรียกว่าการกระทำได้ โดยกรรมสามารถแบ่งออกเป็นสองฝ่ายคือ กุศลกรรมซึ่งเป็นการกระ

…นทางหมดจด ขั้นที่ 2 เมื่อใดเห็นว่า ความเกิดนั่นแหละเป็นทุกข์ ไม่ใช่เป็นสุข ก็ย่อมเบื่อหน่าย ในทุกข์ สภาพอันไม่เที่ยง นั่นแหละเป็นทุกข์แท้ๆ เพราะเกิดขึ้น เสื่อมไป บีบคั้นอย่างเดียว บีบคั้นให้สัตว์เดือดร้อ…

การมีธาตุในตัวบริสุทธิ์ส่งผลให้จิตใจเบิกบานและคิดสร้างสรรค์ ในการเรียนรู้เรื่องขันธ์ ผู้ศึกษาได้เข้าใจความไม่เที่ยงของสังขารและสามารถประคับประคองตนเองไม่ให้กระทำความชั่ว การทำให้ธาตุบริสุทธิ์นั้นใช้หล

…่อไป คือ อายตนะ 12 6.1 ความหมายของอายตนะ อายตนะ มีความหมาย 3 นัย คือ 1. อายตนะ หมายความว่า ธรรมที่มีสภาพคล้ายกับว่ามีความพยายามเพื่อยังผลของตน ให้เกิดขึ้น เช่น จักขายตนะกับรูป เป็นเหตุให้การเห็นเกิดขึ้น …

ในบทเรียนนี้นักศึกษาได้ศึกษาอายตนะ 12 ซึ่งมีความหมายหลายประการ โดยเฉพาะการทำให้จิตและเจตสิกกว้างขวางขึ้น อายตนะแบ่งออกเป็นอายตนะภายในและภายนอก โดยมีตัวอย่างจากประสาทตากับสีในการทำให้เกิดการเห็น การกระ

…มากขึ้นตามลำดับ จากผมดำเป็นผมขาว จากผิวเต่งตึงเป็นผิวที่เหี่ยวย่น เป็นต้น และตายไปในที่สุด เป็นไปตามสภาวะ ท่านจึงกล่าวว่า รูปทั้งหลายย่อมทรุดโทรมไป 2. แดนติดต่อคือ เสียง (สัททายตนะ) เสียง ได้แก่ สิ่งที่ไ…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงความเสื่อมโทรมของร่างกายตามอายุที่เพิ่มขึ้น และอธิบายถึงอายตนะ ในที่นี้หมายถึงการสัมผัสและการรับรู้ซึ่งเกิดจากการติดต่อกับสิ่งภายนอก มีการจำแนกอายตนะ 6 ประการ ได้แก่ รูป เสีย

แนวคิด 1. ธาตุ คือ สภาวะที่ทรงลักษณะเฉพาะของตนไว้ เป็นสิ่งที่เป็นมูลเดิมของสัตว์และ สิ่งมีชีวิตทั้งหลาย มีองค์ประกอบอยู่ 1…

เนื้อหานี้ชี้แจงเกี่ยวกับธาตุในสิ่งมีชีวิต โดยธาตุเป็นองค์ประกอบที่ประกอบไปด้วย 18 ประการ ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 2 พวกหลัก ได้แก่ ธาตุกระทบ ธาตุรับ และธาตุรู้ ซึ่งแต่ละกลุ่มมีลักษณะและการทำงานที่แตกต่างกั

…กน้อยเพียงใด ให้นักศึกษารายละเอียดจากเนื้อหาในบทเรียนนี้ 7.1 ความหมายของธาตุ ธาตุ หมายถึง สิ่งที่ทรงสภาวะของตนอยู่เอง คือ มีอยู่โดยธรรมดา เป็นไปตามเหตุปัจจัย ไม่มีผู้สร้าง ไม่มีอัตตา มิใช่สัตว์ มิใช่ชีวะ…

…ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด โดยไม่เปลี่ยนแปลงมาโดยตลอด ธาตุเป็นธรรมชาติที่ทรงไว้ซึ่งสภาพของตนเองไม่ใช่บุคคลหรือสัตว์

…้ซึ่งการรู้อารมณ์ 5 อย่างสามัญธรรมดา องค์ธรรมได้แก่ ปัญจทวาราวัชชนจิต 1 สัมปฏิจฉนจิต 2 17. ธัมมธาตุ สภาพทางธรรม 69 ชนิด ได้ชื่อว่าเป็นธาตุ เพราะทรงไว้ซึ่งสภาวลักษณะ ของตน องค์ธรรมได้แก่ เจตสิก 52 สุขุมรู…

…, การสัมผัส (กายวิญญาณ) และการรู้อารมณ์ (มโนธาตุ) ทั้งหมดนี้มีบทบาทสำคัญในการศึกษาธรรมะและการเข้าถึงสภาวะธรรม องค์ธรรมที่เกี่ยวข้องประกอบด้วยจิตและสภาวะทางธรรมที่แตกต่างกันออกไป รวมถึงการจำแนกประเภทต่าง …

5. โผฏฐัพพธาตุ เป็นรูปธรรม มีหน้าที่กระทบสัมผัสกาย องค์ธรรมได้แก่ ปฐวี เตโช วาโย อาโป หมายถึง สภาวะของดิน ไฟ ลม สภาวะของดินได้แก่ แข็งกับอ่อน สภาวะของไฟได้แก่ ร้อนกับเย็น สภาวะของลมได้แก่ หย่อนกับต…

เนื้อหาว่าด้วยการศึกษาโผฏฐัพพธาตุและธัมมธาตุ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการรับรู้สัมผัสในร่างกายมนุษย์ อธิบายสภาวะต่างๆ ของธาตุ เช่น ปฐวี เตโช วาโย และความสำคัญของธัมมธาตุในการคิดและรู้ อธิบายถึงการเกิดและดับซึ่ง…

…วลในสรรพสิ่งที่มีชีวิต จึงเป็นเพียงการประชุมพร้อมกันของธาตุทั้ง 18 เรื่องอื่น ๆ นอกเหนือจากนี้ไม่มี สภาพความเป็นอยู่ของธาตุ 18 เหล่านี้กล่าวได้ว่าเป็น “นิสสัตตะ” คือ ไม่ใช่เป็นสัตว์ เป็นบุคคล ความเป็นไปท…

เนื้อหานี้ชี้ให้เห็นถึงความหมายของวิญญาณว่าเป็นความรู้แจ้งในอารมณ์ ซึ่งเกิดจากการกระทบกับอายตนะทั้งภายนอกและภายใน หนุนสำรวจธาตุ 18 ที่รวมการรู้ต่างๆ ที่เกิดจากตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ความเป็นไปของชี

…ูป นาม เช่นกันหรือไม่ อย่างไร 8.1 ความหมายของอินทรีย์ คำว่า อินทรีย์ นั้นมีความหมายว่า ความเป็นใหญ่ สภาพที่เป็นใหญ่ในกิจของตน ธรรม ที่เป็นเจ้าของในการทำหน้าที่อย่างหนึ่ง เช่น ตาเป็นใหญ่ในการเห็น หูเป็นให…

ในบทนี้ได้ศึกษาอินทรีย์ 22 ซึ่งหมายถึงธรรมชาติที่เป็นใหญ่ในแต่ละหน้าที่ที่แตกต่างกัน เช่น ตาเป็นใหญ่ในการเห็น, หูในการฟัง, และอื่นๆ โดยอินทรีย์ทั้งหมดมีหน้าที่เฉพาะที่ไม่แทรกแซงกัน อธิบายองค์ประกอบของ

7. อิตถินทรีย์ มีหน้าที่แสดงลักษณะของทรวดทรงหญิง เครื่องหมายรู้ว่าหญิง กิริยาหญิง อาการหญิง สภาพหญิง ภาวะหญิง ได้แก่ อิตถีภาวรูป เป็นรูปธรรม อิตถีภาวรูปนี้ เกิดต่อเนื่องในสันดานแห่งสตรีมิได้ขาดสา…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ ซึ่งแสดงถึงลักษณะของทรวดทรงและกิริยาอาการของเพศหญิงและเพศชาย โดยอิตถินทรีย์เป็นรูปธรรมที่ทำให้สามารถระบุเพศหญิงได้ ขณะเดียวกันปุริสินทรีย์เป็

…็นธรรมที่สำคัญ เพราะเป็นธรรมที่ทำให้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 2. อริยสัจ 4 ประกอบด้วย ทุกข์คือ สภาพที่ทนได้ยาก สมุทัย สาเหตุให้เกิดทุกข์ นิโรธ ความดับทุกข์ มรรค หนทางให้ถึงความดับทุกข์ 1. วัตถุประสง…

บทความนี้เน้นการศึกษาอริยสัจ 4 ซึ่งประกอบด้วย ทุกข์ สาเหตุของทุกข์ ความดับทุกข์ และทางสู่ความดับทุกข์ เพื่อให้นักศึกษาเข้าใจถึงความสำคัญและคุณค่าของธรรมที่ทำให้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยประสงค

…พพานกับนิโรธจึงเป็น อย่างเดียวกัน ตามตัวอักษรนิพพานแปลว่า 1. ความดับ หมายถึง ดับกิเลสและดับทุกข์ 2. สภาพที่ปราศจากเครื่องร้อยรัดเสียบแทง คือ ตัณหา หรือกิเลสนานาชนิด หรือสภาพ ที่ออกไปจากตัณหาได้ 1 นิโรธ 5…

…ไวพจน์ของนิโรธคือการหยุดความกระหาย ความอาลัย ความตัณหา และความสิ้นกำหนัด นอกจากนั้น นิพพานยังหมายถึงสภาพที่ปราศจากการยึดติดและความทุกข์ การเข้าใจนิโรธนี้ช่วยให้เกิดความสุขอย่างยั่งยืนหลังจากที่ได้ดับสิ่ง…

…) 2. สังขาร หมายถึง ความคิดปรุงแต่ง ความจงใจที่ประกอบด้วยเจตนาอันแสดงออกทาง กาย เรียกว่า กายสังขาร (สภาวะที่ปรุงแต่งกาย) แสดงออกทางวาจา เรียกว่า วจีสังขาร (สภาวะที่ ปรุงแต่งวาจา) แสดงออกทางใจ เรียกว่า จิ…

ปฏิจจสมุปบาท ประกอบด้วย 12 องค์ที่สำคัญ ได้แก่ อวิชชา (ความไม่รู้), สังขาร (ความคิดปรุงแต่งและการแสดงออก) และวิญญาณ (การรู้แจ้งอารมณ์ต่าง ๆ) ซึ่งมีการจำแนกไว้เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษา นอกจากนี้ยังมีการส

…กข์บ้าง 2. กรรมวัฏ คือ การกระทำต่างพร้อมทั้งเจตนา หรือเจตจำนง ซึ่งก่อให้เกิดผลต่อไป 3. วิปากวัฏ คือ สภาพชีวิต หรือความเป็นไปอันเป็นผลของกรรม ถ้าเป็นผลดี บุคคล ย่อมชอบใจ มีความเพลิดเพลิน หมุนไปสู่กิเลสสาย…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการแสดงปฏิจจสมุปบาทซึ่งมีจุดเริ่มที่แตกต่างกัน เพื่อช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจและกำจัดทุกข์ได้อย่างตรงจุด โดยเปรียบเทียบเป็นการหาทางออกจากเถาวัลย์ที่มีการตัดและดึงเพื่อใช้งาน นอกจ