ติ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 140 / 362

…ภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 273 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 274 เทว ตี ผลจิตตานี ปวตฺติวาติ มคฺคุปปัตติยา อนุรูปโต เทว วา ติณ วา ผลจิตตานี อปนีตคุคิมหิ ฐาเน อุณหตุต นิพฺพาปนตฺถาย ฆเฏหิ อภ…

…ข้าถึงภูมิธรรมสูงสุดได้ โดยเนื้อหาจะครอบคลุมถึงความเข้าใจในหลักการของอภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติจริงในชีวิตประจำวัน.

…ธีน กเมน ฯ จตุนุน สจฺจาน ชานนโต ปัจจเวกขณกรณ โต" กิเลสมเลหิ วิสุทฺธตฺตา จ ญาณทสสนวิสุทธิ นาม ฯ เอตถาติ วิปสฺสนากมุมฏฺฐาเน ฯ สตฺตวิสุทฺธินิทฺเทโส ฯ ตตฺถาติ ตสฺมี อุทเทเส ฯ สงขาเรส โย อตฺตาภินิเวโส กมฺมสฺ…

บทนี้กล่าวถึงประเด็นต่าง ๆ ของอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นถึงหลักการเช่น อนิจจาและสุญญตา รวมถึงมุมมองต่อวิปัสสนา ความฝึกฝนเกี่ยวกับความไม่แน่นอนของวัตถุ และการเข้าใจจิตใจในเชิงลึก สำหรับผู้ที่ศึกษาอภ

…มไม่สงบ แห่งจิตเป็นลักษณะ ดุจเถ้าฟุ้งกระจายเพราะถูกหินกระทบฉะนั้น ๆ สภาพที่ชื่อว่าโลภะ เพราะอรรถว่า ติด (ข้องเกี่ยว) ฯ โลภะ นั้น มีการเกี่ยวเกาะอารมณ์เป็นลักษณะ เหมือนลิงติดตังฉะนั้น ๆ ความต่างกันแห่งฉั…

…ของอุทธัจจะ ซึ่งหมายถึงความฟุ้งซ่านของจิต, มีลักษณะคล้ายเถ้าฝุ่นที่กระจายจากการโจมตี. โลภะหมายถึงการติดใจในสิ่งต่างๆ, ที่ทำให้จิตแปรปรวนโดยทันที. การแยกแยะความแตกต่างระหว่างฉันทะและโลภะถูกอธิบายว่าฉันทะ…

…มด) ดังนี้ เพื่อ ยืนยังคำนั้นนั่นแลให้หนักแน่น (มั่นคง)ฯ จริงอยู่ ชนผู้ซึ่งดำเนินใน กายทุจริต มีปาณาติบาตเป็นต้น แม้ทุกคนเป็นผู้ไม่เห็นโทษในปาณา ติบาตเป็นต้นนั้นด้วยโมหะ ไม่เกลียดแต่ปาณาติบาตเป็นต้นนั้น…

…มีการอธิบายถึงหลักการของสพฺพากุศลสาธารณา และบทบาทของอำนาจในจิต โดยสถานการณ์ที่คนทำกรรมไม่ดีเช่น ปาณาติบาตเป็นต้น มักไม่เห็นโทษในกรรมที่ทำซึ่งมาจากโมหะ โดยไม่เกลียดหรือกลัว สิ่งเหล่านั้น บทความระบุว่า กา…

…โทสะ ๑ อโมหะ ๑ ท่านกล่าวจิตที่เป็นอเหตุกะไว้ ๑๘ ที่เป็นเอก เหตุกะ ๒ ที่เป็นทุเหตุกะ ๒๒ ที่เหลือเป็น ติเหตุกะ ๔๗ ฯ ชื่อว่ากิจ ในกิจสังคหะ มี ๑๔ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ อาวัชชนกิจ ทัสสนกิจ …

…แบ่งตามเหตุและกิจต่างๆ เช่น โลภะ โทสะ โมหะ รวมถึงกิจที่สัมพันธ์กับจิตประเภทต่างๆ และรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจำแนกจิตตามฐานต่างๆ อธิบายถึงผลของกิจที่เกิดจากจิตที่มีอาวัชชนะและการทำงานของจิตในสถานก…

…จักขุวิญญาณ ๑ โสตวิญญาณ ๑ ฆานวิญญาณ ๑ ชิวหาวิญญาณ ๑ กายวิญญาณ ๑ มโนวิญญาณ ๑ ฯ ส่วนวิถี 5 คือ จิตตปวัติที่เป็นไป ตามทวาร จึงประกอบด้วยอำนาจแห่งทวาร คือ จักขุทวารวิถี ๑ โสตทวารวิถี ๑ ฆานทวารวิถี ๑ ชิวหาทา…

…และอารมณ์ในช่วงเวลาต่าง ๆ การเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับปรากฏการณ์นี้สามารถช่วยเพิ่มพูนความรู้และการปฏิบัติในด้านจิตวิทยาและอภิธรรม

…งคหคาถา] อัปปนา ๓๒ เกิดจากบุญ ประกอบด้วย ความสุข (กุศลสหรคตด้วยโสมนัส) อัปปนา ๑๒ เกิดต่อจากอุเบกขา (ติก- เหตุกกุศลทั้งคู่) อัปปนา 4 เกิดต่อจาก กิริยามีความสุข (ตึกเหตุกกิริยาทั้งคู่) อัปปนา ๖ เกิดต่อจาก…

เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงการศึกษาอภิธัมในส่วนของอัปปนาและความสัมพันธ์กับกุศลและอกุศล โดยเฉพาะการแบ่งประเภทอัปปนาตามที่เกี่ยวข้องกับบ่อนบุญและจิตวิญญาณ เช่น อัปปนาที่เกิดจากโสมนัสรวมถึงการวิเคราะห์หลักก

…ระโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 159 [อธิบายวิถีจิต] บทว่า สมฺปฏิจฉนฺติ ได้แก่ เป็นเหมือนรับรูปนั้นนั่นแลไว้ บทว่า สนฺตีรยมาน คือ เป็นเหมือนกำหนดรูปนั้นนั่นแลด้วยดีฯ ชวนะท…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิถีจิต รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับวิบากที่เกิดขึ้นในสภาวะต่างๆ เช่น ในช่วงเวลาสลบหรือใกล้ตาย ผ่านการใช้ภาพพจน์และอุปมาเพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น จัดทำเพื่อสร้างความเข้าใ

…ีนีฎีกา - หน้าที่ 162 หรือ ๒ ครั้ง อาวัชชนะเป็นต้นมีครั้งเดียว ดังนี้ จึงเห็นว่า ท่าน กล่าวไปตามแนวมติของท่านมัชฌิมภาณกาจารย์ฯ ก็เพราะวาทะของ ท่านมัชฌิมภาณกาจารย์ ถูกคัดค้านเสียแล้ว ในสัมโมหวิโนทนี เพรา…

…ามลึกซึ้งในพระบาลีที่พูดถึงสภาพจิตและกระบวนการเกิดขึ้นของจิตต่างๆ ผลของหลักธรรมนี้มีต่อการเข้าใจในมิติทางจิตวิญญาณ ที่สามารถนำไปสู่การปฏิบัติในชีวิตจริง

…ี้แล้ว จึงสังวรรณนาความอย่างนี้ว่า ๒ ครั้งบ้าง ๓ ครั้งบ้าง ดังนี้ ฯ สอง 2 ฯ บทว่า โวฏฺฐพฺพนเมว ปวตฺตติ ความว่า โวฏฐัพพนจิตเท่านั้น ย่อมเกิดขึ้นบ่อย ๆ ๆ แต่ว่า ความเป็นไปแห่งจิตยังไม่ถึงโวฏฐัพพนะ นั้นแล้…

บทนี้อธิบายถึงความเป็นไปของจิตในปริตตารมณ์ ซึ่งอานันทาจารย์ชี้ให้เห็นถึงการมีอาวัชชนะเป็นอนันตรปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดจิต แต่ไม่สามารถกำหนดจากความเป็นไปหลายครั้งได้ทั้งหมด เนื้อหายังกล่าวถึงความสำคัญ

…แก่ทวิเหตุกสัตว์ ฉันนั้นๆ ท่านอาจารย์ทั้งหลายกล่าวว่า ก็การปฏิเสธวิบากที่ประกอบ ด้วยญาณ โดยไม่มีผิดมติของอาจารย์เหล่านั้น ในปกรณ์อภิธัมมัตถสังคหะ แม้นี้ ท่านพระอนุรุทธาจารย์กระทำไว้แล้วหมายเอกเฉพาะพวกอเ…

…ตสามารถรับคำอาจารย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสำรวจการเชื่อมโยงระหว่างอเหตุกสัตว์กับผลของญาณวิบากในสุคติภูมิ

…าที่ 187 อภิธัมมัตถสังคหบาลีแปล ปริเฉทที่ ๕ [ชื่อวิถีมุตตสังคหวิภาค] [สังคหคาถา] สังคหะที่ชื่อว่าปวัติสังคหะ ซึ่งข้าพเจ้า ได้กล่าวไว้แล้วในปวัติกาล ด้วยอำนาจ แห่งวิถีจิตอย่างนั้น บัดนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าว …

…้าใจเกี่ยวกับภูมิ ๔ ที่ทำให้เกิดการเวียนว่ายตายเกิดได้อย่างชัดเจน อบายภูมิ ๔ ประกอบด้วย นิรยะ, นรก, ติรัจฉาน, และปิตติ พร้อมอธิบายรายละเอียดการปฏิสนธิของจิต ซึ่งทุกอย่างนี้จะช่วยให้ผู้ปฏิบัติเข้าใจในโลก…

…ณ์ ฯ บรรดากรรม ๔ อย่างเหล่านี้ อกุศลกรรมที่เว้นจากอุทธัจจะ ย่อมให้เกิดปฏิสนธิ ในอบายภูมิ ฯ ส่วนในปวัติกาล อกุศลกรรม๑๒ อย่าง แม้ทั้งหมด ย่อมเผล็ดอกุศลวิบาก ๒ ในกามโลกแม้ทั้งหมดและ ในอรูปโลกตามสมควร ฯ แม้…

…งคหบาลี โดยกล่าวถึงกรรมที่เป็นอรูปวจรกุศลและความแตกต่างของอารมณ์ที่มีผลต่อการปฏิสนธิในอบายภูมิและสุคติ พร้อมอธิบายถึงผลของอกุศลกรรมในแต่ละภูมิและวิบากที่เกิดขึ้นในปวัติกาล การวิเคราะห์นี้มาจากมติของพระเ…

…และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 199 ปฏิสนธิ ย่อมมีในกามภพ ฯ ปฏิสนธิ ทั้งหลาย (ทุเหตุกปฏิสนธิ และติเหตุก ปฏิสนธิ) เว้นอเหตุกปฏิสนธิ มีต่อจาก รูปาวจรจุติ ปฏิสนธิทั้งปวง มีอเหตุกปฏิ สนธิเป็นต้น มีต่อจา…

ในเนื้อหานี้ศึกษาเกี่ยวกับปฏิสนธิและจิตตสันตติ โดยพูดถึงปฏิสนธิที่เกิดในกามภพ รวมถึงทุเหตุกปฏิสนธิและติเหตุกปฏิสนธิ แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงกัน…

…กรรมบถ ๑๐ เหล่านี้ ด้วยอำนาจการกำหนด องค์เป็นต้น บัณฑิตพึงทราบโดยนัยแห่งคำที่มาแล้ว ในปกรณ์ปรมัตถ โชติกาเป็นต้นนั้นๆฯ สองบทว่า อญฺญตฺราปิ วิญญัตติยา ความว่า แม้เว้นกายวิญญัติ และวจีวิญญัติฯ อธิบายว่า "แ…

…งผลต่อการกระทำต่าง ๆ ได้อย่างละเอียด ยังมีการอธิบายถึงปรัชญาเกี่ยวกับความที่ไม่มีการเกิดขึ้นของวิญญัติทั้งสองด้าน และผลที่ตามมาของการที่มีมูลทางจิตต่างกัน รวมไปถึงการเปรียบเทียบกับพฤติกรรมของพระราชาในกา…

…มชักปฏิสนธิมาได้และไม่ได้ ก็เพราะญาณเป็นปฏิปักษ์ต่อโมหะ หรือต่ออกุศลธรรมทั้งปวง อันเป็นนิมิตแห่งวิบัติของคนบอดแต่กำเนิดเป็นต้น เพราะฉะนั้น กรรม ที่สัมปยุตด้วยญาณนั้น จึงไม่เป็นปัจจัยแห่งวิบัติของคนบอดแต…

เนื้อหาในหน้านี้เกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างติเหตุกรรมและทุเหตุกรรม บทบาทของญาณที่เป็นปฏิปักษ์ต่อโมหะ และอิทธิพลของกรรมในชีวิตมนุษย์ โดยพูดถึงการส…

…ทว่า เตสํ คือ ของพระเถระทั้งหลายเหล่านั้น ผู้มีวาทะ อย่างนี้ ฯ บทว่า ยถากุกม คือ ตามลำดับแห่งวิบากมีติเหตุกวิบากอย่าง อุกฤษฏ์เป็นต้น ฯ สองบทว่า ทุวาทส วิปากาน ความว่า บัณฑิตพึงแสดง วิบาก ๑๒ ที่เว้นสสังข…

…บการกระทำในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งที่เป็นอสังขาริกและสสังขาริก เพื่อแสดงความรู้อย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับธรรมชาติของกรรมและวิบากที่มีอยู่

…อิริยาบถ เพราะเป็นทางแห่งความ เป็นไปของการเคลื่อนไหว คือกิริยาทางร่างกาย ฯ โดยเนื้อความได้ แก่รูปปวัติ ซึ่งมีการกำหนดด้วยการเดินเป็นต้นนั้นๆ อัปปนาชวนะ อุดหนุนอิริยาบถแม้นั้น คือค้ำจุนตามที่เป็นไปแล้ว ๆ…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างอิริยาบถและวิญญัติในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายถึงความหมายและการทำงานร่วมกันของอิริยาบถและว…

… และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 319 ด้วยอำนาจความพอใจในรูปภพและอรูปภพ ชื่อว่าภวาสวะ ได้แก่ความ ติดใจในฌานฯ ความกำหนัด เฉพาะที่สหรคตด้วยสัสสตทิฏฐิ ท่าน สงเคราะห์ลงในภวาสวะนี้เหมือนกันฯ บรรดาราคะ ๓ อ…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีได้อธิบายเกี่ยวกับความกำหนัดซึ่งหมายถึงการติดใจในรูปภพและอรูปภพ โดยรวมถึงการกำหนัดในฌานและความพอใจที่นำไปสู่สัสสตทิฏฐิ ในบทนี้ยังกล่าวถึงทิฏฐิ ๖…

… เพราะเหตุไร จึงไม่ สงเคราะห์ลงในขันธ์ จึงได้กล่าวคำเป็นอาทิว่า เภทาภาเวน ดังนี้ ฯ เพราะว่า การบัญญัติว่าขันธ์ โดยอรรถคือความประชุมกันแห่งธรรม ทั้งหลายที่แตกต่างกัน โดยความต่างแห่งกาลมีอดีตกาลเป็นต้น เพ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก