จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 351 / 374

…ะองค์ ศรีของบุคคลนั้นจะแตกลออกเป็น ๗ เสียงแน่ ชูช. (ทั่วไป) มก. ๒๒/๒๔๓ ๓. พุดไฟเราะ ไม่หยาบคาย ๓.๑ จิตละเอียดอ่อนย่อมไม่เป็นพรสวาสดิ ฉันใด คำพูดละเอียดอ่อนไม่เป็นพรสวาสดิ ฉันนั้น ช.ม. (อรรล) มก. ๒๖/๒๔๙ …

เนื้อหาเกี่ยวกับอุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก เน้นถึงคำพูดและบทบาทของคำในชีวิต เช่น ความจริงและคำพูดที่ละเอียดอ่อน การพูดในเวลาที่เหมาะสม และผลกระทบของถ้อยคำที่ไม่เหมาะสม โดยมีตัวอย่างจากพระไตรปิฎกยกมาเพื่

… แต่ไม่ได้รักษาแผล ฉะนั้น. มิน. ๑๔๕ ๑๐.๑๖ พวกสัตว์ทั้งหลายอาศัยแผ่นดิน แตไม่มีอำนาจในแผ่นดิน ฉันใด จิตของพระอรหันต์อาศัยกาย แตไม่มีอำนาจทางกาย ฉันนั้น. มิน. ๒๑๒ ๑๐.๑๗ ฟองน้ำนัน่ ใคร ๆ ไม่สามารถจะจับเอา…

ในพระไตรปิฎกมีการใช้เปรียบเทียบเพื่ออธิบายความหมายของกรรมและจิตวิญญาณ เช่น การเปรียบเทียบการละร่างเหมือนคนถอดเสื้อ รวมถึงความสำคัญของสติที่ช่วยให้คนสามารถดำเนินชีว…

…องกังวล เข้าใจในความสำคัญในความเป็น สมณะไว้ เป็นผู้สูงเสียง ไม่งาม มิฉะนั้น ดูโคสะจะมีขาด และจุดเด็จจิตตาม ปฏิบัติแล้ว เพื่อประโยชน์ และความสุขแก่กิจกุศโล แท้ช้าโลกพร้อมทั้งเทวโลก. ม.ม. (อรรถ) มก. ๑๙/๕๙ …

เนื้อหานี้พูดถึงการอุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎกที่ชี้ให้เห็นถึงคุณค่าของความอ่อนตนและการพิจารณาในชีวิตประจำวันของมนุษย์ การทำความดีที่มาจากการคิดพิจารณาตนเอง เช่น การตรวจสอบกาย วาจา ใจ ว่ามีความบริสุทธิ์เ

…ี่กล่าวคตลาแล้วอันลึก มือรธอันลึก เป็นโลกดตระ ประกอบด้วยสุภธรรม อยู่ ถ้าไม่มีปราถนา ถ้าไม่เข้าไปตั้งจิตเพื่อรัง และถ้าไม่สำคัญธรรมเหล่านั้น ว่าควรเล่าเรียนควรศึกษา ว่าเมื่อเขาว่าพระสูตรอันนักปราชญ์จนไว้ …

…งสังคม และเน้นว่าบุคคลควรยึดมั่นในคำสอนของพระพุทธเจ้าและไม่หลีกเลี่ยงประกาศนอกคำสอน เพื่อความเจริญในจิตใจและพัฒนาเป็นสาวกที่ดี. นอกจากนี้ยังเปรียบเปรยเกี่ยวกับการเลือกฟังและศึกษาธรรมเพื่อประโยชน์สูงสุดใน…

…ทธเจ้าทรงโบกพระหัตถ์ในอากาศ แล้วตรัสแก้กิเลวหลายๆว่า ฝ่ามือ ไม่มีช่อง ไม่ดี ไม่พิพากันในอากาศ ฉันใด จิตของกิเลวเข้าไปในสกุล ไม่ช่องไม่พึงพัง ฉันนั้น เหมือนกัน โดยตั้งใจว่า ผู้ปรารถนาอาจจะได้ลาภ ผู้ปรารถน…

…องตน โดยไม่แสวงหากุศลจากการทำให้ผู้อื่นหลุดพ้นจากกิเลส ทั้งยังเน้นความสำคัญของการเข้าใจสังคมและการมีจิตที่บริสุทธิ์.

๒๓๙ อุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎก ภาพ: ภูเขา ๑. ธรรมชาติดงจิต ๑.๑ เมื่อจิตพลังออกนอกทาง คือ จิตหมุนไปอารมณ์ต่างๆ เพราะเว้นจากสมาธิ... ท่านเหล่านี้ขาดสมาธิ เป็นเห…

บทความนี้นำเสนออุปมาอุปมัยเกี่ยวกับการทำงานของจิตในทางธรรมจากพระไตรปิฎก โดยอธิบายถึงธรรมชาติของจิตที่ขาดสมาธิ เปรียบเทียบกับลิงในป่า การจับไม้ และร่า…

๒๓๙ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๒. การฝึกจิต ๒.๑ ไม่นานนท์ บันทึกกล่าวว่า เลิกกว่ากุมารชิดทุกชนิด เพราะเป็นของอ่อน และควรแก่การงาน นั้นใจ เราย่อ…

บทความนี้เสนอการสอนเรื่องการฝึกจิตตามแนวทางพระไตรปิฎก โดยเริ่มตั้งแต่วิธีการควบคุมและอบรมจิตใจให้เข้มแข็ง ไม่ให้ติดจมอยู่ในอารมณ์ต่างๆ…

…ั่งบั่นกัน ส่ง. สคา (อรรถ) มค. 248/208 2.12 ไฟที่จะเสมอด้วยราคะไม่มี เราถอนเราร้อนด้วยกามราคะ จิตของเราถูกกามราคะ เผาไหม้อยู่ สัตว์ทั้งหลายเหล่าใดถูกกามราคะอ้อมแล้ว ย่อมตกลงไปสู่แผ่นดินสิรทั้งหลาย …

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับการใช้ภาษาอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎกเพื่ออธิบายความคิดต่างๆ เกี่ยวกับกามราคะและความยากลำบากในการจัดการกับกามคุณทั้งห้า โดยการเปรียบเทียบกับสิ่งต่างๆ ที่สามารถเข้าใจได้ง่าย เช่น ไม้

25 อุบาอูมไม่ยจากพระใครชอ 4.10 จิตของหญิงเหมือนจิตของนาย ลุ่มๆ ดอนๆ เหมือนเจาไม้ หัวใจของหญิงไหวไป ไหมมา เหมือนลังลำกังหมุน เมื่อใด หญ…

…หญิงในแง่มุมต่างๆ การเปรียบเทียบผู้หญิงกับธรรมชาติ เช่น ดอกไม้และไฟ เปรียบเทียบถึงความลุ่มๆ ดอนๆ ของจิตใจผู้หญิง และการมารยาในลักษณะต่างๆ รวมถึงการนำเสนอข้อดีและข้อเสียของผู้หญิงในสังคม นอกจากนี้ยังมีการ…

…ทร. (เทร) มก. ๕๕/๘๕ ๒.๑๒ สรีระนี้นั่งอันชำผิวฉลาก คือ คิลปาจารย์ผิวฉลากในหมู่ชนกระทำไว้เกลี้ยงเกลา จิตใจตรงลงตาม ประพรมด้วยน้ำครั้ง เป็นต้น แต่ภายในเต็มด้วยของไม่สะอาดツ เป็นดัง เป็นจุ สมุฏ (ถ่านทำจากใบด…

เนื้อหาพูดถึงความซับซ้อนของกายมนุษย์ ซึ่งถูกเปรียบเทียบกับสิ่งต่างๆ ในธรรมชาติ โดยมีการอภิปรายเกี่ยวกับความไม่เที่ยงและการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย และความเป็นไปของชีวิต การอ้างอิงถึงบทคัดจากพระไตรปิฎก ชี

…รมและภูไม้ ฉันใด ก็จักริกฤตต้องรีบทำ ๓ ประการนี้ ก็นั่นนั้น คือ ๑. การสมาทานอธิศาสนา ๒. การสมาทานอธิจิตศาสนา ๓. การสมาทานอิฐปัญญาศาสนา ภิญฺญานนั้นไม่มีฤทธิ์ และอานุภาพที่จะบันดาลว่าวันนี้ รุ่งนี้หรือริ่ง…

…ับลักษณะของวิริยะหรือความเพียร ที่เปรียบเปรยกับเรือที่มีลูกไม้คาไว้เพื่อให้เกิดการปฏิบัติและการพัฒนาจิตใจอย่างต่อเนื่อง

…2 3.21 เหมือนหม้อที่ไม่มีเครื่องรองรับย่อมกลิ้งไปได้ง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมกลิ้งไปได้ยาก ฉันใด จิตฉันนั้นเหมือนกัน ไม่มีเครื่องรองรับย่อมกลิ้งไปได้ง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมกลิ้งไปได้ยาก สัง.ม. (พ…

ข้อความนี้อภิปรายถึงคำสอนในพระไตรปิฎกที่ใช้การอุปมาเปรียบเทียบเพื่ออธิบายพฤติกรรมและธรรมชาติของจิต และการปฏิบัติของภิกษุ ผู้ที่มีความตั้งมั่นในธรรม และไม่ควรให้ความสนใจสิ่งที่อยู่ไกล ควรซึ่งปัจจุบัน…

มงคลที่ ๓๔๓ จิตไม่หวั่นไหวในโลกธรรม

…ล. ๔๗๓ ๑๗ เปรียบเหมือนหม้อไม่มีเครื่องรองรับ ย่อมล้มไปง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมล้มไปได้เท่า ฉันใด จิตฉันนั้นเหมือนกัน ไม่มีเครื่องรองรับ ย่อมล้มไปได้เท่า ฉันนั้น. สัง.ม. (พุทธ) มก. ๖๐/๕๕ ๑๘ บุคคลไม่สะ…

…ยบกับการดำรงอยู่ของสิ่งต่างๆ เช่น แผ่นดินและไฟ ว่ามีความไม่แน่นอน การอดทนต่อความชั่วร้าย และการรักษาจิตใจให้มั่นคง ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับไตรลักษณ์และการเข้าใจความไม่เที่ยงของชีวิต รวมทั้งการกระทำที่ส่งผลถึ…

มงคลที่ ๖ จิตไม่โศก

มงคล ที่ ๓๙ จิตปรารถนากุสิลี เมื่อมัไม่ขุ่นมัว ใสบริสุทธิ์ บุคคลย่อมเห็นหอยกาบ หอยโข่ง กรวด ทราย และปลาปฉันใด เมื่อ…

๓๒๕ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๑. จิตปราศจากธุลี ๑.๑ เมื่อฉนูม้วนไม่ใส่ บุคคลย่อมไม่เลนเห็นหายากน หอยโข่ง กรวด ทราย และฝูงปลา ฉันใด เมื่อ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของจิตที่ปราศจากธุลีและโทษของกิเลส โดยอุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎกเปรียบเทียบถึงการมีจิตที่ขุ่นมัว ซึ่งไม่อาจเ…

…นโลก ยอมงอกงามไม่อ่อนด้วยราคาร และโทสะ เหมือนดอกโกมุในเบื้องตม ฉะนั้น ข.เถร. (เทร) มก. ๕๓/๒๖๒ ๒.๑๓ จิตย่อมดำดินเหมือนปลา อันพรานเบียดเข้าจากน้ำ อัง.เอกก. (พุทธ) มก. ๒๗/๕๒๓ การกำจัดกิเลส ๓.๑ ธรรมดาดวงอา…

เนื้อหาพูดถึงการกำจัดกิเลสตามบทเรียนจากพระปิฏก โดยใช้การเปรียบเทียบถึงธรรมชาติ เช่น ดวงอาทิตย์ที่ทำให้แห้งเหี่ยวและกำจัดความมืด ชี้ให้เห็นถึงความเพียรที่จำเป็นในการขจัดโทสะและอุปสรรคต่าง ๆ เป็นการปลุก

…รือน เราพบท่านแล้ว ท่านจะทำเรือนอีกไม่ได้ ชีโครงทุกช่องท่านร่ายเทียมเสียแล้ว ยอดเรือนเรือขอเสียแล้ว จิตของเราถึงธรรมปราศจากเครื่องปรุงแต่งแล้ว เพราะฐานบวรจธรรมเป็นสิ้นนิตานแล้ว ชู.ธ. (พุทธ) มก. ๕๒/๕๒

เนื้อหานี้มีการแสดงอุปมาและคำสอนจากพระไตรปิฎก ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมีความเพียรในเส้นทางการบรรลุธรรม และการหลีกเลี่ยงอากิเลส ผู้อดบวชควรยืนหยัดต่อความท้าทายอย่างมั่นคงเหมือนนกเขาหินที่ไม่หวั

มงคลที่ ๙ จิตเกษม