พระไตรปิฎกภาษาทิเบต : หน้า 198/220

พระไตรปิฎกภาษาทิเบตแปลมาจากภาษาสันสกฤตในพุทธศตวรรษที่ 12 เนื่องจากพระพุทธศาสนาเข้าสู่ทิเบตช่วงพ.ศ. 1160 เมื่อกษัตริย์ทิเบตอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิง เนปาล และเจ้าหญิงจีนที่นับถือพระพุทธศาสนา พระไตรปิฎกนอกจากฉบับภาษาบาลี คือ ฉบับภาษาสันสกฤต ฉบับภาษาจีน และฉบับภาษาทิเบต ทั้งหมดถือว่าเป็นของมหายาน ที่สืบทอดมาจากสังคายนาครั้งที่ 4 ปีพ.ศ. 643 ณ เมืองเปนวา ตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย มหายานยอมรับสังคายนาครั้งนี้ซึ่งถือว่า เป็นสังคายนาของนิกายสรวาสติวาทิน ต่อมานิกายสรวาสติวาทินสูญสิ้นไป แต่มหายานก็ยังใช้คัมภีร์ของนิกายนี้ พระไตรปิฎกมหายานที่เป็นหลักก็มีฉบับจีนกับทิเบต นอกจากนี้ถือว่าถ่ายทอด หรือรับไปจากจีนและทิเบตหรือหากมีก็ยังไม่สมบูรณ์เท่าที่ควร สำหรับพระไตรปิฎกฉบับ สันสกฤตที่เป็นต้นเดิมของมหายานได้สูญหายไปแทบหมดสิ้น ที่พบในพุทธสถานหรือสถูป เจดีย์ก็อยู่ในสภาพกระจัดกระจาย จตุตถสังคายนาเกิดขึ้น เนื่องจากพระเจ้ากนิษกะทรงสับสน ในหลักธรรมที่พระสงฆ์แสดงแตกต่างกัน พระปารัศวะแห่งนิกายสรวาสติวาทินจึงถวายความ แนะนำให้ทำสังคายนา ณ ชาลันธร แคว้นแคชเมียร์ ในพระอุปถัมภ์ของพระองค์ พระปารัศวะ เป็นประธานสังคายนา แต่บางตำราว่าพระวสุมิตรเป็นประธาน พระอรหันต์เข้าร่วมประชุม 500 รูป ร้อยกรองพระไตรปิฎกฉบับภาษาสันสกฤต หลังจากสังคายนาเสร็จแล้วได้จารึกในแผ่น ทองแดง และบรรจุลงในพระเจดีย์ จดหมายเหตุพระถังซัมจั๋งว่า เบื้องต้นพระอริยสงฆ์ 500 รูป สังคายนาอรรถกถา พระสูตรชื่อว่าอุปเทศศาสตร์หนึ่งแสนโศลก ต่อมาสังคายนาอรรถกถาพระวินัยชื่อว่า วินัยวิภาษา ศาสตร์หนึ่งแสนโศลก และสังคายนาอรรถกถาพระอภิธรรมปิฎกชื่อว่า อภิธรรมวิภาษาศาสตร์ หนึ่งแสนโศลก รวมเป็นสามแสนโศลกเก้าล้านหกแสนคำ พระเจ้ากนิษกะรับสั่งให้จารึก อรรถกถาเหล่านั้นลงในแผ่นทองแดง แล้วให้บรรจุลงในหีบศิลาเก็บรักษาไว้ในสถูปและให้ พวกยักษ์รักษาป้องกันมิให้พวกนอกศาสนานำไปได้ ผู้จะศึกษาก็มาที่สถูปนี้ บทที่ 9 พระไตรปิฎก จ า ก อ ดี ต - ปัจจุบัน DOU 189