โทสะ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 16 / 24

…่อชนเหล่านั้นหลับแล้วเพราะความประมาท ข้าพเจ้าย่อมเป็น ผู้ที่ตื่นอยู่ หากเมื่อใดพระอริยเจ้าสำรอกราคะ โทสะ โมหะ และอวิชชาออกแล้ว เมื่อนั้นพระอริยเจ้าเหล่านั้นชื่อว่า เป็น ผู้ตื่นอยู่ แต่ข้าพเจ้ากลับชื่อว่าห…

บทความนี้กล่าวถึงการตื่นรู้และการหลุดพ้นจากกิเลส โดยอ้างอิงถึงพระโพธิสัตว์ที่ตอบคำถามของรุกขเทวดาเกี่ยวกับความหมายของการตื่นอยู่แท้จริง โดยยกตัวอย่างของพระอริยเจ้าที่ปลดปล่อยตนเองจากกิเลสอาสวะและความป

…ูงสุด เพราะรู้ว่าเวลาในชีวิตมีอยู่ อย่างจํากัด อีกทั้งหนทางในสังสารวัฏเต็มไปด้วยเพลิงกิเลส คือ ราคะ โทสะ โมหะ จึงจำเป็นที่จะต้องมีบุญเพื่อขจัดกิเลส และเป็นเสบียงติดตัวไปในการเดินทางสู่จุดหมาย ดังนั้นนักสร…

การเข้าถึงอายตนนิพพานต้องการบุญมหาศาลและการสั่งสมบุญอย่างต่อเนื่อง ชีวิตที่มีความสุขคือการหยุดนิ่งในพระรัตนตรัยที่ศูนย์กลาง กิจกรรมในชีวิตต้องมีค่าในทุกช่วงเวลา และการเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาสเป็นกุญแจ

…้ไม่รู้สึกหนาว หรือร้อน ความเร่าร้อนในใจก็ไม่มีแก่ท่าน และในที่สุดภพชาตินี้ ทําให้ท่านดับไฟคือ ราคะ โทสะ โมหะ ทิฏฐิมานะ และไฟกิเลส ทั้งปวงได้อย่างสิ้นเชิง ประการที่ ๙ ท่านได้ถวายภาชนะใส่น้ำมัน ทำให้เป็นผู…

บทความนี้กล่าวถึงอานิสงส์ที่เกิดจากการถวายเครื่องอัฏฐบริขาร ซึ่งประกอบด้วยการถวายพัดที่จะช่วยให้ผู้ถวายไม่รู้สึกหนาวหรือร้อนและดับไฟในใจได้ การถวายภาชนะใส่น้ำมันช่วยทำให้มีรูปร่างงดงาม และความสุขในชีว

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ปฐโม ภาโค) - หน้าที่ 282 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 282 อิติ วิเสเสตวาติ ปเท เหตุ ฯ อิทเมวาติ วุตฺตนฺติ ปเท กมุม ฯ เตนาติ วิเสเสตวาติ ปเท ตติยาวิเสส

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธรรมที่เกี่ยวกับการเรียนรู้และบ่มเพาะจิตใจ โดยเน้นถึงการละจากความโลภ โทสะ และความสงสัย นอกจากนี้ยังอธิบายเกี่ยวกับบทบาทของพระภควาในการสอนธรรมและวิธีการทำความเข้าใจในปัญหาและ…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 568 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 568 มุสาวาโท อาทิ เยส์ กมฺมาน ตาน มุสา....ที่นิ ฯ อาทิสทฺเทน ปิสุณาวาจาสมุผปุปลาปวาจาน คหณ์ ฯ

บทนี้เน้นการวิเคราะห์มุสาวาทา ว่าเป็นผลมาจากแรงจูงใจต่างๆ เช่น โลภ-เวร-โทสะ การมีมุสาวาทาส่งผลต่อสังคมและจิตใจของผู้ประพฤติ การเรียนรู้เกี่ยวกับมุสาวาทาจะช่วยให้สามารถหลีกเลี่…

ปญฺจตฺตีส จตฺตตีส ทวย เตาตีสก์ กุริเย ฯ เตตฺตึส ปาเก ทฺวตฺตึส ทวเยกตฺตุสก์ ภูเว สเหตุกามาวจร- ปุญฺญปากกริยามเน ฯ น วิชฺชนฺเตตฺถ วิรตี กริยาสุ จ. มหคคเต อนุตฺตเร อปฺปมญฺญา กามปาเก ทวย์ ตถาฯ อนุตฺตโร ฌา

…ด้พูดถึงการวิเคราะห์ธรรมและเจตสิกในพุทธศาสนา โดยเฉพาะการพิจารณาถึงกิเลสและคุณธรรมที่สำคัญ เช่น โลภะ โทสะ และความเห็นผิด สร้างความเข้าใจลึกซึ้งในหลักธรรมที่ส่งเสริมการพัฒนาจิตใจเพื่อไปสู่การหลุดพ้นจากทุกข์…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสงฺคหฎีกา - หน้าที่ 39 อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาล หน้าที่ 40 จตุตาโร คนถา อภิชฌา กายคนโถ พยาปาโท กายคนโถ สีลพฺพตปรามาโส กายคนโก อิทสัจจาภินิเว

…กิดขึ้นในจิตใจ เช่น กามูปาทาน และกิเลสที่มีต่อการปรากฏตัวของอารมณ์ที่ไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากความโลภ โทสะ และโมหะในตัวบุคคล การทำความเข้าใจនេះสามารถช่วยให้เราหลีกเลี่ยงการยึดมั่นในสิ่งที่ไม่ดีต่อจิตใจและสร…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 108 ทุติยปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 109 ฉสฏฐี ปญฺจปญฺญาสาติอาทิ เอกวีสสตคุณนวเสน เอกูน นวุฒิคณนวเสน จ ยถารห์ โยเชตพุฒิ

…มพันธ์ถึงการมีอยู่และพฤติกรรมของมนุษย์ อธิบายว่าการมีอริยสัจ และการกระทำอันเกิดจากอารมณ์เช่น โรคโลภ-โทสะ-โมหานำมาซึ่งผลกระทบเพียงใดในระดับจิตใจและการมี ฐานานุศักดิ์ในการดำเนินชีวิต ข้อคิดเห็นจากอรรถกถาและ…

…นั้น เหตุนั้น จึงชื่อว่าโทมนัสสสหคตะ ฯ મૈં ที่ชื่อว่าปฏิฆะ เพราะอรรถว่า กระทบกระทั่งในอารมณ์ ได้แก่ โทสะ ฯ จริงอยู่ โทสะนี้ ย่อมเป็นไปดุจกระทบกระทั่งอารมณ์ เพราะ มีความดุร้ายเป็นสภาพฯ แม้เมื่อจิตที่สหรคตด…

บทความนี้อธิบายถึงการพิจารณาอารมณ์ของใจที่เกี่ยวข้องกับโทมนัสและปฏิฆะ โดยมีการระบุถึงจิตที่มีความแตกต่างจากโสมนัสในสถานการณ์ต่างๆ รวมถึงความสัมพันธ์ที่ละเอียดในข้อดีและข้อเสียของอารมณ์ที่สามารถส่งผลต่

…ะการอย่างนี้ ฯ ๑ เจตสิก ๑๔ เหล่านี้ คือ โมหะ ๑ อหิริกะ อโนตตัปปะ ๑ อุทธัจจะ ๑ โลภะ ๑ ทิฏฐิ ๑ มานะ ๑ โทสะ ๑ อิสสา ๑ มัจฉริยะ ๑ กุกกุจจะ ๑ ถีนะ ๑ มิทธะ ๑ วิจิกิจฉา ๑ ชื่อว่าอกุศลฯ เจตสิก ๑๕ เหล่านี้ คือ สัท…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และการศึกษาเจตสิกที่มีการอธิบายถึงธรรม ๕๒ ประการที่ประกอบกับจิตและการเกิดดับในที่เดียวกัน โดยการจำแนกความหมายของเจตสิกประเภทต่างๆ เช่น ผัสสะ, เวทนา, และเจตนา รวมถึง

…น ฯ ทิฏฐิ ได้ในอกุศลจิต ๔ ที่ประกอบด้วยทิฏฐิ ฯ มานะ ได้ ในอกุศลจิต ๔ ที่ปราศจากทิฏฐิ ฯ เจตสิก ๔ คือ โทสะ ๑ อิสสา ๑ มัจฉริยะ ๑ กุกกุจจะ ๑ ได้ในปฏิฆจิต ๒ ฯ ถีนมิทธะ ได้ในสสังขาริก จิต ๕ ฯ วิจิกิจฉา ได้เฉพาะ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาในหน้าที่ 72 เน้นการวิเคราะห์จิตและเจตสิกต่างๆ โดยมีการแบ่งประเภทจิตตามที่เห็นในตำรา ศึกษาเรื่องการเกิดของอารมณ์ภายในจิตที่สัมพันธ์กับวิจาร,

…งการ สงเคราะห์เข้าในอสังขาริกจิตที่ 4 เหมือนกัน ฯ ก็ธรรม ๒๐ เหล่านั้น นั่นแล เว้นปีติ กับธรรม ๔ คือ โทสะ ๑ อิสสา ๑ มัจฉริยะ ๑ กุกกุจจะ ๑ ท่านสงเคราะห์เข้าในอสังขาริกจิตที่ ๕ ซึ่งประกอบด้วย ปฏิฆะ ฯ ส่วนอิส…

เนื้อหาในหน้านี้เน้นการวิเคราะห์ธรรม ๑๘ กับโลภะ มานะ และการสงเคราะห์ในอสังขาริกจิตที่ ๔ รวมถึงธรรม ๒๐ และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับอกุศลจิตต่าง ๆ ที่มีการประกอบด้วยอาการ ๓ ประการ และสรุปการส่งเสริมในด้านจิต

…ในจิต ๖๒ อุเบกขา เวทนา นอกนี้ตั้งอยู่ในจิต ๕๕ ฯ ๆ ๕๕ ชื่อว่าเหตุ ในเหตุสังคหะ มี 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ ฯ บรรดาเหตุเหล่านั้น จิต ๑๘ ด้วยอำนาจปัญจทวาราวัชชนจิต (๑) ทวิปัญจ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการศึกษาจิตและเวทนาในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยแยกประเภทของจิตได้เป็น 6 แบบ และเวทนาที่มีอยู่ 3 แบบ คือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา ซึ่งมีการระบุจำนวนจิตที่สอดคล้องกับประเภทต่างๆ ของเวทนา และ

…นที่เกิดของอกุศลกรรมบถ ๑๐] บรรดาอกุศลกรรมบถ ๑๐ เหล่านั้น ปาณาติบาต ๑ ผรุสวาจา ๑ ๆ พยาบาท ๑ เกิดโดยมีโทสะเป็นมูลฯ กาเมสุมิจฉาจาร ๑ อภิชฌา ๑ มิจฉาทิฏฐิ ๑ เกิดโดยมีโลภะเป็นมูลฯ แม้อีก ๔ อย่างที่เหลือ ย่อม เก…

…นการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และการกระทำในจิตใจ รวมทั้งประเภทของกรรมที่แบ่งตามมูลประเภท ได้แก่ โทสะ โลภะ และความเห็นผิด นอกจากนี้ยังกำหนดประเภทของกุศลกรรมและอกุศลกรรมบถ 10 อย่าง รวมถึงความแตกต่างระหว…

…น์ ๑ มัจฉริยสัญโญชน์ ๑ อวิชชาสัญโญชน์ ๑ ฯ 0 ด กิเลส (เครื่องทำให้ใจเศร้าหมอง) ๑๐ คือ โลภะ ความโลภ ๑ โทสะ ความขัดเคือง ๑ โมหะ ความแลง ๑ มานะ ความถือตัว ๑ ทิฏฐิ ความเห็นผิด ๑ วิจิกิจฉา ความสงสัย ๑ ถีนะ ความ…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงอนุสัยซึ่งประกอบด้วยกามราคานุสัย, ภวราคานุสัย, ปฏิฆานุสัย และอื่นๆ ที่มีผลต่อกิเลสในจิตใจ นอกจากนี้ยังพูดถึงสัญโญชน์ซึ่งประกอบด้วยกามราคสัญโญชน์, ปฏิฆสัญโญชน์ และอวิชชาสัญโญชน์ที่มีอ

…ไว้ 8 อย่าง กิเลสกล่าวไว้ ๑๐ อย่าง ฯ [มิสสกสังคหะ] ในมิสสกสังคหะ มีเหตุ 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ โสมนัส ๑ องค์ฌาน ๓ คือ วิตก วิจาร ปีติ เอกัคคตา โทมนัส ๑ อุเบกขา ๑ ฯ ด องค์…

ในหน้า 311 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวม

…โสดาปัตติมรรคแล้วละทิฏฐิและวิจิกิจฉาเสียได้ ฯ มีชื่อว่าสกิทาคาสี เพราะเจริญสกิทาคามิมรรค แล้วทำราคะ โทสะ และโมหะให้เบา

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์และเข้าใจมรรคและผลในพระอภิธรรม โดยเน้นถึงวิปัสสนาและวิโมกข์ที่ทำให้เกิดการเห็นแจ้งในหลักธรรม ทั้งในมรรคและผล การบรรลุของพระอริยบุคคลเช่นโสดาบันและสกิทาคาสี ประเด็นสำคัญคือค

…้เป็นชื่อของสุข อธิบายว่า กรรมที่สัตว์กระทำด้วยไตรทวาร จะได้โวหารว่า บุญก็ดี กุศลก็ดี ต้องมี อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นสมุฏฐาน ข้อนี้เป็นการทวนกระแส โลกประวัติ ยากที่สัตว์โลกจะบำเพ็ญ ถึงเช่นนั้น ก็ยังไม่เป็นอ…

เนื้อหาไฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศ

… ๑ สิ่งที่สัตว์ทำด้วย กาย วาจา ใจ พร้อมด้วยเจตนา ชื่อว่า กรรม จำแนกโดยประเภท ส่วนดีมีมูลมาแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นกุศลกรรม ส่วนชั่วมีมูลมาแต่ โลภะ โทสะ โมหะ เป็นอกุศลกรรม กรรม ๒ ประเภทนี้ เมื่อความประชุม…

บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอ

…คืออวิโรธนะ ความไม่ผิด โดยปรหิตปฏิบัติปริยาย ขันติ ความอดทน กิริยาที่อดทนต่อโลภะ ความอยากได้บ้าง ต่อโทสะ ความโกรธ เคืองจนถึงพยาบาทมุ่งร้ายบ้าง ต่อโมหะ ความหลงงมงายบ้าง เพราะได้ประสบอารมณ์ที่ยั่วให้ เกิด เ…

บทความนี้เน้นถึงความสำคัญของอุเบกขาในพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นประโยชน์ของอุเบกขาในการดำเนินชีวิต รวมถึงการมีใจกลางในความยุติธรรมและการแบ่งอุเบกขาบารมีออกเป็นสามระดับ ทั้งยังได้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจซ