จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 69 / 368

…ขึ้นแล้ว มีสมาธิเป็นอานิสงส์ สมาธิเจริญขึ้นแล้ว มีปัญญาเป็นผลอานิสงส์ ปัญญาเมื่อเจริญ ปญฺญาปริภาวิต จิตต์ สมุมเทว อาสเวหิ วิมุจฺจติ ขึ้นแล้ว อบรมจิตให้หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย” ดังนั้น ขั้นตอนและวิธีการฝึ…

บทความนี้กล่าวถึงการฝึกควบคุมจิตใจเพื่อให้หลุดพ้นจากกิเลสโดยอธิบดีศีล อธิจิต และอธิปัญญา โดยเชื่อว่าการฝึกในทุกวันสามารถนำไปใช้ได้ทั…

…ายนอกก็ไม่มี หากพระภิกษุได้ฝึกปฏิบัติอย่างนี้ต่อเนื่องทุกวันๆ ใจของท่านย่อมตั้งมั่น หยุดนิ่งได้สนิท จิตก็ สะอาดบริสุทธิ์ผ่องใส หลุดพ้นจากนิวรณ์ได้ และหากปฏิบัติเรื่อยไป ย่อมกำจัดกิเลสทั้งปวงได้ในไม่ช้า ส…

…าจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการประกอบด้วยสติสัมปชัญญะ โดยทำให้มีสติอยู่ที่ศูนย์กลางกายในทุกอิริยาบถ ทำให้จิตใจสงบและมั่นคง ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสนอแนวทางให้กับเราว่าต้องฝึกรักษาจิตใจให้หยุดนิ่งอย่างต่อเ…

…ัญญู ภิกษุเป็นธัมมัญญู อัตถัญญู อัตตัญญู ด้วยประการฉะนี้” คำแปลและความหมาย “อัตตะ” แปลว่า อาตมา ตัว จิต วิญญาณ ผู้เป็นอัตตัญญู หรืออัตตัญญุตา หมายถึง ความรู้จักตน คือรู้ว่า เรานั้นว่าโดยฐานะ ภาวะ เพศ กำล…

บทความนี้อธิบายความหมายของอัตตัญญู ซึ่งหมายถึงการรู้จักตนในแง่ของศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา และความสามารถ โดยการรู้จักตนเป็นหนึ่งในคุณธรรมที่สำคัญในการพัฒนาตนเองให้ดียิ่งขึ้น เช่น ความดีที่เกิดจากการค

…ดเจน กระจ่างยิ่งขึ้น 3. บรรเทาความสงสัยได้ 4. ทำให้มีความเห็นถูกต้องตรงไปตามความเป็นจริง 5. ผู้ฟังมีจิตเลื่อมใส ผลที่สุดจากการฟังธรรม จิตของเราจะเลื่อมใส คือเกิดศรัทธาในพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากยิ่งๆ ขึ้นไป…

สุตะคือการแสวงหาความรู้ทางธรรมะอย่างต่อเนื่อง โดยการฟังและสอบถามผู้รู้ ช่วยบำรุงจิตให้มีศรัทธาในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การศึกษาธรรมะไม่เพียงแค่เพื่อประโยชน์ส่วนตัว แต่ยังเป็นประโยชน์ต่อผ…

…ธเจ้าตรัสไว้ใน “มหานามสูตร” ว่า “ดูก่อนมหานามะ สมัยใด อริยสาวกย่อมระลึกถึงการบริจาค เนืองๆ สมัยนั้น จิตของอริยสาวกนั้นย่อมไม่ถูกราคะกลุ้มรุม ไม่ถูกโทสะ กลุ้มรุม ไม่ถูกโมหะกลุ้มรุม ย่อมเป็นจิตดำเนินไปตรงท…

เนื้อหาพูดถึงการสละกิเลสในพระพุทธศาสนา โดยใช้การเปรียบเทียบกับอาวุธและการบริหารจิตใจเพื่อความบริสุทธิ์ รวมถึงความหมายและผลของการจาคะหรือการให้ทาน ที่ช่วยทำให้ใจไม่ถูกกิเลสครอบงำ พระส…

…กสิ่งต่างๆ นอกตัว กลับเข้ามาตั้งมั่นอยู่ภายใน เช่นเมื่อใจถูกนิวรณ์ทั้ง 5 ครอบงำ จึงทำให้ใจไม่ผ่องใส จิตไม่ตั้งมั่น ไม่เป็นสมาธิ การสละนิวรณ์ 5 ได้ จึงให้ ผลในทางตรงข้าม คือสามารถหยุดใจ และจิตก็ตั้งมั่น ส…

บทความนี้กล่าวถึงการสละอารมณ์ที่ไม่ดีเช่น โลภ โกรธ หลง เพื่อให้จิตใจผ่องใสและมีสมาธิ พร้อมด้วยการพัฒนาปัญญาที่มี 3 ระดับ คือ จินตมยปัญญาที่เกิดจากการคิดและพิจารณา โดย…

…ับปัจจัย 4 นั้นเลย 2. พิจารณาโดยอาศัยองค์ประกอบ 3 ประการ คือ (1) ไทยธรรม หรือปัจจัย 4 ของผู้ให้ (2) จิต เจตนา หรือความต้องการของผู้ให้ (3) กำลังตามความจำเป็น หรือความต้องการของพระภิกษุ โดยอาศัย หลักว่า 2…

การรับปัจจัย 4 ของพระภิกษุมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตและการบำเพ็ญสมณกิจ ซึ่งต้องพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น ความต้องการของผู้ให้และจำนวนปัจจัยที่มี หากผู้ให้มีมาก แต่ต้องการถวายเพียงเล็กน้อย พระภิกษุควรร

…้วยพระมหาปัญญาธิคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้เป็นครูฝึกบุรุษอย่างชาญฉลาด ภายหลัง จบพระธรรมเทศนาแล้ว จิตของพระราหุลก็หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย เป็นพระอรหันต์รูปหนึ่งผู้เลิศกว่า ภิกษุทั้งหลายด้านใคร่ต่อการศึ…

…อย่างละเอียดลึกซึ้งที่ปรากฏใน มหาราหุโลวาทสูตร และ จูฬราหุโลวาทสูตร หลังจากการปฏิบัติและการคำสอนนี้ จิตของพระราหุลได้เกิดความเบื่อหน่ายในขันธ์ เป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาจิตที่ทำให้เขาก้าวสู่การเป็นพระอรหันต…

…ั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง ดำรงสติมั่นเฉพาะหน้า ละอภิชฌา เพ่งเล็งในโลกแล้ว มีใจปราศจากอภิชฌาอยู่ ย่อมชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอภิชฌาได้ ละโทษคือพยาบาทปองร้ายแล้ว เป็นผู้มีจิตไม่พยาบาทอนุเคราะห์ด้วยความเกื้อกูลใน…

…าวถึงการละนิวรณ์ 5 อย่าง ซึ่งรวมถึงอภิชฌา, พยาบาท, ถีนมิทธะ, อุทธัจจกุกกุจจะ, และวิจิกิจฉา เพื่อชำระจิตให้บริสุทธิ์และเข้าถึงฌาน โดยวิธีการดังกล่าวช่วยให้สามารถพ้นจากกิเลสและเข้าถึงความสุขที่แท้จริงในปัจ…

…่กลับเสื่อมสิ้นไปหมด คุณธรรมที่พระเทวทัตได้ พากเพียรปลูกฝังอบรมตนมาตั้งแต่เริ่มบวชได้อันตรธานไปสิ้น จิตใจในขณะนั้นเศร้าหมองขุ่นมัว ด้วยอำนาจ มิจฉาทิฏฐิ เสมือนความมืดที่เข้ามาแทนความสว่าง เพราะไฟดับฉะนั้น…

…เพทุบายเพื่อให้เจ้าชายหลงเชื่อ ท้ายที่สุดเจ้าชายก็กลายเป็นผู้สนับสนุนพระเทวทัต สะท้อนถึงความมืดมนของจิตใจที่ถูกควบคุมโดยกิเลสและความเห็นผิด

…ะ ท่านผู้นี้สอนว่า ในโลกเรานี้ประกอบด้วยสิ่งสำคัญ 2 ประการ คือ ธาตุต่างๆ มีดิน น้ำ ลม ไฟ เป็นต้น กับจิตหรือวิญญาณ หรือชีวะ หรืออัตตา ซึ่งล้วนเป็นของเที่ยงแท้ ไม่มีการดับสูญหรือถูกทำลาย ไปได้ ธาตุต่างๆ นั…

…กลับสู่ธาตุเดิมและไม่มีบาป-บุญ ซึ่งเรียกว่านัตถิกทิฏฐิ ขณะที่ครูปกุทธกัจจายนะแสดงความเห็นว่าวัตถุและจิตเป็นสิ่งเที่ยงแท้ อย่างไรก็ตามจิตไม่ได้ถูกทำลายแต่สามารถเข้าใจสัจธรรมและเข้าถึงนิพพานได้ ซึ่งถือว่าเ…

…รื่องระวังอารมณ์ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงมีสติอยู่เสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สติที่ตรึกเข้าไปใน กาย เวทนา จิต ธรรม 11) ปัญญา คือ ความรอบรู้ในกองสังขาร เพราะมองเห็นตามความเป็นจริง พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมีความร…

…ปปะ) นอกจากนี้ยังพูดถึงการศึกษาที่มากมาย (พาหุสัจจะ) และความเพียร (วิริยารัมภะ) รวมถึงสติที่จะควบคุมจิตและปัญญาที่มองเห็นความจริง ผ่านการเจริญภาวนาในรูปฌานทั้ง 4 ซึ่งช่วยในการเข้าถึงโลกุตตรปัญญาและการถ่า…

…้วยญาณของธรรมกาย จึงทรงสามารถจำแนกแยกแยะ ธรรมส่วนที่ละเอียดๆ ให้เห็น เช่น ทรงจำแนกขันธ์ ธาตุ อายตนะ จิต อินทรีย์ ปฏิจจสมุปบาท อริยสัจ เป็นต้น ทรงจำแนกอริยสัจออกเป็น “ทุกข์” มีความหมายว่าเป็นเครื่องบีบคั้…

บทความนี้กล่าวถึงคุณสมบัติและพระพุทธคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รวมถึงการแนะนำตัวที่สำคัญในบริบทของการประกาศพระศาสนา. พระองค์ทรงเข้าใจขันธ์ ธาตุ และ อริยสัจได้อย่างละเอียด โดยเฉพาะการจำแนกทุกข์, สมุทัย,

…. วัตถุกาม 1. กิเลสกาม คำว่า “กิเลส” โดยรูปศัพท์ หมายถึง ความชั่วที่แฝงอยู่ในความรู้สึกนึกคิด ทำให้ จิตใจขุ่นมัวไม่บริสุทธิ์ “กาม” หมายถึง ความใคร่ ความอยาก หรือสิ่งที่น่าปรารถนา ดังนั้น “กิเลสกาม” จึงหม…

…์ พระพุทธเจ้าตรัสถึงการใช้ชีวิตแบบฆราวาสที่เกี่ยวข้องกับกาม เช่น กิเลสและวัตถุกาม โดยกามซึ่งส่งผลให้จิตใจขุ่นมัวมี 10 ประเภท อาทิ โลภะ, โทสะ และโมหะ เนื้อหานี้ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจว่าการบวชเป็นสิ่งที่สูงส…

…นเวทนาในเวทนา คือ ความรู้สึกสุข ทุกข์ หรือไม่สุขไม่ทุกข์ของกายต่างๆ ที่ซ้อนกันอยู่ในกายมนุษย์นี้ 3. จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน หมายถึง การตั้งสติตามเห็นจิตในจิต คือ ดวงจิตของกายต่างๆ ที่ ซ้อนกันอยู่ในกายมนุษ…

…ีวิตของพระภิกษุ โดยเน้นที่โคจรที่ควรปฏิบัติและอโคจรที่ควรหลีกเลี่ยง ซึ่งรวมถึงการตั้งสติในกาย เวทนา จิต และธรรม นอกจากนี้ยังพิจารณาโทษของการเข้าไปในอโคจร เช่น สถานที่บันเทิงต่างๆ ที่อาจทำให้พระภิกษุเสื่อ…

…ทรีย์” นั่นเอง พระภิกษุที่สำรวมมนินทรีย์หรืออินทรีย์ทั้งหลายได้ ย่อมเสวยสุข เพราะกิเลสภายในกล้ำกราย จิตใจไม่ได้ ดังที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า “ฝนย่อมไม่รั่วรดเรือนที่มุงดีแล้ว ฉันใด ราคะย่อมไม่รั่วเข้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการสำรวมมนินทรีย์ที่ทำให้ใจปลอดจากทุกข์และกิเลส โดยการมีสติคุ้มครองใจในการรับรู้ต่างๆ ทั้งนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ชี้แนะแนวทางการรักษามนินทรีย์เพื่อหลีกเลี่ยงจากอภิชฌาและโทมนัสที่เป็

…ายต่างๆ จนต้องก่อกรรมทำเข็ญถึงกับถูกธรณีสูบในที่สุด ก็เพราะขาดสันโดษ นี่เอง เมื่อภิกษุเป็นผู้สันโดษ จิตย่อมคลายความกังวลและความยึดมั่นถือมั่น ย่อมมีความยินดีตามมี ตามได้ จึงสามารถชำระจิตให้บริสุทธิ์จากคว…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการมีสันโดษในพระพุทธศาสนา ที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ จากความกังวลและการยึดมั่นถือมั่น โดยอิงจากพระธรรมเทศนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในบทที่ 6…

…เมื่อปราโมทย์แล้วย่อมเกิดปีติ เมื่อมีปีติในใจ กายย่อมสงบ เธอมี กายสงบแล้ว ย่อมได้เสวยสุข เมื่อมีสุข จิตย่อมตั้งมั่น เธอสงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรม” 7.2 ละนิวรณ์ได้ ใจย่อมเป็นสมาธิ จากพระดำรัสที่ยกมานี้ …

…ร้างความไม่สงบใจ ทำให้ไม่สามารถตั้งมั่นในสมาธิได้ การละนิวรณ์ทั้ง 5 ประการจะนำไปสู่ความรู้สึกสงบสุข จิตใจที่ตั้งมั่น และความก้าวหน้าในการเจริญภาวนา การเข้าใจนิวรณ์จึงเป็นก้าวแรกที่สำคัญในการบรรลุความดีต่…

…นื้อใจชั้นที่สาม ซ้อนอยู่ในดวงจำ แต่ใสกว่าดวงจำ มีขนาดเท่าดวงตาดำของเรา มีหน้าที่ “คิด” ได้แก่การที่จิตคิดพิจารณาไตร่ตรองเรื่องต่างๆ “ดวงรู้” เป็นเนื้อใจชั้นในสุด ซ้อนอยู่ข้างในดวงคิด แต่ใสกว่าดวงคิด มีข…

…ประกอบด้วย 4 ชั้น คือ ดวงเห็น, ดวงจำ, ดวงคิด, และดวงรู้ ในการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการคิดและรู้ของจิตใจ นอกจากนี้ยังอธิบายความหมายที่สมบูรณ์ของสมาธิที่ทำให้จิตใจสงบรวมเป็นหนึ่ง และคุณสมบัติของฌานที่เป็…

… เมื่อปราโมทย์แล้วย่อมเกิดปีติ เมื่อมีปีติ ในใจ กายย่อมสงบ เธอมีกายสงบแล้วย่อมได้เสวยสุข เมื่อมีสุข จิตย่อมตั้งมั่น เธอสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม บรรลุ “ปฐมฌาน” มีวิตก มีวิจาร มีปีติ และสุขเกิดแต่วิเวกอ…

…อธิบายถึงการปฏิบัติภาวนาโดยเฉพาะการบรรลุฌานต่างๆ ผู้ปฏิบัติจะสามารถละนิวรณ์ทั้ง 5 ได้ ทำให้กายสงบและจิตตั้งมั่นเป็นสมาธิอย่างสูงสุด จากการบรรลุแต่ละฌาน ส่งผลให้เกิดความสงบสุขและความเพลิดเพลินในจิตใจ จากก…