อายตนะและการจำแนกพระไตรปิฎก : หน้า 179/220

12. โสตวิญญาณธาตุ 13. ฆานวิญญาณธาตุ ธาตุคือโสตวิญญาณ ธาตุคือฆานวิญญาณ 14. ชิวหาวิญญาณธาตุ ธาตุคือชิวหาวิญญาณ 15. กายวิญญาณธาตุ ธาตุคือกายวิญญาณ 16. มโนธาตุ ธาตุคือมโน 17. มโนวิญญาณธาตุ ธาตุคือมโนวิญญาณ 18. ธัมมธาตุ อายตนะ 12 ได้แก่ 1. จักขายตนะ 2. โสตายตนะ 3. ฆานายตนะ 4. ชิวหายตนะ 5. กายายตนะ 6. มนายตนะ ธาตุคือธรรมารมณ์ อายตนะคือตา อายตนะคือหู อายตนะคือจมูก อายตนะคือลิ้น อายตนะคือกาย อายตนะคือใจ อายตนะคือรูป 7. รูปายตนะ 8. สัททายตนะ 9. คันธายตนะ 10. รสายตนะ อายตนะคือเสียง อายตนะคือกลิ่น อายตนะคือรส 11. โผฏฐัพพายตนะ อายตนะคือสิ่งที่สัมผัส (เย็น ร้อน อ่อน แข็ง) 12. ธัมมายตนะ อายตนะคือธรรมารมณ์ (สิ่งที่ใจคิด) โดยธาตุกถา มีเนื้อหาแบ่งเป็น 2 ภาค คือ ภาคอุทเทส และภาคนิทเทส ก. ภาคอุทเทส ได้แก่ ภาคที่ทรงแสดงสภาธรรมแม่บทหรือมาติกาพร้อมทั้งวิธี การจำแนกสภาวธรรมโดยย่อให้เห็นโครงสร้างของคัมภีร์นี้ ข. ภาคนิทเทส ได้แก่ ภาคที่ทรงแสดงการจำแนกโดยละเอียดด้วยวิธีการต่าง ๆ ที่เรียกว่า นัยถึง 14 นัย 170 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น