การสังคายนาพระไตรปิฎกในรัชกาลที่ 1 : หน้า 51/187

โดยเฉพาะในรัชกาลที่ ๑ (พระบาทสมเด็จ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) นั้น ต้อง ถือว่าทรงเอาพระราชหฤทัยใส่ในการทานุบารุง พระพุทธศาสนาเป็นอันมาก โดยนับตั้งแต่ ที่ทรงครองราชสมบัติเป็นต้นมา พระองค์ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สร้างพระไตรปิฎก ฉบับหลวงขึ้นเป็นครั้งแรก ชื่อว่า "ฉบับ สังคายนา" หรือ "ฉบับครูเดิม” นับจากบ้านเมือง เข้าสู่ภาวะปกติ มีการรวบรวมพระไตรปิฎก หรือคัมภีร์ที่จารึกเป็นภาษาบาลีอักษรลาว อักษรรามัญ อักษรสิงหล ตลอดจนอักษรอื่นๆ หลายฉบับ โดยนำมาตรวจชำระเทียบเคียงกัน แล้วปริวรรตแปลเป็นอักษรขอม แต่เมื่อสร้าง เสร็จแล้วมีพระราชปุจฉาถึงสถานะความถูกต้อง ของพระไตรปิฎกฉบับนั้นกับพระสังฆราช พระ ราชาคณะ ฐานานุกรม มหาเปรียญ รวมทั้งสิ้น ๑๐๐ รูป ซึ่งคณะสงฆ์ได้ถวายพระพรว่า "ยังมีข้อความที่คลาดเคลื่อนอยู่มาก 000 บุ บ จากการคัดลอกต่อ ๆ กันมาเป็นเวลานาน และ บางครั้งที่มีสงครามในบ้านเมืองก็เป็นเหตุให้มี คัมภีร์สูญหายไปบ้าง" พระองค์จึงมีพระราช วินิจฉัยว่า เมื่อมีข้อความคลาดเคลื่อน จึงควร มีการสังคายนาพระไตรปิฎกขึ้นใหม่ ซึ่งการ สังคายนามีขึ้นใน พ.ศ. ๒๓๓๑ เพื่อจะให้พระไตรปิฎกที่ชำระใหม่นั้น มีความสมบูรณ์ที่สุด พระบาทสมเด็จพระพุทธ ยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงพระกรุณาโปรด เกล้าฯ ให้น่าพระไตรปิฎกฉบับหลวงที่ทรงสร้าง ขึ้นมาให้ คณะสงฆ์ ๒๑๘ รูป และราชบัณฑิต อุบาสก ๓๒ คน มาร่วมกันตรวจชำระ โดยใช้ วัดพระศรีสรรเพชญ (เดิมชื่อวัดนิพพานาราม ปัจจุบันคือ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ราชวรมหาวิหาร) เป็นสถานที่ช่วยกันตรวจทาน ชำระแก้ไขคัมภีร์พระไตรปิฎกฉบับนี้ โดยใช้ เวลาถึง ๕ เดือนจึงเสร็จสมบูรณ์ ทั้งนี้ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระอนุชาธิราช กรมพระราชวังบวรมหาสุรสีหนาท มีพระราช ศรัทธารับเป็นองค์อุปถัมภ์ ซึ่งพระไตรปิฎก ชุดนี้ถูกจารลงบนใบลานรวมทั้งสิ้น ๓,๕๖๘ ผูก (๒๙๔ คัมภีร์) แบ่งเป็นพระวินัย ๕๐ คัมภีร์ พระสูตร ๑๕๗ คัมภีร์ พระปรมัตถ์ ๕๖ คัมภีร์ สัททาวิเสส ๓๕ คัมภีร์ ตัวใบลานมีลักษณะ alyanamitra.org กันยายน ๒๕๕๙ อยู่ในบุญ ๔๙