อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 73 : หน้า 73/442

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 73 [สังคหคาถา] อกุศลเจตสิก ๑๔ ประกอบลงได้ใน อกุศลจิต ๑๒ เท่านั้น โดยอาการ ๕ อย่าง คือ ในอกุศลจิตทั้งหมด ท่านกระทำไว้ ๔ เจตสิก ในโลภมูลกระทำไว้ ๓ เจตสิก ในโทสมูลกระทำไว้ ๔ เจตสิก อนึ่ง ใน สสังขาริกจิตกระทำไว้ ๒ เจตสิก วิจิกิจฉา ย่อมเป็นไปในวิจิกิจฉาจิตเท่านั้น ฯ ก็บรรดาโสภณเจตสิก โสภณสาธารณาเจตสิก ๑๕ ประกอบได้ใน ៨ โสภณจิต (กุศลจิต) ๕๕ แม้ทั้งหมดก่อน ๆ ก็วิรัติที่แน่นอน ได้ ในโลกุตตรจิตทั้ง ๘ โดยส่วนเดียวแท้ แม้โดยประการทั้งปวงฯ แต่ บรรดาโลกิยจิต เฉพาะในกามาวจรกุศลจิตเท่านั้น วิรัติทั้ง ๓ ย่อม ปรากฏมีเป็นอย่างๆ ในกาลบางคราวฯ ส่วนอัปปมัญญาเกิดต่างกัน ในกาลบางคราว ในจิต ๒๘ เท่านั้น คือ ในมหัคคตจิต ๑๒ เว้น ปฐมฌานจิต ในกามาจิตและในสเหตุกกามาวจรกิริยาจิต ฯ บาง อาจารย์กล่าวว่า ก็ในบรรดากามาวจรจิตนี้ ในจิตที่สหรคตด้วยอุเบกขา ไม่มี กรุณา มุทิตาฯ ส่วนปัญญา ถึงการสัมประโยค (ประกอบเข้า) ในจิต ๔๓ คือ ในกามาวจรจิตที่ประกอบด้วยญาณ ๑๒ และในจิตที่ เป็นมัคคตะและโลกุตตระ ๓๕ (มหัคคตะ ๒๓ โลกุตตระ ๘) แม้ ทั้งหมด ฉะนี้แล ๆ