จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 68 / 374

…มีภัยแก่ตนและผู้อื่น ไม่ถือโทษโกรธเคือง ในการล่วงเกินของผู้อื่น ไม่มีเวร ไม่ผูกเวรกับผู้ใด ทั้งยังมีจิตเมตตาปรารถนาดีต่อผู้อื่นเป็นนิตย์ การให้อภัย เป็นการให้ที่ไม่ต้องลงทุนอะไรเลย เป็นการให้ที่ง่าย แต่ท…

…ตนเองรู้สึกดีขึ้น การช่วยเหลือผู้ตกอยู่ในอันตรายก็ถือเป็นอภัยทาน กิจกรรมเช่นการปล่อยสัตว์มีคุณค่าทางจิตใจและการทำให้สรรพสัตว์ไม่มีภัย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่าการไม่เบียดเบียนนั้นเป็นมหาทาน อานิสงส์ของธร…

…ม ปีติย่อมเกิดแก่เธอผู้มีความปราโมทย์ กายของผู้มีความปีติย่อมสงบ ผู้มีกายสงบ (ปัสสัทธิ) ย่อมเสวยสุข จิตของผู้มีความสุขย่อมตั้งมั่น ภิกษุทั้งหลาย วิมุตตายตนะ (เหตุแห่งความหลุดพ้น) อันเป็นเหตุให้จิต ของภิก…

…ความนี้กล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าที่ทรงบรรยายถึงผลานิสงส์ของการแสดงธรรม การแสดงธรรมประสบผลในการพัฒนาจิตใจ ทำให้เกิดความสงบสุขและความรู้แจ้งในอรรถและธรรม โดยมีกรณีศึกษาของพระเขมกะที่พิสูจน์ถึงการหลุดพ้นจา…

…ในระหว่างสนทนานั้น ทั้งสองฝ่ายต่างก็พิจารณาธรรมที่แสดง ไปพร้อมๆ กันเลยทีเดียว และเมื่อธรรมภาษิตจบลง จิตของพระเถระทั้ง 60 รูป และของท่านพระเขมกะ ก็พ้นแล้วจาก อาสวะ (บรรลุเป็นพระอรหันต์) ในทันที จากเรื่องน…

เรื่องราวของการสนทนาและการถามตอบปัญหาธรรมะระหว่างพระเถระและพระเขมกะ ซึ่งทำให้ทั้งสองฝ่ายบรรลุเป็นพระอรหันต์ จุดสำคัญคือการให้ธรรมะเป็นทานที่ยิ่งใหญ่กว่าทานอื่น ๆ ทั้งนี้ยังมีการอธิบายถึงความยากลำบากใน

… เข้า จึงชักมีดอันคมกริบออกมา เสื้อขึ้นหมายจะฆ่างูนั้น แต่แล้วเขากลับฉุกคิดได้ว่า อรรถกถาธรรมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์, มก. เล่ม 75 หน้า 299. * มหามกุฏราชวิทยาลัย, มังคลัตถทีปนี ฉบับภาษาบาลี - มงคลตฺถทีปนี (…

บทที่ 7 นี้ชี้ให้เห็นว่าสิ่งที่เรียกว่า 'ศีล' นั้นมีอยู่ตามธรรมชาติของมนุษย์ แต่การที่จะถือว่าตนรักษาศีลได้นั้นต้องขึ้นอยู่กับเจตนา ไม่เพียงแค่การไม่ทำความชั่ว และหารือถึงความแตกต่างระหว่างผู้ที่มีหรื

…ด้วยองค์ 5' คือ 1. ทรัพย์หรือสิ่งของนั้นมีเจ้าของหวงแหน 2. รู้อยู่ว่าทรัพย์นั้นมีเจ้าของหวงแหน 3. มีจิตคิดจะลักทรัพย์นั้น 4. มีความพยายามลักทรัพย์นั้น 5. ลักทรัพย์ได้ด้วยความพยายามนั้น • ลักษณะของการลักท…

…ต้องมีองค์ประกอบ 5 ประการ ได้แก่ ความเป็นเจ้าของของทรัพย์นั้น การรับรู้เกี่ยวกับการเป็นเจ้าของ การมีจิตคิดที่จะลักทรัพย์ การพยายามลักทรัพย์ และการลักทรัพย์ได้สำเร็จ นอกจากนี้ การลักทรัพย์ยังแยกออกเป็น 3 …

…่งการประพฤติผิดในกาม การประพฤติผิดในกามต้องประกอบด้วยองค์ 4' คือ 1. หญิงหรือชายที่ไม่ควรละเมิด 2. มีจิตคิดจะเสพเมถุน 3. ประกอบกิจในการเสพเมถุน 4. ยังอวัยวะเพศให้ถึงกัน • หญิงที่ต้องห้าม มี 3 จำพวก 1. หญิ…

…องค์ประกอบในการประพฤติผิดในกาม ที่ต้องมีหลักการต่างๆ ตามกฎหมาย เช่น หญิงหรือชายที่ไม่ควรละเมิด การมีจิตคิดเสพเมถุน และอื่นๆ การทำผิดในส่วนนี้มีผลกระทบต่อสังคมและกฎหมายอย่างมากโดยเฉพาะในกรณีที่เกี่ยวข้องก…

…นั้น 7.2.4 การพูดเท็จ • องค์แห่งการพูดเท็จ การพูดเท็จต้องประกอบด้วยองค์ 4 คือ 1. เรื่องไม่จริง 2. มีจิตคิดจะพูดให้ผิดไปจากความจริง 3. พยายามที่จะพูดให้ผิดไปจากความจริง 4. คนฟังเข้าใจความที่พูดนั้น • ลักษ…

บทความนี้กล่าวถึงชายที่ต้องห้ามในสองจำพวก ได้แก่ ชายที่ไม่ใช่สามีและชายที่ประเพณีหวงห้าม รวมถึงโทษของการประพฤติผิดในกามที่ขึ้นอยู่กับคุณความดีของผู้ที่ถูกละเมิด ความแรงของกิเลสและความเพียรพยายามในการท

…่มน้ำเมา • องค์แห่งการดื่มน้ำเมา การดื่มน้ำเมาต้องประกอบด้วยองค์ 4 คือ 1. น้ำที่ดื่มเป็นน้ำเมา 2. มีจิตคิดจะดื่ม 3. พยายามดื่ม 4. น้ำเมานั้นล่วงพ้นลำคอลงไป • การดื่มน้ำเมา มีโทษมากหรือโทษน้อย ขึ้นอยู่กับ…

…ผิดหรือความพลั้งเผลอ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงการดื่มน้ำเมา โดยต้องมีองค์ 4 ที่ประกอบด้วย น้ำที่ดื่ม, จิตคิดจะดื่ม, ความพยายามในการดื่ม, และน้ำเมาที่ล่วงพ้นลำคอลงไป ซึ่งกระทบต่อศีลตามกิเลสและปริมาณที่ดื่ม.

…มสุขที่เกิดจาก รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ที่เคยพบมา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้ทิพยจักขุญาณตรวจดูวาระ จิตของภิกษุเหล่านั้นด้วยความห่วงใย ดุจบิดามารดาห่วงใยบุตร ทรงเล็งเห็นทุกข์ภัยที่จะเกิดขึ้นแก่ภิกษุเหล่า…

การรักษาศีลให้บริสุทธิ์นั้นเป็นความท้าทายสำหรับผู้ที่ต้องเผชิญกับสิ่งล่อลวงในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในการงดดื่มสุราเมรัยซึ่งเป็นต้นเหตุของความประมาท การมีคุณธรรมอย่างหิริและโอตตัปปะเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับ

…กอุบล 10. มีบริวารชนเป็นผู้ว่าง่าย 11. มีคำพูดที่คนเชื่อถือ 12. มีลิ้นบางสีแดงเหมือนกลีบดอกอุบล 13. จิตใจไม่ฟุ้งซ่าน 14. มีความมั่นคง ไม่หวั่นไหว อานิสงส์ของศีลข้อที่ 5 เว้นจากการดื่มสุราเมรัย 1. มีปฏิภา…

การรักษาศีลข้อที่ 4 และ 5 มีอานิสงส์มากมาย เช่น การพูดจาที่ไพเราะ มีความเป็นอยู่สุขสบาย และมีปฏิภาณในการงาน ทั้งยังมีสุขภาพที่ดี เป็นคนที่มีนำใจสบาย ไม่หวั่นไหวต่อสถานการณ์ต่างๆ ทำให้มีความมั่นคงในชีว

…้วนสนับสนุนไม่ให้กามกำเริบ ซึ่งเป็นบทฝึก เพื่อให้ลดละ ตัณหาหรือความอยาก ตามลำดับขั้นของการพัฒนาระดับจิตใจ ซึ่งได้พัฒนามาจากการรักษาศีล 5 มามากพอสมควร จนเกิดความเคยชินเป็นปกติวิสัยแล้ว พร้อมที่จะยกระดับกา…

…หมจรรย์ ข้อปฏิบัติเพิ่มขึ้นมีเป้าหมายลดละความอยาก ทั้งนี้ เพื่อยกระดับการรักษาศีลจากศีล 5 สู่การปรับจิตให้ละเอียดและบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น โปรดทราบว่าองค์แห่งศีล 8 มีความเกี่ยวข้องกับการลดความคิดในการเสพสุขทา…

…งส์มาก ไม่รุ่งเรืองมาก ไม่แผ่ไพศาลมาก อริยอุโบสถ เป็นการสมาทานรักษาอุโบสถของผู้ปรารภความเพียร คือ ทำจิตที่เศร้าหมองนั้นให้ ผ่องแผ้ว โดยระลึกถึงพระพุทธคุณ เมื่อระลึกอย่างนี้จิตย่อมผ่องใส เกิดปีติปราโมทย์ …

…อให้เกิดผลมากนัก ในขณะที่อริยอุโบสถเป็นการสมาทานรักษาที่ส่งผลดีมากมายต่อผู้ปฏิบัติ อริยอุโบสถช่วยให้จิตผ่องใสและลดกิเลส โดยเน้นการระลึกถึงพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ ซึ่งมีอานิสงส์สูงส่งต่อการดำเ…

… “ภาวนา” ภาวนา มี 2 อย่าง คือ 1. สมถภาวนา 2. วิปัสสนาภาวนา 10.4.1 สมถภาวนา สมถภาวนา คือ การฝึกฝนอบรมจิตให้สงบหยุดนิ่งเป็นอารมณ์เดียว ทำให้กิเลสนิวรณ์สงบลง มีอรรถาธิบายแสดงไว้ว่า ชื่อว่า สมถะ เพราะยังธรรม…

ภาวนาแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ สมถภาวนา ซึ่งเป็นการฝึกจิตให้สงบและอยู่ในอารมณ์เดียว และวิปัสสนาภาวนา ที่ช่วยให้เกิดการเห็นอันลึกซึ้งต่อธรรมชาติของสรรพสิ่ง โด…

…นัยหนึ่งว่า ปัญญาภาวนา คือ การฝึกอบรมเจริญปัญญา ให้รู้เท่า ทันเข้าใจสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง จนมีจิตใจเป็นอิสระ ไม่ถูกครอบงำด้วยกิเลสและความทุกข์ 10.5 คำที่มีความหมายใกล้เคียงกับคำว่าภาวนา 1. กรรมฐาน …

…้อยคำสำคัญ อนัตตะ วิปัสสนาที่มุ่งพัฒนาทักษะด้านปัญญาเพื่อปล่อยวางจากกิเลส โดยมีกรรมฐานเป็นการฝึกอบรมจิตเพื่อการบรรลุฌานและนิพพาน กรรมฐานแบ่งออกเป็นสมถะและวิปัสสนา รวมถึงวิธีการ เช่น กสิณและอสุภะ ซึ่งมุ่ง…

…ั้งแต่ก่อนสมัยพุทธกาลแล้ว พวกฤาษีชีไพร ต่างๆ มักจะใช้ฝึกกัน ส่วนมากนิยมฝึกด้วยการเอาวัตถุเป็นที่ตั้งจิต หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า ฝึกกสิณภายนอก โดยสร้างวัตถุขึ้นมาชิ้นหนึ่งเป็นแผ่นกลมๆ ที่เรียกว่า กสิณ เช…

…างกสิณ ในขณะที่สมาธิในพระพุทธศาสนาเป็นการปรับเปลี่ยนวิธีการฝึกเพื่อความถูกต้องมากขึ้น โดยเน้นการตั้งจิตที่ศูนย์กลางกาย โดยการใช้กสิณเป็นสื่อในการฝึก ทั้งสองประเภทมีความแตกต่างในการเข้าถึงสภาวะจิต เมื่อฝึ…

…ระสบความเจริญ ไม่ให้เราทำสมาธิได้ผล ไม่ให้เราได้รับความสุข กล่าวอีกนัยหนึ่ง นิวรณ์ คือ กิเลสที่ทำให้จิตมัวหมอง และ กันจิตไม่ให้บรรลุความดีนั่นเอง นิวรณ์ มีอยู่ 5 อย่าง คือ 1. กามฉันทะ คือ ความรักใคร่ในทา…

…สมาธิ โดยอุปสรรคในการเจริญสมาธิคือ นิวรณ์ที่มีด้วยกัน 5 อย่าง คือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ ซึ่งทำให้จิตไม่สงบและไม่ได้รับผลดีในการทำสมาธิ อุปสรรคเหล่านี้ทำให้ผู้ฝึกสมาธิต้องระมัดระวังและหาวิธีการที่จะเอา…

…งหนึ่ง ชีวิตจะดำเนินไปอย่างมีความสุขสมบูรณ์ได้ ย่อมขึ้นกับเงื่อนไขทางด้านร่างกาย และ เงื่อนไขทางด้านจิตใจเข้ามาประกอบกัน การดูแลรักษาร่างกายให้มีความสุขความสบายนั้นเป็นสิ่งที่มี ความจำเป็น มนุษย์เราจึงต่…

มนุษย์ทุกคนต้องการความสุขที่แท้จริงและไม่ทุกข์ โดยศาสนาพุทธชี้ให้เห็นว่า การทำสมาธิและการดูแลจิตใจมีความสำคัญมากกว่าการมีวัตถุเพียงอย่างเดียว การทำภาวนาและการฝึกฝนจิตใจเป็นสิ่งสำคัญที่จะนำไปสู่ควา…

…ด้ตรัสไว้ในโอวาทปาฏิโมกข์ หรือหลัก การของชาวพุทธที่ว่า “สัพพะปาปัสสะ อะกะระณัง กุสะลัสสูปะสัมปะทา สะจิตตะปะริโยทะปะนัง เอตัง พุทธานะสาสะนัง คือ การไม่ทำบาปทั้งปวง การยังกุศลให้ถึงพร้อม การชำระจิตของตนให้…

…่งที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ใด พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าแม้ในขณะที่มีความยากลำบากทางกาย จิตใจของผู้ปฏิบัติยังสามารถเต็มไปด้วยความสุขได้ และทุกคนต้องตระหนักถึงเหตุที่นำไปสู่ความสุขด้วยตนเอง โด…

…สร้างบุญบารมีโดยทั่วๆ ไปแล้ว ทุกคนยังมีหน้าที่ที่สำคัญสำหรับชีวิตอีก อย่างหนึ่ง คือ การเจริญภาวนา ทำจิตของตนให้ผ่องใส ให้ห่างไกลจากกิเลสอาสวะต่างๆ ที่ทำให้ใจ เศร้าหมองไม่ผ่องใสอีกด้วย ภารกิจสำคัญที่ขาดไม…

การเจริญภาวนาเป็นหน้าที่สำคัญของทุกคนในการทำให้จิตใจผ่องใสและห่างไกลจากกิเลสอาสวะ การปฏิบัติตามแนวทางของพระพุทธองค์ไม่เพียงแต่ทำให้เกิดความสุขในชีวิตป…

…นจตุตถฌาน) ให้ดำรงมั่น ละนิวรณ์ 5 ประการ เป็นผู้ปรารภความเพียรเป็นนิตย์ บรรลุฌาน ทั้งหลาย มีเอกัคคตาจิตปรากฏ มีปัญญารักษาตัว มีสติ จิตของเขาย่อมหลุดพ้น โดยชอบ เพราะทราบเหตุในนิพพานเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้ง…

การเจริญภาวนาเป็นหนทางสำคัญในการเข้าถึงพระนิพพาน ซึ่งเป็นสุขสูงสุดตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยบุคคลที่ต้องการหลุดพ้นจากทุกข์จะต้องตั้งใจและปฏิบัติอย่างจริงจัง การมีศรัทธาและการฝึกปฏิบัติจะนำไปสู