อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 35 / 119

…ว การสั่งสมบุญจึงเป็นกิจที่เราทั้งหลายต้องกระทำ กันทุกวัน ทุกเวลาและทุกสถานที่ มีวาระบาลีที่ปรากฏใน อรรถกถาขุททกนิกาย ชาดก ว่า “บุคคลจะเป็นอุบาสกหรืออุบาสิกาก็ตาม ผู้ถึง พระรัตนตรัยอันประกอบด้วยคุณอันอุดม…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของบุญในการสร้างบารมี และการเป็นผู้มีโลกียสมบัติและอริยสมบัติ โดยอ้างอิงถึงพระรัตนตรัย และพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บทเรียนจากมหาโควินทสูตรแนะนำให้ผู้ปฏิบัติต้องสะสมบุญเพื่อพ้นจากอ

ธรร ทำความดี คือ หน้าที่หลักของมนุษย์ ๑๓๖ นอกจากนี้กิจการทั้งหลายที่ทำไป ถ้าหากยืนอยู่บนพื้นฐานของ ความถูกต้องดีงามแล้ว ย่อมจะได้รับความเจริญรุ่งเรือง และ ประสบความสำเร็จอย่างแน่นอน” ธนัญชานิพราหมณ์ตร

อรรถบทนี้ชี้ให้เห็นถึงการทำความดีที่เป็นหน้าที่หลักของมนุษย์ โดยยกตัวอย่างพราหมณ์ที่ประพฤติธรรมและติดตาม…

…ปฏิบัติธรรม จึงเป็นกิจหลักที่ต้องทําให้เป็นประจํา สม่ำเสมอ ความว่า มีวาระแห่งพระภาษิตที่ปรากฏอยู่ใน อรรถกถโลสกชาดก “ผู้ใดเมื่อถูกกล่าวสอนอยู่ ไม่ทำตามคำสอนของผู้ ปรารถนาประโยชน์ ผู้อนุเคราะห์ด้วยประโยชน์เ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญในการสั่งสมบุญและการทำความเพียรในเส้นทางแห่งกรรม โดยเน้นถึงการไม่ประมาทและการปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้บรรลุเป้าหมายในชีวิต ซึ่งรวมถึงหลักคำสอนเกี่ยวกับการอยู่ร่วมกันในสั

…นทุกๆ วัน การใช้ ชีวิตให้ผ่านไปอย่างนี้ ได้ชื่อว่าเป็นชีวิตของผู้ที่ไม่ประมาท มีวาระพระบาลีที่ปรากฏ อรรถกถา โลสกชาดก ความว่า “ภิกษุทั้งหลาย โลสกติสสะผู้นี้ ได้ประกอบกรรมคือ ความเป็นผู้มีลาภน้อย และความเป็…

บทความนี้สำรวจถึงความสำคัญของการใช้ชีวิตในทางที่สร้างบารมี ซึ่งเวลาในโลกมนุษย์นั้นผ่านไปอย่างรวดเร็ว การสะสมบุญและบารมีเป็นสิ่งที่นักสร้างบารมีควรทำในทุกช่วงเวลา โดยเกี่ยวข้องกับวาระพระบาลี โลสกชาดก แ

…่ม แด่พระสุเมธะพุทธเจ้าผู้เป็นนายกของโลก ผู้เป็นจอมแห่งชน ด้วยการถวายเข็มนั้น ญาณเป็นเครื่องรู้แจ้ง อรรถและธรรม อันละเอียดคนกล้า แม่นย่า รวดเร็วและสะดวกเกิดขึ้นอย่าง น่าอัศจรรย์ และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ…

การถวายเข็มในพุทธศาสนาเชื่อว่าจะนำมาซึ่งอานิสงส์มากมาย ทำให้ผู้ถวายมีปัญญาเฉียบแหลมและมีความเลื่อมใสในพุทธศาสนา บุญที่ได้จากการถวายเข็มนี้ส่งผลในทุกภพทุกชาติ ช่วยให้สามารถขจัดกิเลสและหยุดการเกิดใหม่ได

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 101 ตติยปริจเฉทตฺถ โยชนา หน้า 101 [๑๒] กตฺถ สุตฺเต กิญจิ...อิติ ยม วจน์ ต วจน์ สังขาร...สภาวตฺตา ภควตา วุตฺตนฺติ โยชนา ฯ ยมป

…ื่อมโยงระหว่างคำพูดและหลักธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับประสบการณ์ความทุกข์และกรรมในมุมมองทางพระพุทธศาสนา อรรถาธิบายเกี่ยวกับทุกข์และสภาพที่ทำให้เกิดทุกข์ในชีวิต โดยยกตัวอย่างจากสุตตันตะและคำสอนของพระพุทธเจ้าที…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 61 ฉฏฐปริจเฉทตฺถโยชนา หน้า 61 มหนฺตนฺติ ปาสาณนฺติ วิเสสน์ ฯ ปาสาณนฺติ อุกขิปนฺตสสาติ กมุม ฯ อุกขิปนฺตสฺสาติ คหณาติ สมพนฺโธ ฯ

…นี้จะช่วยให้ผู้อ่านได้รับความเข้าใจที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับแนวคิดทางธรรม เช่น สิ่งที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณ อรรถโยชนา และการตีความต่างๆ ที่สำคัญในบทบาทของการศึกษาอภิธมฺมในปัจจุบัน เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติและกา…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 480 นวมปริจเฉทตฺถโยชนา หน้า 481 กมฺม ฯ ปนสทฺโท ทฬห์ ฯ เตน วุตต์ อภิธมฺมาวตารฎีกาย น หิ ราคาทีนนฺตยาทิ ฯ อวิกขมภิกา อนุ...กาติ

…ี่มีผลต่อการเข้าใจธรรมชาติเชิงลึกในแง่มุมที่หลากหลาย เช่น สมาธิและผลงานด้านปฏิบัติการในพระพุทธศาสนา อรรถกถาในกรณีการเข้าถึงสภาวะสัมมาสมาธิและการพัฒนาความรู้ด้านกสิณในเชิงวิธีการปฏิบัติ.

…นชั่งไม่ได้ พร้อมทั้งพระสัทธรรมและหมู่แห่งพระอริยสงฆ์อัน สูงสุดแล้ว จักกล่าวปกรณ์อภิธัมมัตถสังคหะ ฯ อรรถแห่งพระอภิธรรม อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส ไว้ในพระอภิธรรมนั้น โดยปรมัตถ์ทุกประการ มี ๔ อย่าง คือ จิต …

ในเอกสารนี้เราจะสำรวจอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งเป็นปกรณ์ที่สำคัญในพระอภิธรรม โดยมีการอภิปรายถึงองค์ประกอบหลัก ได้แก่ จิต เจตสิก รูป และนิพพาน นอกจากนี้ยังมีการนำเสนออย่างเคารพต่อพระรัตนตรัยและพระสัมมาสั

…มมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 11 โดยย่อ ไม่ทิ้งบทที่ลี้ลับในปกรณ์นี้ พร้อมทั้ง อรรถาธิบายให้แจ่มแจ้ง ฯ พรรณนาความปริเฉทที่ ๑ อธิบายปณามคาถา ท่านอาจารย์ (อนุรุทธ) นี้ เมื่อจะเริ่มปกรณ์…

…อบน้อมต่อพระรัตนตรัยและการแสดงความหมายผ่านข้อต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับพระอภิธรรมเพื่อให้เข้าใจในสภาพของอรรถที่มีอยู่ในพระอภิธรรม และแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ในการจัดหมวดหมู่ของอรรถเพื่อความเข้าใจที่แจ่มชัดและปฏ…

…ของบุตรและทาระได้โดย ประกอบ สห ศัพท์ไว้ฉะนั้น ๆ บรรดาพระธรรมและพระสงฆ์นั้น สภาพที่ชื่อว่าธรรม เพราะ อรรถว่า ทรงไว้ซึ่งสัตว์ทั้งหลายผู้ทรงตนไว้ ไม่ให้ตกไปในอบาย 4

ในเอกสารนี้ได้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายผลสัมปทาและเหตุสัมปทาที่ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้แสดงไว้ ผ่านบทเรียนที่หมายถึงผลสัมปทาอันเกี่ยวข้องกับสัตว์ทั้งหลาย พร้อมทั้งการถวายความนอบน้อม

… เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าหมู่แห่งพระ อริยสงฆ์อันสูงสุด ฯ พระผู้มีพระภาคชื่อว่าสสัทธัมมคณุตตมะ เพราะ อรรถว่า เป็นไปพร้อมด้วยพระสัทธรรมและคณะสงฆ์อันสูงสุด (ขอ ถวายอภิวาท) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น พร้อ…

…มรักษาธรรมและการวิเคราะห์ของอภิธรรมว่ามีความสำคัญอย่างไรในการศึกษาพระธรรมที่แท้จริง รวมทั้งการรวบรวมอรรถที่ตรัสไว้ในพระอภิธรรม โดยมีเป้าหมายในการส่งเสริมความเข้าใจในสาระสำคัญของพระอภิธรรม

…่ 19 รวบรวมไว้ ขึ้นแสดงโดยสังเขปก่อน จึงได้กล่าวคำเป็นต้นว่า ตตฺถ วุตฺตา ดังนี้ฯ ประกอบเนื้อความว่า อรรถแห่งพระอภิธรรม ที่พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสไว้ในพระอภิธรรมนั้น โดยประการทั้งปวง คือโดยอำนาจ แห่งธรรมมี…

ในบทนี้กล่าวถึงความหมายและลักษณะของจิตและเจตสิกตามพระอภิธรรม โดยอธิบายถึงอำนาจแห่งปรมัตถ์ที่ทำให้จิตเกิดขึ้นและรู้จักอารมณ์ โดยจิตถือเป็นธรรมชาติที่มีการรู้แจ้งอารมณ์เป็นลักษณะสำคัญ นอกจากนี้ยังมีการว

…ุปปติ ทั้งนั้น เพราะฉะนั้น จะประโยชน์อะไรด้วยศัพท์ มี สิต ศัพท์ เป็นต้นฯ ก็ศัพท์ว่า สีต เป็นต้นนั้น อรรถที่จะให้รู้ว่า ความ แปรผันแห่งรูปอันวิโรธปัจจัยมีเย็นเป็นต้นถูกต้องแล้ว ปรากฏชัดกว่า เพราะฉะนั้น ควา…

…อสภาพธรรมโดยรวม จึงเป็นประเด็นที่น่าสนใจในการศึกษาอภิธัมม์ เพื่อให้เข้าใจถึงโครงสร้างและการแสดงผลของอรรถที่แท้จริงในแต่ละภูมิและสรรพสิ่ง

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 24 จิตนั้นชื่อว่ากามาวจร เพราะอรรถว่า เป็นที่ ท่องเที่ยวแห่งกาม หรือท่องเที่ยวในกาม หรือแม้โดยฐานูปจาร ฯ พึงเห็นนัยแม้ใน รูปวจรจิต และ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการจำแนกประเภทของจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยจำแนกจิตตามลักษณะเฉพาะที่มีอิทธิพลต่อการเกิดผล จิตที่ถูกจำแนกออกเป็นกามาวจรจิตและโลกุตตระ โดยจิตต่างๆ จะมี

…สังขารนั้น โดยเหตุที่สังขารแม้มี ความเป็นไปในสันดานต่างกันก็มีจิตนี้เป็นผล จึงชื่อว่าสสังขาริก ด้วย อรรถว่า "มีสังขาร" เพราะ สห ศัพท์ แสดงอรรถว่า มี ดุจในบท มีอาทิว่า สโลมโก สัตว์มีขน สปกขิโก สัตว์มีปีก ๆ…

บทนี้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและสังขาร โดยพระอนุรุทธาจารย์ได้ชี้ให้เห็นถึงความมีและความไม่มีของสังขาร พร้อมกับการแยกประเภทของจิตที่เกิดขึ้นจากสังขาร ว่ากล่าวถึงจิตที่อิงกับสังขารและจิตที่แยกออกจาก

…คตด้วยอุเบกขาย่อมบังเกิด ขึ้น ฉะนี้แลฯ ปิ ศัพท์ ในบทว่า อฏฺฐปิ เป็นสัมปิณฑนัตถะ (มีความ ประมวลมาเป็นอรรถ)ฯ ด้วย ปี ศัพท์นั้น ท่านอนุรุทธาจารย์ย่อม รวบรวมความที่จิตซึ่งสหรคตกับโลภะเหล่านั้นไว้หลายอย่าง โดย…

บทความนี้อธิบายถึงการพิจารณาอารมณ์ของใจที่เกี่ยวข้องกับโทมนัสและปฏิฆะ โดยมีการระบุถึงจิตที่มีความแตกต่างจากโสมนัสในสถานการณ์ต่างๆ รวมถึงความสัมพันธ์ที่ละเอียดในข้อดีและข้อเสียของอารมณ์ที่สามารถส่งผลต่

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 35 ที่ชื่อว่าจักขุ เพราะอรรถว่า เป็นตัวชี้แจง คือเป็นที่ตั้งอาศัยของ วิญญาณ จึงเป็นประหนึ่งคอยบอกอยู่ ทั้งรูปที่สม่ำเสมอ และรูปท…

…ทนากับมาคันทิยะที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติของประสาทสัมผัส และตีความเกี่ยวกับศัพท์ที่ใช้ในพระอภิธรรมและอรรถกถา

…งแห่งกาละและเทศะเป็นต้น ไม่สามารถจะประ มาณ ได้เลย ฯ [อธิบายคำว่ากุศลเป็นต้น] จิตที่ชื่อว่ากุศล เพราะอรรถว่า ยังบาปธรรมอันน่าเกลียด ให้สะเทือน คือให้หวั่นไหว หรือเพราะอรรถว่า เบียดเบียน คือ รังควานบาปอันน่…

เนื้อหาประกอบด้วยการคำนวณจิตตามระบบอภิธัมมัตถะ โดยได้แสดงให้เห็นถึงการคำนวณจิตในลักษณะต่าง ๆ และอำนาจของกรรมที่มีผลต่อผลลัพธ์ เช่น กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม พร้อมด้วยการทำความเข้าใจในการแสดงออกของกาม

…เป็นต้น ย่อมขึ้นสู่อารมณ์ได้ด้วยกำลัง แห่งภาวนาเบื้องต่ำ ฯ બૈં [วิจาร] ન ॥ ธรรมที่ชื่อว่าวิจาร เพราะอรรถว่า เป็นเหตุเที่ยวไปในอารมณ์ แห่งจิตฯ วิจารนั้นมีอันเคล้าอารมณ์เป็นลักษณะ ฯ จริงอย่างนั้น วิจารนั้นท…

เนื้อหานี้พูดถึงการเข้าใจจิตและอารมณ์ โดยการเปรียบเทียบการเข้าถึงพระราชวังของชาวบ้านกับจิตที่สามารถขึ้นสู่อารมณ์ได้ถึงแม้ไม่มีวิตก นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสำคัญของวิตกและวิจารในกระบวนการจิตภาวนา ซึ่ง