กา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 47 / 2506

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 177 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 178 กมฺมสฺเสว ผล ฯ น หิ อกุสลสฺส อิฏฐิวิปาโก สมภวตีติ ฯ วุ…

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกรรมกับผลที่เกิดจากความดีและความไม่ดี เน้นถึงหลักการการทำกรรมและการเกิดผลในสภาพจิต เกริ่นถึงความสำคัญของมโนธรรมในการประเมินผลกรรมผ่านการกระทำต่าง ๆ การ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 2 ปริเฉทที่ ๑ บรรดาอรรถแห่งพระอภิธรรม ๔ อย่างนั้น จิตอันดับแรกมี 4 อย่าง คือ กามาจิต ๑ รู…

บทนี้นำเสนอการศึกษาจิตในอภิธัมมัตถสังคหาที่แบ่งประเภทตามสภาวะของจิต ๔ ประเภท ได้แก่ กามาจิต รูปาจรจิต อรูปาวจรจิต…

๑. ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 9 (โลกุตตรจิต) บัณฑิตถือเอาในความต่าง แห่งฌานมีปฐมฌานเป็นต้น ฉันใด แม้ อรูปฌาน ท่านก็ถือเ…

…ยแบ่งแยกประเภทของจิต ได้แก่ รูปฌาน อรูปฌาน และกุศลจิต พร้อมสถิติจำนวนจิตต่างๆ โดยจบที่ประเด็นหลักคือการรวมองค์ประกอบต่างๆ ของฌาน การนับประเภทจิตที่สำคัญเช่น กุศล ๓๗ และวิบาก ๕๒ รวมทั้งการศึกษาและเปรียบเ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 71 จิตตกัมมัญญตา๑ กายปาคุญญตา ๑ จิตตปาคุญญตา ๑ กายุชุกตา ๑ จิตตุชุกตา ๑ ชื่อว่าโสภณสาธารณ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีอธิบายถึงเจตสิกและการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น กายปาคุญญตา และจิตปาคุญญตา รวมถึงการประมวลผลเจตสิกที่มีผลต่อจิต บทวิเคราะห์ใน…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 97 แม้ในทวันทวสมาหาระฯ เชื่อมความว่า ต่อจากนี้ไปข้าพเจ้าจะกล่าว สัมประโยคแห่งเจตสิกที่ไม่…

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเจตสิกกับจิต โดยเฉพาะเจตสิกที่ไม่สามารถแยกจากจิตได้ เช่น กามาวจรจิต ๔๔ ที่ถูกเว้นโดยทวิปัญจวิญญาณ และวิตกที่เกิดขึ้นในหญิงเหล่านั้น รวมถึงการอธิบายประเด็นต่างๆ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 129 อรรถว่า ยินดี คือพอใจของสัตว์ทั้งหลาย ฯ อารมณ์คือรสนั้น เพราะ เหตุนั้น จึงชื่อว่ารสาร…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์อารมณ์ต่างๆ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะความเข้าใจในคำว่า ยินดี และโผฏฐัพพะ เพื่อเข้าใจใ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 189 [สังคหคาถา] พวกปุถุชนก็ดี พระโสดาบันบุคคลก็ดี และพระสกทาคามีบุคคลก็ดี ย่อมไม่ได้ (คือ…

บทนำของข้อความนี้สำรวจและอธิบายการจำแนกประเภทของปฏิสนธิในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการจัดหมวดส่วนภายใต้ภูมิที่แยกออกเป็น 4 ประเภท ได้แ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 220 เป็นต้นเหล่านั้น ชื่อว่าปาณะ โดยโวหาร ได้แก่สัตว์ โดยปรมัตถ์ ได้แก่ชีวิตินทรีย์ ฯ เจต…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีในเรื่องการแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของเจตนาในการกระทำ อาทิ ปาณาติบาต ซึ่งหมายถึงการฆ่าสัตว์, อทินนาทาน ซึ่งหมาย…

0 ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 260 ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ชื่อว่ามหาภูตรูป ๑ จักขุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กาย ชื่อ…

เอกสารนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับรูปทรงและธาตุต่างๆ ในอภิธัมมะ โดยแยกรูปทรงออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น มหาภูตรูป, ปสาทรูป,…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 265 นี้เป็นกลาปโยชนา (การประกอบความกลาง) ในรูปสังคหะนี้ [รูปปวัติกมะ] ๆ ก็รูปเหล่านี้แม้ท…

เนื้อหาชี้ให้เห็นการประกอบความกลางในอภิธัมมัตถที่มีทสกะหลากหลายเป็นตัวกำหนด และความสำคัญของการเข้าใจลำดับและการลดลงของก…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 317 พรรณนาความปริเฉทที่ ๒ [ข้อความเบื้องต้น] ประกอบความว่า วัตถุธรรม คือสภาวธรรม มี ๗๒ ปร…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหะชี้ให้เห็นถึงการจัดกลุ่มวัตถุธรรมที่มีลักษณะต่างๆ โดยแบ่งแยกตามอำนาจและคุณภาพของธรรม มีการสงเคราะห์ธรรมที่เป็นอกุศล…

…ณวโรรส) อปุปมาท์ ปสํสนฺติ ปุญญกิริยาสุ ปณฺฑิตา ๖ บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญความไม่ประมาทในบุญกิริยา การทำบุญทั้งหลาย อันเป็นไป ณ กาย วาจาจิต และกุศลสุจริตซึ่งเป็นไป ณ ๔ ภูมิ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร โลก…

บทความนี้สรรเสริญความสำคัญของความไม่ประมาทในบุญกิริยาและประโยชน์ที่มาจากการทำบุญในทั้ง 4 ภูมิ ได้แก่ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร และโลกุตตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีปัญญาซ…

…มเชื่อประกอบด้วยเหตุผลในสิ่งที่ควรเชื่อ ชื่อว่า สัทธา มีวิภาค ตามวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม ๑ วิปากสัทธา เชื่อผลแห่ง กรรม ๑ กัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็…

บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็…

…ะบรมโอรสาธิราชเจ้านั้น อันท่านที่เป็นมุขมนตรี และเจ้ากระทรวงเข้า ช่วยเป็นกำลัง ได้ทรงสั่งและรักษาราชการ ด้วยพระวิริยะปรีชาสามารถ สมแก่เป็นที่วางพระราช หฤทัยไว้ ต้องด้วยลักษณะพระราชโอรสผู้ใหญ่ของพระเจ้าจ…

บทความนี้กล่าวถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และคุณสมบัติของพระบรมโอรสาธิราชตามหลักการ 5 ประการ ได้แก่ อัตถัญญู, ธัมมัญญู, มัตตัญญู, กาลัญญู และ ปริสัญญู ซึ่งช่วยให้สามารถบริหารราชการได…

…ายก ๓. อมัจจพละ ๑๕๑ กำลังอำมาตย์ มีอำมาตย์ผู้ใหญ่ผู้น้อยเป็นกำลังทางนิติบัญญัติทาง บริหาร และทางตุลาการ ทุกทางครบถ้วน ๔. อภิชัจจพละ กำลังพระชาติสูง เป็นที่นิยมของมหาชน เป็นผลที่มีมาเพราะบุพ เพกตปุญญตา ค…

…สังวรสมเด็จพระสังฆราช โดยเน้นที่กำลังอำมาตย์และความสำคัญในด้านต่าง ๆ เช่น นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ รวมถึงการมีอำนาจทางวิชาการและศีลธรรมของพระองค์ ที่ส่งผลให้พระราชประสงค์สำเร็จตามที่ได้วางไว้ นอกจา…

สมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ๑๖๑ (การลักทรัพย์) ก็ได้ถึงความแพร่หลาย เมื่ออทินนาทานถึงความแพร่หลายศาสตราก็ได้ ถึง ความแพร่หลาย เมื่อศาสต…

เนื้อหาพูดถึงความแพร่หลายของอกุศลธรรม เช่น การลักทรัพย์ การฆ่าสัตว์ การพูดเท็จ และประพฤติผิดในกาม ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเสื่อมถอยของอายุและวรรณะขอ…

…อบน้อมธรรม มีธรรมเป็นธง แล้วได้ตรัสว่าพระราชาจักรพรรดิทรงตั้งอยู่ในธรรมเป็นธรรมราชา ทรงอาศัยธรรม สักการะธรรม มีธรรมเป็นตราเป็นเบื้องต้น เป็น ธรรมาธิปไตย มีธรรมเป็นใหญ่ ทรงจัดแจงรักษาป้องกันคุ้มครองประกอ…

…ะราชาจักรพรรดิที่ตั้งอยู่ในธรรม ทำให้พระราชาเป็นธรรมราชา ซึ่งมีความเคารพต่อธรรม มีธรรมเป็นธงและตราในการปกครอง พระองค์ทรงจัดการรักษาความสงบสุข โดยธรรมทั้ง 5 ประการ เป็นส่วนสำคัญในการประกอบการปกครองไม่ให้…

…ด้ วิธูรบัณฑิตไปนาคพิภพ พระนางวิมลาเทวีก็ได้ ทรงสดับธรรมอันไพเราะของวิธุรบัณฑิต เรื่องนี้จึง แสดงถึงการรักษาสัจจะของวิธุรบัณฑิตที่ให้ประโยชน์และเป็นธรรมยิ่ง อนึ่ง ท่านอุปมาสัจจะว่า เหมือนอย่างดาวประจำรุ…

บทความนี้กล่าวถึงการรักษาสัจจะและการอธิษฐานในพระพุทธศาสนา โดยยกตัวอย่างวิธีการรักษาสัจจะว่าด้วยการเป็นทาสของพระราชาที่จ…

…ำ, เป็นต้นว่า ยืน เดิน นั่ง นอน กิน ดื่ม ทำ พูด คิด, ชื่อว่า อาขยาต ในอาขยาตนั้น ท่านประกอบ วิภัตติ กาล บท วจนะ บุรุษ ธาตุ วาจก ปัจจัย, เพื่อ เป็นเครื่องหมายเนื้อความให้ วิภัตต (๑๐๕) วิภัตตินั้นท่านจำแน…

เนื้อหาของเอกสารในส่วนของอาขยาตและวิภัตติในภาษาบาลี โดยอธิบายเกี่ยวกับศัพท์กล่าวกิริยาและการจำแนกแต่ละวิภัตติเพื่อเป็นเครื่องหมายรู้แสดงถึงกาล บท และวจนะ. เนื้อหาแบ่งออกเป็นหมวดต่าง ๆ และอธิบ…

…ิ ป. สฺสติ. สฺสนฺติ. สฺสเต. สฺสนเต. ม. สฺสสิ. สฺสถ. สฺสเส. สฺสวเห. Q. สฺสามิ. สสาม. สฺสํ. สสามเห ๘. กาลาติปตฺติ ป. สฺสา. สฺสํสุ. สฺสถ. สสส. ม. สฺเส. สฺสถ. สฺสเส. สฺสเท อุ สฺสํ. สฺสามหา. สฺสํ. สฺสามหเส ก…

เนื้อหาเล่มนี้กล่าวถึงหลักการของบาลีไวยากรณ์ในส่วนของวจีวิภาค โดยเน้นการแบ่งกาลที่เป็นประธาน เช่น กาลปัจจุบัน, กาลล่วงหน้า พร้อม…