อารมณ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 23 / 68

…2.1 สาเหตุที่มีเพียง 4 2.2.2 สาเหตุที่มีลำดับเช่นนั้น 2.2.3 ข้าศึกใกล้ข้าศึกไกลของพรหมวิหาร 4 2.2.4 อารมณ์และสิ่งประหาร 2.3 วิธีเจริญเมตตาภาวนา 2.3.1 ขั้นตอนการเจริญเมตตา 2.3.2 การเจริญเมตตาให้ถึงขั้นสีมสั…

บทที่ 2 นี้กล่าวถึงพรหมวิหาร 4 ซึ่งประกอบด้วยความเป็นมา ความหมาย สาเหตุที่มีเพียง 4 และลำดับที่กำหนด สำหรับการเจริญเมตตาและกรุณาภาวนาจะมีขั้นตอนในการปฏิบัติ รวมถึงวิธีการและข้อควรรู้ที่ช่วยให้เข้าถึงส

2.2.4 อารมณ์และสิ่งประหาร การเจริญพรหมวิหาร 4 นั้น แต่ละอย่างมีอารมณ์และสิ่งที่ประหาร คือ 1.เมตตา มี ปิยมนาปสัต…

การเจริญพรหมวิหาร 4 ประกอบด้วยเมตตา, กรุณา, มุทิตา, และอุเบกขา โดยแต่ละอย่างมีอารมณ์และสิ่งประหารที่ช่วยลดละความโกรธ ความเบียดเบียน ความริษยา และความลำเอียง เมื่อปฏิบัติถูกต้องจะสามาร…

…ุณ การวางเฉยด้วยอำนาจแห่งโมหะ เป็นข้าศึกใกล้ ราคะ และ โทสะ เป็นข้าศึกไกล คู่ปรับของอุเบกขา คือ ราคะ อารมณ์อุเบกขาพรหมวิหาร หรืออุเบกขาภาวนานี้ แตกต่างจากอารมณ์อุเบกขาบารมี ซึ่งเป็นหนึ่งในทศบารมี เพราะอุเบก…

บทความนี้กล่าวถึงพัฒนาอุเบกขาเพื่อเข้าถึงพระธรรมกาย การพิจารณากรรม การสงบจากความเกลียด และการเข้าถึงกายรูปพรหม ซึ่งทำให้เกิดอานิสงส์มากมาย เช่น การนอนที่มีความสุข ปัญญาที่จะถือกรรมเป็นของตน ซึ่งช่วยให

ชั้นต้น ต้องเลิกพะวงถึงการเอาอากาสานัญจายตนฌานมาเป็นอารมณ์ พยายาม พรากอารมณ์ที่เป็นอากาสานัญจายตนฌานนั้นให้ได้ ด้วยการหน่วงเอา นัตถิภาวบัญญัติ หรือ อภาวบัญญั…

…ามเลิกพะวงกับอากาสานัญจายตนฌาน โดยใช้การบริกรรม понятие นัตถิคิญจิ เพื่อช่วยให้จิตปราศจากความยินดีในอารมณ์นั้น เมื่ออากาสานัญจายตนฌานหมดไป อารมณ์ใหม่ของอากิญจัญญายตนฌานจะปรากฏขึ้นมาได้ การเข้าสู่รัฐอากิญจั…

…ิภาวบัญญัติ ที่เป็นนิมิต - กัมมัฏฐานแก่อากิญจัญญายตนฌานนั้นปราศไปจากจิตใจแล้วก้าวล่วงนัตถิภาวบัญญัติอารมณ์ซึ่ง แนบแน่นในจิตใจเสียได้ในเวลาใดแล้ว เวลานั้นแหละ อากิญจัญญายตนฌาน ก็จะปรากฏเป็น อารมณ์ขึ้นมาแทนน…

บทความนี้กล่าวถึงการเข้าใจภาวะจิตของเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ซึ่งเกิดจากการเจริญภาวนาและการลดความผูกพันกับนัตถิภาวบัญญัติ โดยอธิบายความหมายและตัวอย่างการใช้งานว่าเป็นอย่างไร น้ำมันในบาตร และน้ำในทาง รวมถ

…ได้สัมผัสถูกต้อง ให้ปลงใจพิจารณาระแวดระวัง ประดุจเป็นโคที่ไม่มีหนังหุ้มร่าง มีแต่เนื้อสดอยู่ทั้งตัว อารมณ์ต่าง ๆ ที่เข้ามากระทบทางตา หู จมูก ลิ้น กาย เหมือนเหยี่ยว นกตะกรุม แร้ง กา ที่กำลังจะมาจิกเนื้อตามต…

บทความนี้เสนอการพิจารณาผัสสาหารที่เข้ามากระทบทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ดุจโคที่ไม่มีหนังหุ้มร่าง ซึ่งต้องมีความระมัดระวังจากภัยต่าง ๆ เพื่อไม่ให้ตกไปในทุกข์ เหมือนหลุมเพลิงที่คุกรุ่นที่ทุกชีวิตต้องเผชิญ

…าจากสัตว์ร้าย ต่าง ๆ มีจิตใจคล้ายจะเป็นพระอรหันต์ 3. ภยเภรวสโห โหติ 4. อรติรติสโห โหติ วิปัสสนาธุระ อารมณ์เสียได้ สามารถละความไม่ยินดีในการงานที่เป็นคันถธุระ ทั้งสามารถละความยินดีในกามคุณ 5. อิฏฐานิฏเฐสุ อ…

การเจริญจตุธาตุววัตถานมีอานิสงส์ 8 ประการ เช่น สุญญติ อวคาห และสตฺตสญฺญ์ ที่ช่วยให้ละความเห็นว่าเป็นสัตว์ การมีจิตใจที่มั่นคง ลดความหวาดกลัวต่างๆ ได้ อิฏฐานิฏเฐสุ อุคฆาฏนิคฆาฏิ ที่ทำให้มีปัญญากว้างขวา

…นศูนย์รวมของการรับสัมผัสทั้งหมด ฐานที่ 7 เป็นศูนย์รวมของใจ 2 1..... Two fingers' width Jabove navel อารมณ์ทุกอย่างที่ผ่านเข้ามาทาง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ จะมารวมกันที่สถานีต้น คือ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ส่งผ…

…็นที่คุมวิญญาณซึ่งเชื่อมโยงกับการรับรู้ผ่านอายตนะ โดยฐานที่ 1 ถึงฐานที่ 7 มีลักษณะเป็นเส้นทางที่นำพาอารมณ์และประสบการณ์จากสายตาหูจมูกลิ้นกายใจ เข้าสู่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงเสีย…

…ใจ ก็จะพร่ามัว จำง่ายๆ ดังนี้คือ ใจพร่องเพราะโลภ ใจพล่านเพราะโกรธ ใจพร่ามัวเพราะหลง เพราะ ฉะนั้นเวลาอารมณ์ยินดียินร้ายเข้ามา จึงมีเทคนิคว่าให้สั่งลมออก คล้ายกับ สั่งน้ำมูก แต่ไม่ถึง ขั้นต้องสั่งอย่างรุนแรง…

…ุถึงความสำคัญของการทำใจหยุดให้เป็นจุดเดียวกันตามที่พระมงคลเทพมุนีได้สอน วิธีนี้จะช่วยให้สามารถควบคุมอารมณ์ต่างๆ เช่น ความโลภ ความโกรธ และความหลง อีกทั้งยังเสริมสร้างให้ใจปราศจากสิ่งรบกวน การรวมใจให้หยุดอยู…

…ิ่งทุกอย่าง ตามความเป็นจริง การรู้เห็นนี้ คือ เห็นในไตรลักษณ์และการรู้เห็นนี้มีภูมิของวิปัสสนา หรือ อารมณ์ ที่จะเป็นฐานทำให้เกิดวิปัสสนา 6 อย่าง ซึ่งเป็นสิ่งที่เราจะต้องศึกษาเป็นอันดับต่อไป กิจกรรม หลังจาก…

บทนี้เน้นการทำความเข้าใจในวงจรชีวิตภายในสังสารวัฏ รวมถึงความสำคัญของการปฏิบัติธรรมเพื่อให้เกิดความรู้แจ้งในสภาวะชีวิต นักศึกษาเรียนรู้ถึงการเกิดและตาย การกระทำกรรม และผลของกรรมที่ผูกพันตนไว้ในวัฏฏทุกข

อาฆาต ย่อมเกิดขึ้นได้ด้วยคิดว่าผู้นี้ได้ทำความเจริญ ฯลฯ กำลังทำ ความเจริญ ฯลฯ จักทำความเจริญแก่คนผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบพอของเรา หรืออาฆาตย่อมเกิดขึ้นได้ในฐานะอันใช่เหตุ จิตอาฆาต ความขัดเคือง คว

…ือความโกรธ ที่เกิดขึ้นจากความไม่พอใจและการขัดข้องในจิตใจ โดยอธิบายถึงลักษณะและการแสดงออกของโทสะ ทั้งอารมณ์ที่เป็นต้นเหตุและการเกิดขึ้นของอารมณ์เหล่านี้ เช่น ความไม่ชอบ, ความขัดใจ, และพยาบาท นอกจากนี้ยังได้…

2.4 ความรู้หรือวิญญาณ ใครมีธาตุในตัวบริสุทธิ์มาก อารมณ์จะผ่องใส เบิกบาน เห็น จำ คิด รู้ แต่สิ่งดีๆ มีความคิดสร้างสรรค์ รู้ว่าทำสมาธิทำอย่างไร ถ้าธาตุไม่บร…

การมีธาตุในตัวบริสุทธิ์ส่งผลให้จิตใจเบิกบานและคิดสร้างสรรค์ ในการเรียนรู้เรื่องขันธ์ ผู้ศึกษาได้เข้าใจความไม่เที่ยงของสังขารและสามารถประคับประคองตนเองไม่ให้กระทำความชั่ว การทำให้ธาตุบริสุทธิ์นั้นใช้หล

…ายความว่า ธรรมที่ทำซึ่งจิตและเจตสิกให้กว้างขวางเจริญขึ้น 3. อายตนะ หมายถึง อวัยวะที่ต่อระหว่างจิตกับอารมณ์ นัยที่ 1 อายตนะ มีความหมายว่า ธรรมใดที่มีสภาพคล้ายกับยังผลของตนให้เกิดขึ้น ธรรมนั้นชื่อว่า อายตนะ …

…ิของมันอันเกิดขึ้นตามธรรมชาติ ไม่ใช่ด้วยความพยายาม ประเด็นสำคัญคือการเชื่อมโยงระหว่างประสาทรับรู้กับอารมณ์ที่เกิดขึ้น.

…ระอิศวร วาสุเทวายตน แปลว่า ที่อยู่ของวาสุเทพ จิต เจตสิกเป็นไปติดต่อกัน ดวงตาเป็นต้น จึงเป็นที่พักของอารมณ์ มีรูปเป็นต้น เหล่านั้น อายตนะเป็นที่อยู่ของวิถีจิต เหมือนพิณเมื่อมีผู้ดีดก็จะมีเสียงดังขึ้น คล้ายก…

อายตนะเป็นที่เกิดแห่งวิถีจิต ซึ่งหมายถึงการรวมกันของอารมณ์และวิถีจิตที่ต้องอาศัยอายตนะ ทั้ง 6 ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ หน้าที่ของอายตนะคือการเป็นสถาน…

…้ซึ่งเกิดจากการเชื่อมต่อระหว่างอายตนะภายนอกกับ อายตนะภายใน เมื่ออายตนะภายในซึ่งเป็นแดนรับรู้กระทบกับอารมณ์ คืออายตนะภายนอก ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกรู้ ก็จะเกิดความรู้จำเพาะด้านของอายตนะแต่ละอย่าง ๆ ขึ้น เช่น ตาก…

…ต่าง ๆ เมื่ออายตนะภายนอกสัมผัสกับอายตนะภายใน ก็จะเกิดความรู้ที่เรียกว่า วิญญาณ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับอารมณ์ทั้ง 6 ชนิด ได้แก่ เห็น ได้ยิน ได้กลิ่น รู้รส รู้สัมผัส และรู้ใจ สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดการรู้แจ้งผ่า…

…า “ทานในพระปรมัตถ์ 6 คือ มีอายตนะ 6 คือ ยินดีในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ ถอนความยินดีใน อารมณ์เหล่านี้ออกเสียได้ สละความยินดีในอารมณ์เหล่านี้เสียได้ก่อนเราเกิดมาเขาก็ยินดีกัน อยู่อย่างนี้ ในรูป…

…มุนีได้แนะนำให้สละความยินดีในอายตนะ 6 เพื่อให้ได้บุญและก้าวไปสู่พระนิพพาน การต้องก้าวข้ามความยินดีในอารมณ์ของโลกเพื่อให้ได้เข้าถึงกรอบของธรรมะ โดยมุ่งหวังให้ทำใจให้หยุดนิ่ง และพิจารณาความยินดีเหล่านั้นว่าเ…

6. มโนธาตุ เป็นนามธรรม ที่น้อมไปหาอารมณ์ทั้ง 5 คือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส มีหน้าที่รับอารมณ์ และพิจารณาอารมณ์ทางทวารทั้งห้า องค์ธรรมได้แ…

มโนธาตุเป็นนามธรรมที่น้อมไปหาอารมณ์ทั้ง 5 รับและพิจารณาอารมณ์ทางทวารทั้งห้า โดยมีองค์ธรรมประกอบด้วย อเหตุกจิต 3 ดวงและ ปัญจทวาราวัชชนจ…

วิญญาณ หมายถึง ความรู้แจ้งในอารมณ์ คือความรู้ที่เกิดขึ้นเมื่ออายตนะภายนอก และภายในกระทบ มี 6 อย่างเหมือนกันคือ การรู้อารมณ์ทางตา หู จ…

เนื้อหานี้ชี้ให้เห็นถึงความหมายของวิญญาณว่าเป็นความรู้แจ้งในอารมณ์ ซึ่งเกิดจากการกระทบกับอายตนะทั้งภายนอกและภายใน หนุนสำรวจธาตุ 18 ที่รวมการรู้ต่างๆ ที่เกิดจากตา หู …

…นั้นๆ ซึ่งได้แก่ จิตและเจตสิก 10. สุขินทรีย์ มีหน้าที่สบาย คือ ความสบายทางกาย ความสุขทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่สบาย เป็นสุขอันเกิดแต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่สบายเป็นสุขอันเกิดแต่กายสัมผัสได้แก่สุขเวทนา …

…างกาย ทำให้เกิดสุขเวทนา ส่วนทุกขินทรีย์มีหน้าที่ในการรับรู้ความทุกข์ ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการสัมผัส อารมณ์ต่าง ๆ เช่น โสมนัสสินทรีย์ อยู่ที่ความสุขทางใจ และโทมนัสสินทรีย์ เกี่ยวกับความทุกข์ทางใจ ขณะที่อุเป…

…จากนั้น จึงทรงแสดงชีวิตินทรีย์ 5. ตราบใดที่ชีวิตินทรีย์นั้นยังเป็นไปอยู่ ตราบนั้นความไม่หยุดยั้งแห่งอารมณ์ที่ เสวยแล้ว (เวทนา) เหล่านั้นก็มีอยู่ 6. เพื่อให้ทราบว่า สุขและทุกข์ทั้งหมดนั้นอย่างใดอย่างหนึ่งที…

…ริสินทรีย์. การแสดงความสัมพันธ์ของอินทรีย์ที่กล่าวถึงในอภิธรรมภาชนีย์ รวมถึงการอธิบายเกี่ยวกับเวทนา อารมณ์ สุขทุกข์ และข้อปฏิบัติเพื่อการเจริญอินทรีย์ ความสำคัญของแต่ละอินทรีย์มีการเชื่อมโยงกันและเป็นกระบว…