พระไตรปิฎกภาษาจีน : หน้า 197/220

9.2 พระไตรปิฎกภาษาจีน พระไตรปิฎกภาษาจีนนี้สืบเนื่องมาจากพระไตรปิฎกภาษาสันสกฤต จึงถือว่าไม่ได้ เกิดในอินเดีย ได้รับการแปลอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 602-1669 แห่งราชวงศ์สุง ในระยะเวลาดังกล่าวได้แปลคัมภีร์พระไตรปิฎกและพระสูตรสำคัญถึง 1,440 คัมภีร์ จำนวน 5,586 เล่ม คัมภีร์ที่แปลสู่ภาษาจีนมาจากฉบับสันสกฤตของนิกายสรวาสติวาทเป็นส่วนมาก สำหรับผู้แปลนั้นคงจะมีทั้งพระภิกษุและฆราวาส พระภิกษุมีจำนวนถึง 176 รูป โดยมากมา จาก เอเชียกลาง เช่น พระกาศยปมาตั้งคะและพระธรรมรักษะจากเอเชียกลางได้แปลพระสูตร 42 บท ในรัชกาลพระเจ้ามิ่งที่แห่งราชวงศ์ฮั่น ราวพ.ศ.602 จากนั้นก็มีพระอันเสือเกาจาก เปอร์เซีย พระสังฆเทวะ ท่านกุมารพุทธ พระธรรมานันทะ ท่านคุณภัทร เป็นต้น ส่วนท่าน กุมารชีวะได้ชื่อว่าเป็นนักแปลสำนวนอ่านง่าย เนื่องจากท่านได้แปลเพื่อให้ชาวจีนอ่านเข้าใจง่าย ไม่เน้นอรรถรสหรือรักษาความเดิมนัก และต่อมาก็คือพระถังซัมจั๋ง ท่านได้แปลคัมภีร์ที่นำไป จากประเทศอินเดียถึง 75 ชุด เป็นหนังสือถึง 1,335 ผูก พระไตรปิฎกฉบับภาษาจีนนั้น เดิมคงเขียนลงบนกระดาษม้วนยาว ๆ หลายแผ่น ต่อกันแล้วพันเป็นพับ ๆ โดยเขียนเพียงด้านเดียว มีการค้นพบต้นฉบับดังกล่าวในถ้ำตุนหวง ทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจีนไม่นาน คัมภีร์ที่ค้นพบมีอายุราวพ.ศ. 949 ปัจจุบันบางส่วน เก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์ในประเทศอังกฤษ เนื่องจากจีนได้ค้นพบระบบพิมพ์ขึ้นเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 8 จากนั้นได้จัดพิมพ์พระไตรปิฏกออกเผยแผ่หลายฉบับ เริ่มตั้งแต่ราชวงศ์สุง พระเจ้าจักรพรรดิ ได้มีพระบัญชาให้ทำแม่พิมพ์ 130,000 ชิ้น เพื่อพิมพ์พระไตรปิฎกในปีพ.ศ. 1465 และเสร็จ สิ้นในปีพ.ศ. 1526 จากนั้นก็มีฉบับเอกชนชื่อว่า ฉบับวัดตุงชาน ต่อมาเป็นฉบับวัดฟูเจ้าไกหยวน ตลอดจนฉบับมองโกลและฉบับราชวงศ์แมนจูอีก 2 ฉบับ พร้อมกับฉบับล่าสุดที่พิมพ์ที่เมือง เซี่ยงไฮ้ เรียกว่า พระไตรปิฎกด้วยเครื่องพิมพ์สมัยใหม่ โดยเริ่มพิมพ์ในปีพ.ศ. 2452-2457 แม้จีนจะมีพระไตรปิฎก แต่นักปราชญ์มหายานของจีนเองก็ยอมรับว่า คัมภีร์ ของตนไม่ใช่พุทธพจน์ที่แท้จริงหรือไม่ใกล้เคียงกับพุทธพจน์ ดังผู้รวบรวมพจนานุกรมศัพท์ พระพุทธศาสนาภาษาจีนชื่อ Prof. Soothill กล่าวว่า “นิกายมหายาน หากเปรียบเทียบกับ นิกายหินยานที่มีหลักธรรมที่น้อยกว่าแล้ว จะถือว่าตัวเองมีหลักธรรมที่ยิ่งใหญ่กว่า แต่คำสอน นิกายหินยานใกล้เคียงพุทธพจน์เดิมมากกว่าอย่างแน่นอน” 188 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น