โลก : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 111 / 207

…ิปสฺสนาย ปริปาโก สงฺขารุเปกขาญาณ์ ติ อาคมม ปฏิจจ ฯ อิทานิ อปปนา อุปฺปชฺชิสฺสตีติ อิทานิ อปปนาสงขาโต โลกุตตรมคโค อุปฺปชฺชิสฺสตีติ วตฺตพฺพกฺขเณ ฯ ยงกิญจิติ สงฺขารุเปกขาย คริเตสุ ตีสุ เอก ยังกิญจิ ฯ วิปสฺสน…

เนื้อหานี้นำเสนอการศึกษาอภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติและการเข้าใจในธรรมชาติของสังขารและการปฏิบัติตามมรรค มีการพูดถึงญาณที่เกี่ยวข้องกับการหยั่งรู้และมุมมองทางธรรมะอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในก

…ุปสฺสนาว อตฺตสุญญตาการานุปสฺสนโต สุญญตานุปัสสนา นาม วิโมกฺขมุข ปฏิปกฺขโต วิมุตติวเสน วิโมกขสงขาตสฺส โลกุตตรมคุคผลสฺส ทวาร โหติ ฯ สงขาเรส อนิจฺจนฺติ ปวตฺตา อนุปสฺสนา อนิจฺเจ นิจฺจนฺติ ปวตฺติ สัญญาจิตตทิฏฐ…

บทนี้กล่าวถึงประเด็นต่าง ๆ ของอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นถึงหลักการเช่น อนิจจาและสุญญตา รวมถึงมุมมองต่อวิปัสสนา ความฝึกฝนเกี่ยวกับความไม่แน่นอนของวัตถุ และการเข้าใจจิตใจในเชิงลึก สำหรับผู้ที่ศึกษาอภ

… บรรดาอรรถแห่งพระอภิธรรม ๔ อย่างนั้น จิตอันดับแรกมี 4 อย่าง คือ กามาจิต ๑ รูปาจรจิต ๑ อรูปาวจรจิต ๑ โลกุตตรจิต ๑ ฯ บรรดาจิต ๔ อย่างนั้น กามาวจรจิตเป็นไฉน ? จิต ๔ เหล่านี้ คือ จิตที่สหรคตด้วยโสมนัส ประกอบ…

…ษาจิตในอภิธัมมัตถสังคหาที่แบ่งประเภทตามสภาวะของจิต ๔ ประเภท ได้แก่ กามาจิต รูปาจรจิต อรูปาวจรจิต และโลกุตตรจิต โดยมุ่งเน้นที่การอธิบายคุณสมบัติและความสัมพันธ์ระหว่างจิตแต่ละชนิด และผลกระทบต่อการดำเนินชีว…

…า ฯ จิตทั้ง ๔ นี้ คือ โสดาปัตติมรรคจิต ๑ สกทาคามิมรรคจิต ๑ อนาคามิมรรคจิต ๑ อรหัตตมรรคจิต ๑ ชื่อว่า โลกุตตรกุศลจิต ฯ จิตทั้ง ๔ นี้ คือ โสดาปัตติผลจิต ๑ สกทาคามิผลจิต ๑ อนาคามิ ผลจิต ๑ อรหัตตผลจิต ๑ ชื่อว…

…ลี โดยอธิบายถึงความแตกต่างระหว่างกุศล วิบาก และกิริยา และการจำแนกจิตเป็นประเภทต่าง ๆ รวมถึงจิตประเภทโลกุตตรและจำนวนที่แตกต่างกันจึงเป็นความรู้ส่วนหนึ่งในการศึกษาพระธรรมที่เกี่ยวข้องกับจิตใจ มีกุศลจิตและว…

…างเดียวกัน ฉะนั้น จึงรวม เป็นจิต ๒๐ ถ้วน ชื่อว่า มรรคจิต และผลจิตก็มีจำนวนเท่านั้น ฉะนั้น จึงรวมเป็นโลกุตตรจิต ๔๐ ถ้วน ๆ [สังหคาถา] ก็บัณฑิตแบ่งอนุตตรจิต (โลกกุตตรจิต) ออกไปเป็นอย่างละ ๕ โดยความต่างแห่ง …

บทความนี้กล่าวถึงการแบ่งประเภทของจิตตามอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยอธิบายถึงจิต 5 ประเภทที่เป็นส่วนประกอบของฌานต่างๆ ทั้งปฐมฌานและอนุตตรจิต รวมถึงการใช้งานจริงในด้านจิตวิญญาณ การศึกษาเหล่านี้สำคัญในทางธรรม

…ราชญ์ทั้งหลาย ไม่ประสงค์ เอาการก้าวล่วงองค์แห่งอรูปสมาบัติทั้ง ๔ เหล่านี้ ฯ พรรณนาอรูปาวจรจิต จบ ฯ [โลกกุตตรกุศลจิต] บัดนี้ เพื่อจะแสดงจำแนกโลกุตตรกุศลจิตออกเป็น ๔ ประการ เพราะประกอบด้วยมรรค ๔ และผลเป็น …

…่ยวข้องกับโคจร ๔ ประการซึ่งรวมถึงอากาศและวิญญาณ โดยให้ความสำคัญกับการเข้าใจในหัวข้อของอรูปาวจรจิตและโลกุตตรกุศลจิต เช่น สมาบัติและการประกอบด้วยมรรค ๔ และผล ๔ การศึกษานี้มีเป้าหมายเพื่อให้เข้าใจถึงความหมา…

…มมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 63 คาถาว่า จตุมคฺคปุปเภเทน เป็นต้น ประกอบความว่า โลกุตตร จิตอย่างประเสริฐ คือที่เรียกว่าอย่างยิ่ง เพราะไม่มีจิตอื่นจะยิ่งไปกว่า ตน ท่านลงมติไว้ 4 ประการ…

บทนี้อธิบายถึงโลกุตตรจิตซึ่งเป็นจิตที่มีความประเสริฐที่สุด โดยได้เสนอมุมมองเกี่ยวกับการตัดกิเลสและการบรรลุถึงสัมมาสมา…

…าะผลสมาบัติเท่านั้นเป็นไปด้วยอำนาจการ ยึดอารมณ์ คือพระนิพพาน เพื่ออยู่เป็นสุขในปัจจุบัน เพราะฉะนั้น โลกุตตรกิริยาจิตจึงไม่มีแม้โดยประการทั้งปวงฉะนี้แล ฯ คำว่า ทวา ทสากุสลานิ เป็นอาทิ เป็นการรวมการนับจิตเ…

…่าง ๆ เพื่อทำความเข้าใจในการศึกษาอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น อธิบายถึงความยึดมั่นในกามตัณหาและการดำรงอยู่ในโลกุตตรธรรมอย่างมีประสิทธิภาพ.

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 69 รูปาวจรจิตและโลกุตตรจิต เพราะฉะนั้น ฌานอย่างหนึ่ง ๆ มีปฐมฌาน เป็นต้น ท่านจึงได้กล่าวไว้ ๑๑ อย่าง คือ โลกียฌาน ๓ อย่า…

…และความสำคัญของอำนาจแห่งฌานในการคำนวณกุศลและวิบาก พร้อมทั้งการนำเสนอข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับรูปาวจรและโลกุตตรจิต เพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งในศาสตร์นี้อย่างถูกต้อง สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv.

…ิก โสภณสาธารณาเจตสิก ๑๕ ประกอบได้ใน ៨ โสภณจิต (กุศลจิต) ๕๕ แม้ทั้งหมดก่อน ๆ ก็วิรัติที่แน่นอน ได้ ในโลกุตตรจิตทั้ง ๘ โดยส่วนเดียวแท้ แม้โดยประการทั้งปวงฯ แต่ บรรดาโลกิยจิต เฉพาะในกามาวจรกุศลจิตเท่านั้น ว…

…ะทำของเจตสิกในโลภมูลและโทสมูล อีกทั้งยังชี้ให้เห็นถึงโสภณเจตสิกที่ประกอบกับโสภณจิต 55 และการวิรัติในโลกุตตรจิต 8 โดยมีการอภิปรายถึงอัปปมัญญาและปัญญาที่เกิดในจิต 28 ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการเข้าถึงความเข้าใ…

…ง มี การสงเคราะห์ ในเจตสิกเหล่านั้น ด้วยการ ประกอบตามที่สมภพโดยประการ ๕ คือ ธรรม ๓๖ ได้ในอนุตตรจิต (โลกุตตรจิต), ธรรม ๓๕ ได้ในมหัคคตจิต, ธรรมแม้ ๓๘ ได้ในกามาวจร โสภณจิต, ธรรม ๒๗ ได้ในอกุศลจิต และ ธรรม ๑๒…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเจาะลึกเจตสิกธรรมในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา ชี้ให้เห็นถึงการเกิดของธรรมในจิตต่างๆ รวมถึงการแบ่งประเภทของจิตตามลักษณะและวิเคราะห์อย่างละเอียดเกี่ยวกับเจตสิกธรรมที

…จุตตถฌาน ฯ ธรรม เหล่านั้นนั่นเอง ที่สหรคตด้วยอุเบกขา ท่านสงเคราะห์ลงในจิตที่ ประกอบด้วยปัญจมฌาน ๆ ในโลกุตตรจิตทั้ง ๘ มีการสงเคราะห์เพียง ๕ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งฌานหมวด ๕ แม้โดยประการทั้งหมด ด้วย ประการฉะนี…

…ามแตกต่างกันของธรรมในแต่ละระดับของจิต ได้แก่ ปฐมฌานถึงปัญจมฌาน รวมถึงอาการที่ปรากฏในอนุตตรจิตที่เป็นโลกุตตรจิต โดยมีการกล่าวถึงธรรมจำนวน ๓๖-๓๕ และ ๒๔-๓๓ ซึ่งตั้งอยู่ในอนุตตรจิต โดยมีอาการ ๕ อย่าง

…วงเดียว เพราะ อัปปมัญญามีสัตว์เป็นอารมณ์ และเพราะวิรัติมีวัตถุที่จะพึงก้าวล่วงเป็น อารมณ์ ฉะนี้แล ฯ โลกกิยวิรัติ ไม่มีการสมภพในอัพยากตจิต เพราะ โลกิยวิรัติมีสภาพเป็นกุศลโดยส่วน เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์จึง…

…ภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การวิเคราะห์ถึงผลของวิรัติและความสัมพันธ์กับกุศลและอัปปมัญญา โดยเฉพาะเกี่ยวกับโลกิยวิรัติและโลกุตตรวิรัติ การอภิปรายถึงความแตกต่างของผลระหว่างกุศลและวิบาก สรุปแล้วแสดงให้เห็นถึงความ…

…ีในทวิปัญจวิญญาณ ฯ บทว่า เตตฺติวิธสงฺคหา ความว่า การสงเคราะห์ (การประมวล) ๓๓ อย่าง คือ ในอนุตตรจิต (โลกุตตจิต) มีการสงเคราะห์ (การประ มวล) ๕ อย่าง ในมหัคคตจิตก็มี ๕ อย่างเหมือน ในกามาวจร โภณ- จิตมีการสงเ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เน้นการประมวลธรรมและการรวมกลุ่มประเภทต่างๆ ของจิตตามอภิธรรม ที่กล่าวถึงการแสดงความแตกต่างของจิตในบริบทต่างๆ โดยแบ่งอย่างชัดเจนตามคุณลักษ

…ุติ ชื่อว่าทวารวินิมุตจิต (จิตพ้นจากทวาร)ฯ บรรดาจิตเหล่านั้น จิต ๓๖ คือ ทวิปัญจวิญญาณ และมหัคคตชวนะ โลกุตตรชวนจิต ชื่อว่าเอกทวาริกจิต (จิตที่เป็นไปในทวารเดียว) ตามสมควร ฯ ส่วน มโนธาตุ ๓ ชื่อว่าปัญจทวาริก…

บทความนี้นำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับทวารทั้งห้าตามอภิธัมมัตถสังคหะ ได้แก่ จักขุทวาร, โสตทวาร, มานทวาร, ชิวหาทวาร, กายทวาร, และมโนทวาร โดยอธิบายถึงการเกิดของจิต ๔๖ ภายใต้ปัญจทวารและทวารวินิมุตจิตที่มีงาน

…ท่านั้น แม้โดยประการทั้ง ปวงฯ อกุศลจิตและกามาวจรชวนจิต ที่เป็นญาณวิปยุต มีอารมณ์ได้ ทุกอย่าง เว้นแต่โลกุตตระ ฯ กามาวจรกุศลจิต ที่เป็นญาณสัมปยุต และอภิญญากุศลจิต กล่าวคือปัญจมฌานจิต มีอารมณ์ได้ทุกอย่าง เว…

…งจิตในประเภทต่าง ๆ เช่น กามาวจรวิบากจิต อกุศลจิต และกามาวจรกิริยาจิต ซึ่งมีอารมณ์ได้ทั้งสิ้น เว้นแต่โลกุตตระ สำหรับอรูปาวจรจิตยังมีความซับซ้อนเช่นกัน สำหรับโลกุตตรจิตนั้นมีพระนิพพานเป็นอารมณ์ ส่วนการสงเค…

… และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 121 อุเบกขามีการเสวยอารมณ์ที่เป็นกลางเป็นลักษณะ ฯ มหัคคตจิตและ โลกุตตรจิต ชื่อว่า ๔๔ อย่าง เพราะมีอย่างละ ๑๑ โดยต่างแห่งโลกิยะ และโลกุตตระ ฯ บทว่า เสสานิ คือที่เหลือจ…

เนื้อหานี้เน้นการวิเคราะห์อุเบกขาเป็นกลางซึ่งเกี่ยวข้องกับมหัคคตจิตและโลกุตตรจิต มาจากการสังเคราะห์โลภะและเหตุอันมีส่วนเกี่ยวโยง สิ่งเหล่านี้ถูกพิจารณาว่าเป็นรากเหง้าของการด…

…ก็ควรกล่าวได้ว่า เป็นชวนดังนี้แล ฯ [แสดงจำนวนของจิต] คำว่า กุสลากุสลกุริยาจิตฺตานิ ได้แก่ จิตที่เป็นโลกิยกุศลและ โลกุตตรกุศล ๒๑ เป็นอกุศล ๑๒ โลกุตตรผลจิต ๔ และกิริยาจิต ที่เป็นไปในภูมิสาม ๑๘ฯ จริงอยู่ จิ…

เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงการอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวข้องกับจิตและธรรมชาติของอารมณ์ อธิบายถึงกาลที่เป็นอเหตุกะ รวมถึงความไม่มีอำนาจของปฏิสนธิกาลที่ส่งผลต่อความเป็นไปของจิตซึ่งให้ความเข้าใจในเรื่องของสันตีรณ

…ดีอยู่ฯ ท่านอาจารย์ทำในใจว่า จิต ๒๐ ด้วยอำนาจ อกุศลจิต ๑๒ และชวนจิตเป็นญาณวิปยุต ๘ ไม่สามารถจะปรารภ โลกุตตรธรรมเป็นไป เพราะตนเป็นชวนจิตถึงซึ่งความมีอานุภาพเล็ก น้อย เพราะเหตุนั้น จึงเว้นโลกุตตรธรรม ๕ อย่…

…การบำเพ็ญธรรม เช่น การบูชาพระเจดีย์และการแจกบิณฑบาต นอกจากนี้ยังกล่าวถึงอำนาจของอกุศลจิตในการปิดกั้นโลกุตตรธรรมและการยอมรับธรรมประการต่าง ๆ การปรารภอารมณ์ที่ต่างกันนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจเพื่อที่จ…

…ฺพาลมุพนานิ มีความว่า จิต ๖ มีธรรมทั้งปวงเป็นอารมณ์ (มี อารมณ์ได้ทุกอย่าง) ด้วยอำนาจกามาวจร มหัคคตะ โลกุตตระทั้งหมด และบัญญัติ ชื่อว่าแม้โดยประการทั้งปวงฯ อธิบายว่า แต่หามีอารมณ์ ทั้งปวงโดยเฉพาะส่วน เหมื…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี ที่อธิบายถึงการดำเนินจิตที่สัมปยุตด้วยอภิญญา โดยการพิจารณาอารมณ์ ณ กาลต่าง ๆ เช่น การฟังธรรม และการบริกรรม อีกทั้งยังพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับจิตประเภท