ตร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 209 / 449

…ติเกเรเช่นนั้น ชุมนุมภิกษุในฐานเป็นจำเลย ๓๓๒ แต่พระองค์ก็ยังทรงมีพระพุทธโองการดำรัสให้หาตัวพระสารีบุตรมา ณ ตรัสซักถามตามรูปการในที่สุดปรากฏว่า พระสารีบุตรไม่ผิดดัง ข้อหา จึงรับสั่งให้อดโทษแก่ภิกษุผู้เป็…

บทความนี้กล่าวถึงการวินิจฉัยของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับพระสารีบุตรที่ถูกโจทก์ฟ้อง และความสำคัญของการวินิจฉัยที่เป็นธรรม พระองค์ได้ทำการพิจารณาคดีอย่างละเอียดเพื่อไม่ใ…

…มเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) อีกเรื่องหนึ่ง ๓๓๓ พระองค์ให้สงฆ์ทำปัตตนิกกุชชนกรรม คือคว่ำบาตรแก่เจ้าวัฑฒลิจฉวีผู้ อันภิกษุเมตติยะแลภุมมชะเลี้ยงสอนให้ใส่ความพระทัพพมัลลบุตรว่า ทำชู้ด้วยภรรยาของเ…

บทความนี้สำรวจเรื่องราวของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และบทเรียนจากความขัดแย้งกับพระเทวทัตต์ ผ่านการวิเคราะห์และแนวทางการจัดการปัญหาภายในสงฆ์ พระองค์ได้แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการตัดรอนความผิดปกติ เพื่อร

…็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) เฝ้ากราบทูลถามเหตุกะพระบรมศาสดาพระองค์ทรงตั้งอยู่ในความเป็นกลาง ตรัสไกล่เกลี่ยว่า ที่ เป็นเช่นนั้นเพราะภิกษุทั้งหลายยังไม่ได้ความคุ้นเคยสนิทสนมในพระราชสำนักข้อนี้ เป็…

เนื้อหาเกี่ยวกับการที่พระบรมศาสดาทรงตั้งอยู่ในความเป็นกลางและวิธีการที่พระองค์ใช้เพื่อสร้างความสนิทสนมในหมู่ภิกษุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ทรงขอนางวาสภขัตติยามาเป็นพระมเหสี การรักษาค

…โบราณจารย์จึงได้แสดงไว้โดยความ เป็นกรณียะของพระเจ้าแผ่นดินประการหนึ่ง ในสังคหะวัตถุกถาและจักรพรรดิวัตร. ในสังคหะ วัตถุกถานั้น ท่านแสดง สังคหวัตถุ ๔ ประการ คือ สสสเมธ์ ทรงพระปรีชา ในการบำรุง ธัญญาหารให้บ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงบทบาทของพระเจ้าแผ่นดินในการดูแลประชาชน และการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการบำรุงกสิกรรมและพาณิชกรรม รวมถึงการสื่อสารด้วยพระวาจาอ่อนหวานที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่ดีให้เกิดขึ้นในสังคม พระเจ้าแ

…ียจึงจะรอดชีวิต เช่นนี้ควรยอมตัดอวัยวะนั้นเสีย รักษาชีวิตไว้ดีกว่า เมื่อถึง คราววิบัติมีมา จะเอาชีวิตรอดแต่ละต้องล่วงละเมิดธรรม เช่นในทางพระศาสนา ถูกบังคับให้ เข้ารีตในศาสนาอื่นที่ตนไม่เลื่อมใส หรือเช่น…

ในบทความนี้มีการพูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับการสละทรัพย์และอวัยวะเมื่อถึงเวลาที่จำเป็น โดยยกตัวอย่างถึงความสำคัญในการรักษาชีวิตและการปฏิบัติตนที่ถูกต้องตามหลักธรรม การเล่าเรื่องนี้เน้นถึงความสำคัญของการมีคุณ

…จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) พ.ศ. ๒๔๘๒ ๑ ๓๕๙ ในปีนี้ (๒๔๘๒) จักถวายวิสัชนา ธรรม ๓ ประการ คือไมตรี สัจจะ ๑ รัฏฐาภิปาลโนบาย ๑ (ไมตรีถวาย พ. ศ. ๒๔๘๑) สัจจะนั้น ได้แก่ความซื่อตรงในกันแลกัน เป็นธรรมผูก…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของสัจจะในความสัมพันธ์ทั้งในด้านมิตรภาพและครอบครัว แสดงให้เห็นว่าสัจจะเป็นธรรมที่ช่วยสร้างความสามัคคีโดยเฉพาะในชุมนุมชนในพระศาสนา ซึ่งสั…

…การชนะอย่างหลังนี้เป็น ผลอันพึงปรารถนา ทั้งในคดีโลกทั้งในคดีทางธรรม ผู้ชนะสงครามย่อมคิดหาทางตัดรอนศัตรูมิ ให้อาจกลับต่อสู้ได้อีก เพื่อรักษาความชำนะของตนให้ยั่งยืน จักได้ชื่อว่า สังคามชุตตโม ยอมผู้ ชนะสง…

…ู่นิรยาบายและอธรรมะนำไปสู่นิรยาบาย เสนอโอกาสในการพิจารณาความสำคัญของการชนะใจตน ซึ่งเหนือกว่าการชนะศัตรู รายละเอียดเกี่ยวกับการบริหารราชการที่ถูกต้องก็จะนำไปสู่ชัยชนะที่แท้จริง โดยผู้ที่ปฏิบัติธรรมจะสามา…

…ดร้อนของประชาราษฎร์ เหตุนั้น ความเป็นยุติธรรมแก่คนทั่วไปจึงเป็น รัฏฐาภิบาลโนบาย ประการหนึ่ง โบราณกษัตริย์ ได้ถือเป็นพระราชธุระ ทรงสอดส่องด้วย พระองค์เอง ทรงตั้งอมาตย์ที่ไว้วางพระราชหฤทัยให้เป็นผู้พิพากษ…

…่ยวกับยุติธรรมยังเป็นหลักในการดำเนินชีวิตและปกครองเพื่อให้เกิดความเกษมสุขในสังคม โดยเฉพาะบทบาทของกษัตริย์และการใช้กฎหมายเป็นหลักในการพิจารณาคดีและลงโทษ เพื่อให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นกับประชาชนทุกคน

…รณาด้วยตนเอง ยังไม่เห็นความผิดของผู้อื่นมาก หรือน้อย ด้วยประการทั้งปวงแล้ว อย่าเพิ่งลงอาชญา ข้อหนึ่งตรัสไว้ในธรรมบทว่า น เตน โหติ ธมฺมฏฺโฐ เยนตถ์ สหสา นเย เป็นต้น ความว่า บุคคลไม่ชื่อว่า เป็นผู้ตั้งอยู่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและอรรถคดีที่สมดุล ไม่ผลุนผลัน โดยยกตัวอย่างตรรกะอันสำคัญที่สอนไว้ในศาสนา และเสนอแนวทางการควบคุมความขัดแย้งในสังคมไทย โดยอรรถบทจากสมเด็จพระพุทธโฆษ…

…เช่นนี้ ชนนิกรต่างฝ่ายต้องแบ่งกันออกเป็นพวกหนึ่ง มีหน้าที่สำหรับต่อสู้ปรปักษ์ ครั้งโบราณ เรียกว่ากษัตริย์ มีพระราชาเป็นประมุขด้วยเหตุนี้ ราชกุมารผู้สืบสายจากพระราชาผู้มีหน้าที่ ในทางนี้ตามกัน จึงได้นามว…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการเตรียมความพร้อมในการป้องกันประเทศและการทำสงครามในประเทศไทย โดยมีการอ้างอิงถึงสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เ…

…อยู่ในที่นี้ก็ไม่มีใครเห็น แปลว่า สัตบุรุษย่อมปรากฏได้ในที่ไกลดุจเขาหิมพานต์ เหมือนลูกศรที่ยิงไปในราตรี อนึ่งการสอดส่องทุกข์สุขของทวยราษฎร์เป็นรัฏฐาภิบาลโนบาย ประการหนึ่ง อันโบราณ กษัตริย์ ได้ทรงมา ลางเ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียะของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ที่ได้ทรงบำรุงการทหารบก ทหารเรือ และอากาศ รวมถึงการตั้งกรมพลศึกษาเพื่อสอนยุทธวิธีให้กับประชาชน เพื่อให้เกิดความพร้อมในด้านระเบียบวินัย และการเป็น

…ว สิตตา เต ลหุเมสฺสติ ฯ ดูก่อนภิกษุ ท่านจงวิดเรืออันนี้ เรือที่ท่านวิดแล้วจักพลันถึง ข้อซึ่งพระองค์ ตรัสดังนี้ ก็เพื่อจะ ยังกัตตุกัมยตาฉันทะให้เกิดแก่ภิกษุผู้รับเทศนา ควรเป็นอุทาหรณ์ สำหรับพุทธศาสนิกชนท…

บทความนี้วิเคราะห์ความสำคัญของกัตตุกัมยตาฉันทะซึ่งเป็นหลักการในพุทธศาสนา โดยแสดงถึงความหมายว่าเป็นการทำหน้าที่เพื่อให้เกิดความดีความงาม นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงไปถึงการประทานธรรมจากพระพุทธเจ้าที่ช่วยส่งเ

…จรไปถึงพระเจ้าสุทโธทนะพระพุทธบิดา ณ กรุงกบิลพัสดุ์ พระองค์มีราชประสงค์จะได้ทัศนาการพระราชโอรส อันได้ตรัสรู้เป็นพระสุคต สรรเพ็ชญ์พุทธองค์ จึงทรงส่งอมาตย์เป็นราชทูต ไปเชิญเสด็จพระทศพล, อมาตย์ผู้นั้น ไปถึง…

…กบุคคลที่เหมาะสมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเชิญพระองค์ไปยังกรุงกบิลพัสดุ์ เพื่อช่วยให้พระบิดาได้เห็นการตรัสรู้ของพระโอรสของพระองค์ รวมถึงเหตุการณ์ในยุคพระเจ้าอโศกที่ส่งผลต่อการรวมตัวของสงฆ์และการชำระพระพุท…

…แผ่นดิน " สีตสมฏฺฐิ ฐานํ ที่ ตัปปุริสะ คามคโต ปุริโส บุรุษ ไปแล้วสู่บ้าน คามคตา อิตถี หญิง คามค กุล ตระกูล พหุพพิหิ รุฬหลโต รุกฺโข ต้นไม้ มีเครือวัลย์ขึ้นแล้ว รุฬหลตา รุฬหล สาลา ศาลา ฆริ เรือน " ๑. มหาน…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาและการใช้ภาษาบาลีที่รวมถึงวิธีการสร้างประโยคและการระบุคำศัพท์ที่สำคัญจากบริบทต่างๆ เช่น การอธิบายสถานที่และประเภทบุคคลในบาลี ประกอบด้วยความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับสมาสและตัทธิต ที่ส

… คือ สามญฺญตทธิต, ภาวตทธิต, อพฺยยตทธิต [๑๐๓] สามัญญูตัทธิต แบ่งออกไปอีกเป็น ๑๓ อย่าง คือ โคตตตาธิต, ตรายาทิตท, ราคาทิต, ชาคาทิตท, ชาตาทิตท, สมุหตท, ฐานตท, พหุลตท, เสฏฺฐิตา, เทสฺสตฺถิตท, ปกติตา, สังขยาต …

…วยเกื้อกูลแก่เนื้อความ โดยเฉพาะในส่วนของสามัญญูตัทธิตที่มีการแบ่งออกเป็น 13 ประเภท ได้แก่ โคตตตาธิต ตรายาทิต ราคาทิต และอื่นๆ ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ศึกษาสามารถเข้าใจการใช้ปัจจัยได้มากขึ้น และเป็นแนว…

…ย อปจจ์ เวธเวโร เหล่ากอ แห่งแม่หม้าย ชื่อเวธเระ สมณสฺส อปจจ์ สามเณโร เหล่ากอ แห่งสมณะ ชื่อสามเณระ ในตรตยาที่ตัทธิต ลง ณิก ปัจจัย อย่างนี้ นาวาย ตรตีติ นาวิโก [ โย ชโน ชนใดๆ ย่อมข้าง ด้วยเรือ ๒๓ ๔ ๒ เหตุ…

ในเนื้อหานี้นำเสนอเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ ซึ่งรวมถึงหลักการของวจีวิภาค สมาส และตัทธิต โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ที่มีความหมายเกี่ยวข้องกับชนกลุ่มต่าง ๆ เช่น ภัคคุ, เวธเวโร และสามเณระ รวมถึงการสืบค้นคำศัพท์ที่มี

…๓ ๔. ปโรกฺขา ๒ အာ บอกอดีตกาล ไม่มีกำหนด แปลว่า 'แล้ว' อุ. เตนา - ห ภควา ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาค ตรัสแล้ว อย่างนี้ กล่าวแล้ว. ๒ ๒ เตนา - ทุ โปราณา ด้วยเหตุนั้น อาจารย์มีในปางก่อน ท. ๒ က 0 ها ๕. นิยตฺ…

ในบทที่ 2 ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค หน้านี้อธิบายเกี่ยวกับอาขยาตและกิตก์ โดยเน้นถึงการบอกอดีตกาลและคำแปลที่สำคัญ เช่น 'ดึง' และ 'แล้ว' พร้อมตัวอย่างที่ช่วยในการเข้าใจนี้รวมถึงการจัดรูปแบบประโยคต่างๆ สา

…์ - หน้าที่ 162 เป็นไปในความ เย็บ [สิว + ย = พฺพ + ติ] สำเร็จรูปเป็น สิพฺพติ ย่อมเย็บ. เป็นไปในความ ตรัสรู้ [พุธ + ย = ชุฌ + ติ) สำเร็จรูปเป็น พุชฺฌติ ย่อมตรัสรู้ เป็นไปในความ สิ้น [ขี + ย + ติ) สำเร็จร…

…เช่น การใช้คำว่า 'สิว', 'พุธ', และ 'ขี' รวมถึงการสร้างคำให้สำเร็จรูป และความหมายของคำต่าง ๆ เช่น การตรัสรู้ การสิ้นสุด และการฟัง การประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการเข้าใจภาษาได้ดียิ่งขึ้…

…วด จุรุ ธาตุ เป็นไปในความ ลัก [จุรุ + เณ ณย + ติ] สำเร็จรูปเป็น โจเรติ, โจรยติ ย่อมลัก เป็นไปในความ ตรึก โตกุก + เณ ณย + ติ] สำเร็จรูป เป็น ตกเกติ, ตกกยติ ย่อมตรึก เป็นไปในความ กำหนด [ลกฺขุ + เณ ณย + ติ…

เนื้อหานี้เสนอการศึกษาธาตุในภาษาบาลี โดยเฉพาะหมวดตนและจุรุ ซึ่งประกอบด้วยตัวอย่างการใช้ที่แสดงถึงความหมายและการใช้ในประโยคต่างๆ อธิบายการแผ่ไป ทำ อาจ ตื่น ลัก ปรึกษา เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงโครงสร้างแ

…์ ฆฏตวา ธมฺม เทเสนฺโต อิมิ คาถ - มาห. ๒ ด ๔ ๕ ๖ ය [พระศาสดา] เมื่อสืบต่อ ซึ่งอนุสนธิ สำแดง ซึ่งธรรม ตรัสแล้ว ซึ่งคาถา อันนี้. ๖ ๕ ඝ ๔ [อดีตกาล] ๑) ล่วงแล้ว แปลว่า 'แล้ว' อุ. ตโย มาสา "อติกฺกนฺตา" เดือน …

…องคำต่างๆ เช่น 'อยู่', 'เมื่อ', 'แล้ว', เพื่อนำเสนอการใช้ภาษาในบริบทที่ถูกต้อง การฟังเท่าที่พระศาสดาตรัสและการเข้าใจโครงสร้างทางภาษาที่ถูกต้องคือสิ่งสำคัญที่งานนี้นำเสนอ ทั้งนี้ยังมีการจัดหมวดหมู่และทำใ…