DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 411 / 412

…ยนั้น ๆ นี้ชื่อว่า ปัญญินทรีย์ มีในสมัยนั้น” บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 167

นักอภิธรรมพยายามอธิบายธรรมด้วยวิธีที่สื่อลักษณะ คุณสมบัติ ความเป็นไปของ สภาวธรรมตรงตามความเป็นจริงมากที่สุด ฉะนั้นเมื่อเห็นว่าสภาวะที่แท้จริงของธรรมทั้ง หลายฉะนั้นไม่มีตัวตน ไม่มีบุคคล เป็นแต่เพียงอง

…ธิบายเรื่องความสัมพันธ์ คือความเข้ากัน ได้และความเข้ากันไม่ได้ของขันธ์ ธาตุ และอายตนะ ดังนี้คือ 168 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

เล่ม 35 วิภังค์ เป็นคัมภีร์ที่ 2 ของพระอภิธรรมปิฎกและเป็นพระไตรปิฎกเล่มที่ 35 คำว่า วิภังค์ แปลว่า การแจกแจง จำแนก แยกแยะ วิเคราะห์ คัมภีร์วิภังค์เป็นคัมภีร์ที่ วิเคราะห์ธรรมอย่างละเอียด 18 เรื่อง คื

…แข็ง) 11. จักขุวิญญาณธาตุ ธาตุคือจักขุวิญญาณ บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 169

ขันธ์ 5 ได้แก่ 1. รูปขันธ์ 2. เวทนาขันธ์ กองรูป กองเวทนา กองสัญญา 3. สัญญาขันธ์ 4. สังขารขันธ์ กองสังขาร 5. วิญญาณขันธ์ กองวิญญาณ ธาตุ 4 คือ 1. ปฐวีธาตุ ได้แก่ สภาวะที่แผ่ไปหรือกินเนื้อที่ เรียกกันสาม

… ข. ภาคนิทเทส ได้แก่ ภาคที่ทรงแสดงการจำแนกโดยละเอียดด้วยวิธีการต่าง ๆ ที่เรียกว่า นัยถึง 14 นัย 170 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

12. โสตวิญญาณธาตุ 13. ฆานวิญญาณธาตุ ธาตุคือโสตวิญญาณ ธาตุคือฆานวิญญาณ 14. ชิวหาวิญญาณธาตุ ธาตุคือชิวหาวิญญาณ 15. กายวิญญาณธาตุ ธาตุคือกายวิญญาณ 16. มโนธาตุ ธาตุคือมโน 17. มโนวิญญาณธาตุ ธาตุคือมโนวิญญ

…คคล 2 จำพวก เรียกว่า ทุกบุคคลบัญญัติ เป็นต้น บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 171

บุคคลบัญญัติ คัมภีร์บุคคลบัญญัติเป็นคัมภีร์ที่อธิบายถึงเรื่องของการก้าหนด บัญญัติธรรมชาติของบุคคลในทัศนะต่าง ๆ สรุปว่า คำอธิบายเรื่องคนในพระพุทธศาสนามี 6 แบบคือ 1. ขันธบัญญัติ กำหนดลักษณะของคนว่าเป็น

…มหมวดหนึ่ง ๆ ชื่อว่ายมก (อิ ติ ยุคลสงฺขาตานํ ยมกานํ วเสน เทสิตตฺตา อิเมสุ ทสสุ เอเกก์ ยมกนฺนาม) 172 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

เล่ม 37 กถาวัตถุ เป็นคัมภีร์ที่ 5 แห่งพระอภิธรรมปิฎก และเป็นพระไตรปิฎกเล่ม ที่ 37 คัมภีร์กถาวัตถุว่าด้วยวาทกถาต่าง ๆ ถึง 226 คาถา มีหมวดธรรมสำคัญหลายหมวด เช่น ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อร

…. ยมกว่าด้วยหมวดอินทรีย์ เรียกว่า อินทรียยมก บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 173

สภาวธรรมต่อไปนี้คือ 1. หมวดสภาวะธรรมที่เป็นมูล 2. หมวดขันธ์ 3. หมวดอายตนะ 4. หมวดธาตุ 5. หมวดสัจจะ 6. หมวดสังขาร 7. หมวดอนุสัย 8. หมวดจิต 9. หมวดสภาวธรรมในกุสลติกะ 10. หมวดอินทรีย์ สภาวธรรม 10 หมวดกับ

…รมต่าง ๆ เช่น กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม ซึ่งรวมเรียกว่า กุสลติกะ มาจำแนกตามประเภทของปัจจัย 174 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

วิธีการยมก ที่ว่า ทรงแสดงด้วยวิธีการยมก คือทรงแสดงเป็นคู่ ๆ นั้น หมายถึง ทรงแสดง แบบอนุโลม (ตามลำาดับ, คล้อยตาม) และแบบปฏิโลม (ทวนลำดับ, ย้อนกลับ) สลับกันเป็น คู่ ๆ แต่ละคู่ประกอบด้วย 1) อนุโลมปุจฉา (

… วิคตปัจจัย 12. อาเสวนปัจจัย 24. อวิคตปัจจัย บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 175

3. ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่า เป็นที่ดำเนินไปแห่งพระสัพพัญญุตญาณ (เกนฏเฐน ปฏฐานนติ ปฏิฐิตฏเฐน) คือ เป็นพระธรรมเทศนาที่เกิดขึ้น ด้วยอานุภาพแห่งพระสัพพัญญุตญาณและเป็นวิสัยแห่งพระสัพพัญญูญาณ โดยเฉพาะ รว

…ปัฏฐาน 6) ธัมมานุโลมทุกทุกปัฏฐาน (ทั้ง 6 ปัฏฐานเรียกว่า ฝ่ายอนุโลมนัย คือ นัยที่ไม่มีการปฏิเสธ) 176 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น

การจัดแบ่งคัมภีร์ปัฏฐาน คัมภีร์ปัฏฐานแบ่งเป็น 6 ภาค ภาคละ 1 เล่ม คือ เล่มที่ 40-45 ซึ่งเป็นชุด สุดท้ายของพระไตรปิฎกทั้ง 6 ภาคว่าด้วยปัฏฐานต่าง ๆ รวม 24 ปัฏฐาน ดังนี้ ภาคที่ 1 (เล่มที่ 40) ภาคที่ 2 (เ

…เกิดจากนำฝ่ายอนุโลมนัยมาผสมกับฝ่ายปัจจนียนัย บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 177

ว่าด้วยปัฏฐานที่ 7-24 คือ (เล่มที่ 45) 7) ธัมมปัจจนียติกปัฏฐาน 8) ธัมมปัจจนียทุกปัฏฐาน 9) ธัมมปัจจนียทุกตึกปัฏฐาน 10) ธัมมปัจจนียติกทุกปัฏฐาน 11) ธัมมปัจจนียติกติกปัฏฐาน 12) ธัมมปัจจปุ๋ยทุกทุกปฏฐาน ทั

…ภิกษุ 2) ว่าด้วยการใช้เตียง ตั่ง และไม้เท้า ฯลฯ 3) ว่าด้วยไตรสรณคมน์ 4) ยังไม่ทราบว่าเรื่องอะไร 182 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

บทที่ 9 พระไตรปิฎกจากอดีต-ปัจจุบัน 9.1 พระไตรปิฎกภาษาสันสกฤต พระไตรปิฎกภาษาสันสกฤตมีหลายนิกายด้วยกัน แต่ที่ค้นพบและจะนำมากล่าวนี้ เป็นของนิกายสรวาสติวาทเท่านั้น ซึ่งมีการค้นพบต้นฉบับพระวินัยปิฎกและพระ

… คล้ายคลึงกันมาก เนื่องจากฝ่ายสันสกฤตเองมีพระสูตรน้อยมาก บทที่ 9 พระไตรปิฎก จ า ก อ ดี ต - ปัจจุบัน DOU 183

8 เล่ม ว่าด้วยเรื่องพระวินัยของนิกายมูลวาสติวาท 16 เรื่อง คือ ปรวรชยา, โปสถะ, ปรวารณา วรษะ, จรัมมะ, ไภสัชชะ, จีวระ, กฐินะ, โกสัมพกะ, กรมะ, ปัณฑโลหิตกะ, ปุทคละ, ปริวาสิกะ, โปสถสถาปนะ, ศยนาสนะ และสังฆเภ

…่อ 5 “จตุรมหาภูตะ” กัณฑ์ที่ 6 ชื่อ “อินทริยะ” กัณฑ์ที่ 7 ชื่อ “สมาธิ” กัณฑ์ที่ 8 ชื่อ “ทฤษฎี” 8 184 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

พระอภิธรรมปิฎก พระอภิธรรมปิฎกฝ่ายสันสกฤต ซึ่งอยู่ในพากย์จีนของนิกายสรวาสติวาท มีลักษณะเหมือนหัวข้อธรรมในคัมภีร์พระสูตรทั่วไป ไม่ซับซ้อนยากเหมือนฉบับบาลี แต่ฝ่าย สันสกฤตก็ยืนยันว่าเป็นธรรมเก่าแก่เกิดขึ

…ของธรรมสกันธะมี 14 บทที่ลงกันได้ ปรกรณปาทะนี้มี 8 บท คือ บทที่ 9 พระไตรปิฎก จ า ก อ ดี ต - ปัจจุบัน DOU 185

ท่านยโสมิตรผู้รจนาคัมภีร์อภิธรรมโกศวยาขยากล่าวว่า คัมภีร์ชญานปรัสถานะ เหมือนร่างกาย ส่วนคัมภีร์ที่เหลืออีก 6 เหมือนมือเท้าของคัมภีร์แรก 2. สังคีติปรยายะ ตามหลักฐานจีนบอกว่า เป็นผลงานของพระสารีบุตร แต

…จเป็นแหล่งกำาเนิดของคัมภีร์ธาตุกถาฝ่ายบาลี เนื่องจากกล่าวถึง สัมประยุกต์และวิปประยุกต์เหมือนกัน 186 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

1) ว่าด้วยหลักธรรมในอภิธรรม คือ จิต จิตตธรรม จิตตวิปปรยุกตะ สังสการะ และอสันสกฤตธรรม 2) ว่าด้วยชญานะ 10 มี ธรรมชญานะ ประจิตตชญานะ ฯลฯ และบทสุดท้าย ว่าด้วยปัญหา 1,000 ชนิด ซึ่งเกี่ยวกับศึกขาปทะ ศรามัณ

…มากขึ้น เพื่อความเจริญ และตั้งมั่นของพระพุทธศาสนาอีกด้วย บทที่ 9 พระไตรปิฎก จ า ก อ ดี ต - ปัจจุบัน DOU 187

1) สิกขาบท 2) พระโสดาบัน 3) อจลศรัทธา 4) อารยผล ฯลฯ และสุดท้ายว่าด้วยปฏิจจสมุปบาท 12 Prof.B.C.Law กล่าวว่า ไม่สามารถ เปรียบเทียบกับอภิธรรมปิฎกภาษาบาลีใต้ แต่มีหัวข้อคล้ายกับวิภังค์ฝ่ายบาลี หรือวิสุทธิ

…ว่าตัวเองมีหลักธรรมที่ยิ่งใหญ่กว่า แต่คำสอน นิกายหินยานใกล้เคียงพุทธพจน์เดิมมากกว่าอย่างแน่นอน” 188 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

9.2 พระไตรปิฎกภาษาจีน พระไตรปิฎกภาษาจีนนี้สืบเนื่องมาจากพระไตรปิฎกภาษาสันสกฤต จึงถือว่าไม่ได้ เกิดในอินเดีย ได้รับการแปลอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 602-1669 แห่งราชวงศ์สุง ในระยะเวลาดังกล่าวได้แปลคัมภีร

…าป้องกันมิให้พวกนอกศาสนานำไปได้ ผู้จะศึกษาก็มาที่สถูปนี้ บทที่ 9 พระไตรปิฎก จ า ก อ ดี ต - ปัจจุบัน DOU 189

พระไตรปิฎกภาษาทิเบตแปลมาจากภาษาสันสกฤตในพุทธศตวรรษที่ 12 เนื่องจากพระพุทธศาสนาเข้าสู่ทิเบตช่วงพ.ศ. 1160 เมื่อกษัตริย์ทิเบตอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิง เนปาล และเจ้าหญิงจีนที่นับถือพระพุทธศาสนา พระไตรปิฎกนอก

….ศ.1934 ซึ่งอยู่ในสมัยโชวะ รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 11 ปีพระไตรปิฎกฉบับไทโชชินชิวจึงแล้วเสร็จสมบูรณ์ 190 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

9.3 พระไตรปิฎกภาษาญี่ปุ่น (ฉบับไทโชชินชิว) เป็นที่ทราบกันดีว่าในประเทศไทยของเรานั้น คัมภีร์ที่ยึดถือเป็นหลักฐานอ้างอิง ในการศึกษาค้นคว้าวิจัยพระพุทธศาสนา คือ พระไตรปิฎก ซึ่งประกอบไปด้วยส่วนหลัก ๆ 3 ส