ตัว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 166 / 313

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 62 ๑๐๐๐ นัย มีประเภท ๖๐๐๐๐ นัยที่มาในสัจจวิภังค์บ้าง ความที่โสดา ปัตติมรรคมีนัยมากมายหลายอย่าง ตามนัยที่กล่าวแล้วในหนหลังบ้าง ฯ ในคำว่า

…ฎีกาได้กล่าวถึงการแจกแจงนัยที่เกี่ยวข้องกับโสดาปัตติมรรค โดยมีการแสดงออกถึงประเภทนัยที่เป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น การแจกออกเป็นจำนวน ๑๐๐๐ นัย โดยอิงจากโศดาปัตติมรรคแล้วจะมีการแจกแจงตามวาระและการปฏิบัติต่า…

…ย่างนั้น แม้เมื่อมีความไม่ต่างกัน การกำหนดความต่างกัน ไว้ก็เพื่อถือเอาโดยง่าย ดุจในประโยคเป็นต้นว่า ตัวแห่งลูกหินบดฯ นัยแม้ในฐานที่เหลือ ก็อย่างนี้ ฯ ที่ตั้งแห่งวิญญาณ ๕ มีการเห็น เป็นต้น ชื่อว่าปัญจวิญญ…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงการทำงานของจิต โดยยกตัวอย่างถึงกิจที่เกิดขึ้นและการเคลื่อนที่ของจิต เช่น ชวนกิจ, ตทาลัมพนกิจ, และจุติกิจ ซึ่งอธิบายการเชื่อ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 130 ที่พ้นจากกาล และเป็นอดีตตามสมควร ฯ เชื่อมความว่า อารมณ์ ของจิตที่พ้นจากทวาร กล่าวคือปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ มี 5 อย่าง ฯ ท่านอาจารย์

…ของการเป็นอารมณ์และกรรมที่เกี่ยวข้องกับจิต จึงพิจารณาว่าอารมณ์ที่เกิดจากการยึดถือเป็นสิ่งไม่แท้จริง ตัวอย่างรวมถึงกรรมและกรรมนิมิตเป็นปัจจัยสำคัญในการเกิดของจิตในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสำ…

…วจร อรูปาวจร และโลกุตตระ อันไม่มีสภาพเช่นนั้น ๆ เหตุไรหรือ? เพราะชวนจิตฝ่ายรูปาวจรเป็นต้นนั้น ไม่ใช่ตัวให้กำเนิด และเพราะ ไม่มีภาวะเสมอกันกับกรรมที่ให้กำเนิด ๆ เปรียบเหมือนเด็กอ่อน ผู้ประสงค์จะออกไปนอกเร…

…ม รวมถึงการที่กามตัณหามีผลต่อการกำเนิดของจิตในรูปแบบต่าง ๆ เช่น รูปาวจรและอรูปาวจร ไม่ว่าจะเป็นการยกตัวอย่างเช่น เด็กที่พยายามออกไปจากบ้าน โดยมีเอกลักษณ์ของกามาวจรที่จะนำพาเย็บจักรกับอารมณ์ที่สอดคล้องกัน…

…า ๓ หรือ ๕ ซึ่งมีองค์ฌานตามที่พระองค์ทาง รำพึงถึงเป็นอารมณ์ย่อมเป็นไป ๆ ก็คำว่า ภควโต นี้ เป็นเพียง ตัวอย่าง เพราะชวนจิตที่ไม่เต็มที่ก็เป็นไปแม้แก่พระสาวกเหล่าอื่นมี พระธรรมเสนาบดีเป็นต้น ในเวลาทำกิจรีบด…

บทความนี้นำเสนอการอภิปรายเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นถึงความสำคัญของการเข้าใจอานุภาพของอินทรีย์และจิตการในการฝึกปฏิบัติในพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังกล่าวถึงพระผู้มีพระภา

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 221 นั้น ๆ เมื่อท่านจะกล่าวเพียงคำว่า "ถ้าเมื่อเป็นเช่นนั้นไม่ควร กำหนดกรรมและทวาร ฯ ก็กรรมที่เป็นไปในกายทวาร ท่านเรียกว่า กายกรรมฯ และ

…รมและวจีกรรม กายกรรมมีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำทางกาย ในขณะที่วจีกรรมเกี่ยวข้องกับการกระทำผ่านคำพูด ตัวอย่างที่นำเสนอ เช่น กายกรรมของคนที่บังคับให้ทำปาณาติบาต และวจีกรรมของคนที่ทำมุสาวาท ทุกอย่างถูกอธิบา…

ન ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 222 อรรถว่า เป็นเหตุกล่าวเรื่องที่ไม่จริงนั้น โดยความเป็นเรื่องจริงๆ ธรรมชาติที่ชื่อว่าปิสุณา เพราะอรรถว่า บด คือทำความสามัคคีให้ ละเ

…้ความรักและความสามัคคีถูกทำลาย รวมถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากคำพูดที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น ตัวอย่างที่นำเสนอเช่น ปิสุณวาจาและมุสาวาท ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเลือกใช้คำพูดเพื่อส่งเสริมควา…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 319 ด้วยอำนาจความพอใจในรูปภพและอรูปภพ ชื่อว่าภวาสวะ ได้แก่ความ ติดใจในฌานฯ ความกำหนัด เฉพาะที่สหรคตด้วยสัสสตทิฏฐิ ท่าน สงเคราะห์ลงในภวา

…งหลายอยู่ในวัฏฏะด้วย. โดยมีการเปรียบเปรยว่าโอฆะหมายถึงห้วงน้ำที่ทำให้สัตว์จมลงและถูกครอบงำด้วยกิเลส ตัวอย่างเช่น โลภะและอาสวะที่นำสัตว์ไปสู่วัฏฏะ.

…ว่า สีลัพพตุปาทาน ฯ สภาพที่ชื่อว่า วาทะ เพราะอรรถว่า เป็นเหตุกล่าวฯ สภาพที่เป็น เหตุกล่าวซึ่งอัตตา (ตัวตน) ที่เดียรถีย์กำหนดไว้ ๒๐ อย่าง โดย อำนาจอัตตาที่แยกจากขันธ์และไม่ยากจากขันธ์ ชื่อว่า อัตตวาทะ ฯ อ…

ในบทนี้ มีการอธิบายเกี่ยวกับการยึดมั่นและการถือศีลวัตรในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งการยึดถือเหล่านี้ส่งผลต่อกรรมและวัฏฏะของสัตว์. คำว่า กามุปาทาน และ สีลัพพตุปาทาน ถูกกล่าวถึงเพื่อชี้ให้เห็นถึงการมีอยู่ของคว

…ผรณา แผ่โดยอาการ เจาะจง ๑ อโนทิสสผรณา แผ่โดยอาการมิได้เจาะจง ๑ ฯ การแผ่โดยอาการเจาะจงนั้นได้แก่นิยม ตัวลงไปตรง ๆ โดยฐานที่ตนรู้จัก จึงเห็นอุทาหรณ์ในมารดาบิดามีความรักใคร่และหวังความ เจริญให้แก่บุตรธิดา ฯ…

บทความนี้กล่าวถึงการแผ่เมตตาที่มีต่อสัตว์ทั้งหลาย โดยอ้างอิงถึงความเมตตาของสมเด็จพระเจ้าแผ่นดิน และการบำเพ็ญกุศลเพื่อให้สัตว์ได้รับผลบุญและโภชนาหารที่เพียบพร้อม การแผ่เมตตานั้นแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ท

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ៦៨ ในศก ๑๒๖ ๓ ประการ คือ วิริยสมบัติ โลกัตถจริยา ๑ ๑ จะพรรณนาพระคุณพิเศษ รัฏฐาภิบาลโนบาย ๑ พอเป็นนิทัสสนนัย วิริยสมบัติข้อต้นนั้น คือถึงพร้อมด้วยความเพียร, ค

…ถูกต้อง ความเพียรมีหลายลักษณะและเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้บุคคลสามารถก้าวหน้าและประสบความสำเร็จในชีวิต ตัวอย่างจากการทำธุรกิจที่ความเพียรทำให้เกิดผลดียิ่งขึ้น โดยแสดงให้เห็นว่าความเพียรต้องประยุกต์ใช้ในทางท…

…ว้พระทัย แม้ใน พระราชโอรส ไม่ได้ที่จะเสด็จอยู่สำราญ แม้ในทางกุลสังวาส คืออยู่ร่วมกัน เป็นตระกูล วาง ตัวอย่างอันไม่ดีไว้ ไม่เฉพาะแต่ในพระราชวงศ์ ยังทำความเสียไว้ในขัตติยมณฑลทั่วไปด้วย ถูก ตัดขาดจากความสมา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์และศึกษาความเป็นไปของพระราชาในมุมมองทางศาสนา โดยเฉพาะเรื่องราวของพระโสดาปัตติผลและการเผชิญกับอุปสรรคในชีวิต การเน้นย้ำถึงความสำคัญของมิตรภาพและการสมัครสมานของพระราชาและพระเ

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ២៨០ เป็นนิตยกาล อันการบริโภคใช้สอยโภคทรัพย์ก็เป็นปากกัน มีแต่ใช้โภคะก็มีแต่หมดสิ้นไปต้องมี ของที่ได้ใหม่มาทดกัน โภคะนั้นจึงจะคงอยู่ได้ ความรู้รู้จักประมาณในการไ

…คงโดยไม่ทำให้เกิดความเสียหายแก่ประชาชน เช่น การป้องกันการพนันและการบริหารจัดการทรัพย์อย่างมีระเบียบ ตัวอย่างของพระมหากษัตริย์ที่ทรงทำให้ทุกฝ่ายได้รับประโยชน์และมีความมั่นคงในชีวิต ทั้งนี้เพื่อให้ประเทศชา…

…ตทัคคะควร จะได้รับบูชา แต่พระอานนท์เป็นทั้งพระญาติใกล้ชิดเป็นทั้งอุปัฏฐากที่สนิท ถ้าพระองค์จะทรงชี้ ตัวพหุสูตเอง อย่างไรก็คงไม่พ้นปรัปปวาทว่ามุโขโลกนะ จึงทรงส่งภาระนั้นให้เป็นหน้าที่แห่ง สงฆ์ซึ่งเป็นกลาง…

เนื้อหาฉบับนี้กล่าวถึงการทำปกาศนียกรรมในกรุงราชคฤห์เกี่ยวกับพระสารีบุตร โดยมีเรื่องราวเกี่ยวกับพระเทวทัตต์ที่อาจเกิดปัญหาในอนาคต พระพุทธเจ้ายังทรงเห็นถึงการเตรียมการเพื่อมิให้เกิดสงครามช่วงชิงพระสารีร

ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 126 ตา อาทโย เยส ตาน คนธมาลาที่นี่ วัตถุน มัน ท. (ตา ๖ ය ៨ คนธมาลา 00 ๖ ของหอมและระเบียบ ท. นั้น] เป็นต้น ของวัตถุ ท. ใด ක ៨ วัตถุ ท. นั้น ชื่อว่า

ในหน้านี้พูดถึงการศึกษาของบาลีไวยกรณ์ โดยแสดงถึงการแบ่งสมาสที่เกี่ยวกับวจีวิภาคและตัทธิต ตัวอย่างการใช้งานของสมาสและการอธิบายว่ามีวัตถุอะไรในมือของมนุษย์ ความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการแบ่งส…

ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 138 [มนุ นั้น ในหนังสือสันสกฤตว่าชนที่เป็นบุรพบุรุษของมนุษย์ เนื้อความศัพท์นี้ ก็เห็นจะประสงค์เนื้อความอย่างนั้นเป็นแน่ เหตุนั้น ศัพท์นี้เห็นจะติ

…ะสามเณระ รวมถึงการสืบค้นคำศัพท์ที่มีประวัติความสัมพันธ์กับสันสกฤต ที่มีการเปลี่ยนแปลงตามบริบทต่าง ๆ ตัวอย่างเช่น ชื่อเรียก ณิก ชนที่เกี่ยวเนื่องกับการข้ามแม่น้ำด้วยเรือ และ สากฏิโก สำหรับผู้ที่เดินทางด้ว…

…ย่างนี้ อนุเธ นิยุตโต อนุธกิโย [ชน) ประกอบในมืด ชื่ออันธกิยะ [ ประกอบในมืด ]. สมุหตัทธิต มีปัจจัย ๓ ตัว คือ คุณ, ณ, ตา ศัพท์ที่ลง คุณ ปัจจัย อย่างนี้ มนุสฺสานํ สมโห มานุสโก ประชุมแห่งมนุษย์ ท. ชื่อมานุกะ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์และการวิเคราะห์ศัพท์ในภาษาบาลี โดยเน้นที่คำศัพท์ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยเช่น คุณ, ณ, และ ตา รวมถึงการวิเคราะห์คำและความหมายของคำต่างๆ ในบริบทของการประชุมแห่งมนุษย์ นกยูง และน

…ลุ อีกอย่างหนึ่ง ความเอ็นดู ของชนนั้น มาก [ ชนนั้น] ชื่อว่า มีความเอ็นดูมาก ในเสฏฐตัทธิต มีปัจจัย ๕ ตัว คือ ตร, ตม, อิสสก, อีย, อิฏฐ ศัพท์ที่ลง ตร ปัจจัย อย่างนี้ ปาปาโร เป็นบาปกว่า, ปณฺฑิตตโร เป็นบัณฑิต…

… สีติ และ ทยา ในการแสดงความปกติและความมากในแต่ละชนหรือประเทศ นอกจากนี้ยังได้อธิบายเกี่ยวกับปัจจัย 5 ตัวในเสฏฐตัทธิต รวมถึงตัวอย่างคำที่มีปัจจัยตร เช่น ปาปาโร และ ปณฺฑิตตโร เป็นต้น ซึ่งช่วยในการทำความเข้า…

…จาก ปาปิสสโก ที่ท่านยกขึ้นแสดงเป็นอุทาหรณ์ ในคัมภีร์ ศัพทศาสตร์นั้น ๆ. ในตทัสสัตถิตัทธิต มีปัจจัย ๔ ตัว คือ วี, ส, สี, อิก, อี, ร, วนต, มนฺตุ, ณ. ศัพท์ที่ลง วี ปัจจัย อย่างนี้ เมธา อสฺส อตฺถิ-ติ เมธาวี เ…

…ำเสนอเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาส และตัทธิต โดยอธิบายถึงปัจจัยต่างๆ ที่มีในแต่ละคำพร้อมทั้งใช้ตัวอย่างประกอบเช่น เมธา, มายา และตโป เพื่อให้เห็นถึงความหมายและการใช้งานของศัพท์ในภาษาบาลี สามารถเรียนร…

…กอย่างหนึ่ง [ภาชนะ] เป็นวิการ แห่งเหล็ก ชื่อ อโยมยะ [ เป็นวิการแห่งเหล็ก ]. ในปูรณตัทธิต มีปัจจัย ๕ ตัว คือ ติย, ก, ข, ม, อี, ศัพท์ทีลง ติย ปัจจัย คือ ทวินน์ ปรโณ ทุติโย [ ชน] เป็น ที่เต็ม แห่งชน ท. ๒ ชื…

…ส และตัทธิต รวมถึงการจัดประเภทคำและศัพท์ที่ใช้ในภาษาบาลี เช่น สุวณฺณสฺส, มาติกาย, และ อโยมย์ การแสดงตัวอย่างเกี่ยวกับวิการแห่งวัสดุต่างๆ เช่น ทอง ดิน และเหล็ก พร้อมกับการอธิบายถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องในคำศ…