วิธีการยมก : หน้า 183/220

วิธีการยมก ที่ว่า ทรงแสดงด้วยวิธีการยมก คือทรงแสดงเป็นคู่ ๆ นั้น หมายถึง ทรงแสดง แบบอนุโลม (ตามลำาดับ, คล้อยตาม) และแบบปฏิโลม (ทวนลำดับ, ย้อนกลับ) สลับกันเป็น คู่ ๆ แต่ละคู่ประกอบด้วย 1) อนุโลมปุจฉา (คำถามอนุโลม) และวิสัชนา (คำตอบ) 2) ปฏิโลมปุจฉา (คำถามปฏิโลม) และวิสัชนา เช่น 1. อนุโลมปุจฉา : สภาวธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมเหล่านั้น ทั้งหมดเป็นกุศลมูลใช่ไหม วสชนา : กุศลมูลมี 3 อย่างเท่านั้น (คือ อโลภะ อโทสะ และอโมหะ) สภาวธรรมที่เหลือ (เช่น ผัสสะ เป็นต้น) เป็นกุศล แต่ไม่ เป็นกุศลมูล 2. ปฏิโลมปุจฉา : สภาวธรรมเหล่าใดเป็นกุศลมูล สภาวธรรมเหล่านั้น ทั้งหมดเป็นกุศลใช่ไหม วิสัชนา : ใช่ เล่ม 40-45 ปัฏฐาน เป็นคัมภีร์ที่ 7 แห่งพระอภิธรรมปิฎก และเป็นพระไตรปิฎก เล่มที่ 40-45 ความหมายของปัฏฐาน คำว่า ปัฏฐาน แปลว่า การเริ่มตั้ง, การเริ่มต้น, จุดตั้งต้น, แหล่ง, เหตุ แต่ในที่ นี้เป็นชื่อคัมภีร์ซึ่งมีความหมาย 3 นัย คือ 1. ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่า แสดงปัจจัยโดยประการต่าง ๆ (เกนฏฺเฐน ปฏฐานนฺติ นานปุปการปจจยฏเฐน) คือ เป็นปกรณ์ที่พระผู้มีพระภาค ทรงนำปัจจัยต่าง ๆ มาแสดงรวมไว้โดยพิสดาร 2. ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่า จำแนกสภาวธรรมด้วยปัจจัยต่าง ๆ (เกนฏ เฐน ปฏฐานนฺติ วิภชนฏเฐน) คือ เป็นปกรณ์ที่ทรงนำสภาวธรรมต่าง ๆ เช่น กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม ซึ่งรวมเรียกว่า กุสลติกะ มาจำแนกตามประเภทของปัจจัย 174 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น