หน้าหนังสือทั้งหมด

อเทวนิยมและมูลเหตุการเกิดศาสนา
26
อเทวนิยมและมูลเหตุการเกิดศาสนา
… เกิดจากอวิชชา อวิชชาในที่นี้ หมายถึง ความไม่รู้หรือความเข้าใจไม่แจ่มแจ้ง เช่น ไม่เข้าใจในปรากฏการณ์ธรรมชาติรอบตัวว่า เหตุใดจึงเกิดฟ้าแลบ ฟ้าร้อง ฟ้าผ่า หรือฝนตก เมื่อไม่รู้ไม่เข้าใจ จึงหาคำตอบออกมาในลัก…
…ิดการเคารพสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และความภักดีในการบูชาต่างๆ อวิชชาทำให้มนุษย์มองหาคำตอบและวางใจในสิ่งเหนือธรรมชาติ ขณะที่ความกลัวกระตุ้นให้ศรัทธาเป็นแนวโน้มในการสร้างและรักษาศาสนาเพื่อความสงบสุข
ความเชื่อของชาวพื้นเมืองแอฟริกัน
55
ความเชื่อของชาวพื้นเมืองแอฟริกัน
…แล้วก็ทรงปล่อยโลกอย่างอิสระโดยพระองค์เฝ้าดูอยู่ห่าง ๆ ความเข้าใจ พระเจ้าในลักษณะนี้เราจะพบได้ในตำนานธรรมของพวกโยรูบา (Yoruba) ซึ่งเป็นชนพื้นเมือง กลุ่มหนึ่งในแอฟริกาซึ่งเชื่อว่ามีพระเจ้าอันสูงสุดทรงพระนา…
…จของพระเจ้าผู้สูงสุดที่สร้างโลกและสรรพสิ่ง หลังจากการสร้าง พระเจ้าปล่อยให้โอริชาเป็นผู้ดูแลวิญญาณและธรรมชาติ มีพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับน้ำเพื่อแสดงความเคารพต่อวิญญาณธรรมชาติ และวิญญาณบรรพบุรุษก็มีบทบาทสำ…
ประวัติความเป็นมาของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
63
ประวัติความเป็นมาของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
…สนาสนาตนะ แปลว่า ศาสนาที่ดำรงอยู่นิจนิรันดร์ ไม่มีวันเสื่อม ต่อมาเกิดคัมภีร์พระเวทจึง เรียกว่า ไวทิกธรรม แปลว่า ธรรมที่ได้จากพระเวท ภายหลังได้เปลี่ยนเป็นอารยธรรม แปลว่า ธรรมอันดีงาม เมื่อพวกพราหมณ์มีอิทธ…
บทที่ 3 ศาสนาพราหมณ์ – ฮินดู เปิดเผยความเข้าใจว่าศาสนาพราหมณ์และศาสนาฮินดูเป็นศาสนาเดียวกันที่มีวิวัฒนาการทางประวัติศาสตร์ยาวนาน ตั้งแต่ชนชาติอารยันถิ่นฐานในชมพูทวีป จนถึงปัจจุบัน เป็นที่รับรู้ว่าเป็น
เทพเจ้าและพิธีบูชาจากธรรมชาติในวัฒนธรรมอารยัน
65
เทพเจ้าและพิธีบูชาจากธรรมชาติในวัฒนธรรมอารยัน
คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ เชื่อว่าธรรมชาติทั้ง 4 เป็นเทพเจ้า มีตัวตน มีชีวิตจิตใจ ประทับอยู่บนสวรรค์ จึงมีพิธีบวงสรวงเทพเจ้าด้วยไฟ เพราะเ…
ในวัฒนธรรมอารยัน มีการเชื่อว่า ดิน น้ำ ลม ไฟ เป็นเทพเจ้าและมีพิธีบวงสรวงตามความเชื่อ โดยการบูชาด้วยไฟเพื่อให้…
ปรัชญาสางขยะและโยคะ
75
ปรัชญาสางขยะและโยคะ
…พ้นจากความทุกข์ เข้าสู่โมกษะ การที่มนุษย์บางคนไม่สามารถหลุดพ้นได้ เพราะอวิชชาหรือการไม่รู้แจ้งใน สัจธรรมเป็นตัวการสำคัญ นั่นคือบุรุษะหรือวิญญาณบริสุทธิ์นั้นโดยปกติแล้วเป็นอิสระโดย ธรรมชาติ อยู่เหนือกาละเ…
…ิงประกอบด้วยประกฤติและปุรุษ ซึ่งเป็นวิญญาณบริสุทธิ์ที่ต้องการหลุดพ้นจากความทุกข์ผ่านความรู้แจ้งในสัจธรรม ขณะที่โยคะซึ่งก่อตั้งโดยปตาญชลี นำเสนอวิธีปฏิบัติที่มุ่งมั่นเพื่อบรรลุความสมบูรณ์และการเข้าถึงโมกษ…
ปรัชญาโยคะและสางขยะ
76
ปรัชญาโยคะและสางขยะ
…าของระบบปรัชญานี้คือ ไชมินิ ผู้รจนา มีมามสาสูตร ระบบปรัชญามีมามสาเป็น ระบบปรัชญาที่มุ่งพิจารณาสอบสวนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิ่งต่าง ๆ ที่กล่าวไว้ในพระเวท ถึง แม้จะมีหลักคำสอนสืบเนื่องจากพระเวท แต่ก็อธิบาย…
ปรัชญาโยคะเน้นการปฏิบัติเพื่อหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยมีจุดมุ่งหมายหลักในทางเทวนิยม ส่วนสางขยะมุ่งเน้นอภิปรัชญาและจิตวิทยา นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงมีมามสาและเวทานตะ ซึ่งมาเชื่อมโยงกันด้วยคำสอนในพระเวท โดย
คัมภีร์และแนวทางในศาสนาฮินดู
88
คัมภีร์และแนวทางในศาสนาฮินดู
2) คฤหยสูตร ได้แก่ สูตรว่าด้วยพิธีเกี่ยวกับครอบครัว เช่น การขึ้นบ้านใหม่ การแต่งงาน เป็นต้น 3) ธรรมสูตร ได้แก่ สูตรว่าด้วยกฎหมาย และข้อบังคับเกี่ยวกับความ ประพฤติข้อวัตรปฏิบัติของชนชั้นต่าง ๆ และระย…
…ร์ในศาสนาฮินดู รวมถึงคฤหยสูตรซึ่งเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมทางครอบครัว เช่น การขึ้นบ้านใหม่และการแต่งงาน ธรรมสูตรที่ว่าด้วยกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวกับความประพฤติของชนชั้นต่าง ๆ ตลอดจนการเขียนคัมภีร์ธรรมศาส…
ความเชื่อและหลักธรรมของศาสนาฮินดู
95
ความเชื่อและหลักธรรมของศาสนาฮินดู
…บูชาเทพเจ้าทั้ง 3 องค์ เหล่านี้เป็นลักษณะของบุคลาธิษฐาน คือถือบุคคลเป็นใหญ่ เป็นการบูชาให้รู้สึกสภาวธรรม 3 ประการ นั่นคือโลกเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และสลายไป 3.6 พระเจ้าสูงสุดของศาสนาฮินดู ศาสนาฮินดูมีระยะเวลา…
ชาวฮินดูเชื่อว่าโลกมีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และสลาย โดยการบูชาเทพเจ้าทั้ง 3 องค์ คือ พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ ซึ่งแต่ละองค์มีความสำคัญในกระบวนการสร้างสรรค์โลก ในฐานะที่เป็นเทพเจ้าสูงสุด พระพรหมเป็นผู
ศาสนาเชน: ประวัติความเป็นมาและความสำคัญ
111
ศาสนาเชน: ประวัติความเป็นมาและความสำคัญ
…บ เช่น อายุคน จากน้อยนิดค่อยเปลี่ยนไปเป็นอายุยืนมากขึ้นตามลำดับจนนับไม่ถ้วน ขนาดของรูปร่างตลอด จนคุณธรรมความดีเป็นต้นก็พัฒนาไปตามลำดับเช่นกัน ส่วนรอบเสื่อมเรียกว่าอวสรชินี ก็มี นัยตรงกันข้ามกับรอบเจริญ ส…
…ร์ถูกสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 143 การศึกษาเกี่ยวกับศาสนาเชนจึงมีความสำคัญในการเข้าใจประมวลความเชื่อและวัฒนธรรมของชาวเชนในอดีต
ศาสนาเชน: การเดินทางสู่การหลุดพ้น
118
ศาสนาเชน: การเดินทางสู่การหลุดพ้น
…ภา อชิต สัมภวะ อภินันทะ สุมาตี ปัทมประภา สุภาสวา ประภา บุษปทันตะ สีตลา เศรยานส วสปุชวะ วิมลา อนันตะ ธรรม สันติ คุนธุ จรา มัลติ มุนี สุวรตะ นมิ เนมิ และปารศวนาถ ศาสนาเชน DOU 103
พระมหาวีระทรงเป็นผู้ก่อตั้งศาสนาเชนที่เน้นการเอาชนะตนเองและการค้นหาความหลุดพ้นในตัวเอง โดยทรงรับหลักการของกรรมและสังสารวัฏจากศาสนาพราหมณ์ แต่ทรงปฏิเสธระบบวรรณะและการอ้อนวอนในศาสนานั้น ศาสนาเชนมีสาวกที
หลักคำสอนและคัมภีร์ของศาสนาเชน
120
หลักคำสอนและคัมภีร์ของศาสนาเชน
…วร 4.4 หลักคำสอนที่สำคัญ หลักคำสอนที่สำคัญของศาสนาเชน แบ่งออกเป็นหลักใหญ่ๆ ได้ 3 หลัก คือ 4.4.1 หลักธรรมขั้นพื้นฐาน ได้แก่ หลักอนุพรต 5 (ศีล 5) 1. อหิงสา การไม่เบียดเบียน ไม่ทำลายชีวิต อนุพรตข้อนี้ถือว่า…
…สอนสำคัญ 3 หลัก ในที่นี้เน้นที่อนุพรต 5 ข้อ โดยเฉพาะหลักอหิงสา การไม่เบียดเบียน ซึ่งถือเป็นยอดของศีลธรรมในศาสนาเชน อธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับความหมายและการปฏิบัติของแต่ละข้ออย่างชัดเจน เพื่อให้เห็นภาพรวมข…
หลักธรรมในศาสนาเชน
122
หลักธรรมในศาสนาเชน
…รลุโมกษะในศาสนาเชน เรียกว่า “ไตรรัตน์ หรือติรัตนะ” หมายถึง แก้ว 3 ประการ ได้แก่ ไตรรัตน์หรือติรัตนะ ธรรมเป็นเครื่องให้หลุดพ้นจากความทุกข์ดังกล่าว เพื่อเข้าถึงไกวัลเรียกว่า “ไตรรัตน์หรือติรัตนะ” หมายถึง แ…
อชีวะหรือสสารมีองค์ประกอบ 5 ประการ ได้แก่ การเคลื่อนไหว, การหยุดนิ่ง, อวกาศ, อากาศ, และกาล ซึ่งทั้งหมดเป็นนิรันดร โดยชีวะหรือวิญญาณเป็นสิ่งมีชีวิตที่หลุดพ้นจากสสาร เมื่อวิญญาณหลุดพ้นจะไปอยู่ในเอกภาพที
ความรู้และความประพฤติชอบในศาสนาเชน
123
ความรู้และความประพฤติชอบในศาสนาเชน
…นะ ท่านได้ใช้ชีวิตอันบริสุทธิ์เพื่ออบรม สั่งสอนอำนวยความเจริญแก่มนุษยชาติซึ่งอยู่ในความทุกข์ด้วยหลักธรรม ต่อไปนี้ 2. สัมยัคชญาณ : ความรู้ชอบ ความรู้ชอบ ได้แก่ ความรู้หลักธรรมที่ศาสดาสั่งสอนไว้แต่เดิม โดย…
…องกับการเข้าใจโลกและองค์ประกอบต่าง ๆ ในการดำรงอยู่; และ สัมยัคจริต (ความประพฤติชอบ) ซึ่งสอนเกี่ยวกับธรรมะสำหรับผู้ครองเรือน รวมถึงหลักการ 5 ประการในการดำรงชีวิตอย่างมีคุณธรรม เช่น การไม่เบียดเบียน การพูด…
มหาพรตและความประพฤติชอบในศาสนาเชน
124
มหาพรตและความประพฤติชอบในศาสนาเชน
2) ธรรมสำหรับนักพรต เรียกว่า “มหาพรต” มี 5 ประการเหมือนกับ อนุพรตของผู้ครองเรือน แต่ให้เพิ่มการปฏิบัติให้เ…
…กกาม การมีอหิงสาและการระมัดระวังในการดำเนินชีวิตเพื่อลดการทำร้ายสัตว์ นักพรตต้องเคร่งครัดปฏิบัติหลักธรรม 4 ข้อ รวมถึงเมตตากรุณาต่อผู้อื่น ตามปรัชญาศาสนาเชนที่เชื่อในทุกข์ของการเกิดและกรรมที่ส่งผลต่อการเก…
ฐานะของศาสนาเชนในปัจจุบัน
130
ฐานะของศาสนาเชนในปัจจุบัน
…มีตุลสีเป็นหัวหน้า มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองกัลกัตตา ขบวนการนี้พยายามชักจูงคนให้สนใจปฏิบัติตามหลัก ธรรมอนุพรต โดยได้นำคำสอนจากศาสนาพราหมณ์และศาสนาพุทธที่ตรงกันมาสนับสนุนด้วย เพื่อที่คนจะได้เห็นความสำคัญ…
…ละการไม่เผยแพร่ศาสนา ทำให้สูญเสียผู้ติดตามให้กับศาสนาฮินดู ขณะนี้มีขบวนการอนุพรตที่พยายามเผยแพร่หลักธรรม และชาวเชนมีการศึกษาสูงและซื่อสัตย์ ชาวเชนยังนิยมไปวัดมากมายในอินเดีย วัดเชนบนภูเขาอบูถือเป็นสิ่งมห…
ศาสนาพุทธ: ประวัติและหลักคำสอน
135
ศาสนาพุทธ: ประวัติและหลักคำสอน
… นิกาย คือ นิกายเถรวาท กับนิกายอาจริยาวาท หรือ มหายาน ส่วนสัญลักษณ์ในศาสนาพุทธโดยทั่วไปมีดังนี้ คือ ธรรมจักร พระพุทธรูป รอย พระพุทธบาท และใบโพธิ์หรือต้นโพธิ์ 4. ปัจจุบันศาสนาพุทธเจริญรุ่งเรืองอยู่ในประเท…
ศาสนาพุทธเกิดที่ประเทศอินเดียก่อนพุทธศักราช 45 ปี โดยมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา มีหลักคำสอนสำคัญ เช่น พระรัตนตรัย อริยสัจ 4 และมรรคมีองค์ 8 จุดหมายสูงสุดคือ นิพพาน ศาสนาพุทธมีนิกายสำคัญสองนิกายคือ
ชนชั้นและความเชื่อในศาสนา
138
ชนชั้นและความเชื่อในศาสนา
…ภายหลังอย่างไรอีกทั้งสิ้น” 2. มักขลิโคสาล สอนว่า “สุข ทุกข์ หรือ ความดี ความชั่ว เป็นสิ่งเกิดเองโดย ธรรมชาติไม่มีอะไรเป็นเหตุหรือปัจจัยสนับสนุนให้เกิด” 3. ปกุธกัจจายนะ สอนว่า “สิ่งที่เป็นจริงแท้ในโลกนี้ม…
…มีคณาจารย์หลายคนที่เผยแพร่ลัทธิ เช่น ปูรณกัสสปะ ว่าบุญบาปไม่ส่งผล, มักขลิโคสาล ว่าสุขทุกข์เกิดเองโดยธรรมชาติ, ปกุธกัจจายนะ ว่าไม่มีบาปบุญเป็นเรื่องที่คิดกันขึ้น, และอชิตเกสกัมพล ว่าธาตุ 4 เท่านั้นที่เป็น…
การแสดงปฐมเทศนาและความสำคัญของปัญจวัคคีย์
152
การแสดงปฐมเทศนาและความสำคัญของปัญจวัคคีย์
แนะนำสั่งสอนให้ตั้งตนอยู่ในคุณธรรมความดีได้ เปรียบเสมือนดอกบัวที่ยังอยู่ในน้ำ พอมีหวัง จะบานได้ในอนาคต แม้จะนานสักหน่อยก็ตาม แต่บางคน…
การสั่งสอนให้ตั้งตนในคุณธรรมความดีเปรียบเสมือนดอกบัวที่มีหวังจะบาน ในการแสดงปฐมเทศนา พระพุทธเจ้าทรงพิจารณาและเสด็จไปหาปัญจวัคคี…
การจัดประเภทพระสูตรในพระไตรปิฎก
158
การจัดประเภทพระสูตรในพระไตรปิฎก
…4. อังคุตตรนิกาย (อู๋) ชุมนุมพระสูตรที่รวมเข้าไว้เป็นหมวดๆ เรียกว่า นิบาตหนึ่ง ๆ ตามลำดับจำนวนหัวข้อธรรม จัดเป็น 11 นิบาต (หมวด 1 ถึงหมวด 11) รวมเข้า เป็นคัมภีร์ 5 เล่ม มี 9,557 สูตร 5. ขุททกนิกาย (ขุ) ช…
…้แก่ สังยุตตนิกาย ซึ่งรวมเป็น 56 สังยุตต์ อังคุตตรนิกายมี 11 นิบาต ขุททกนิกายมี 15 คัมภีร์ และพระอภิธรรมปิฎกที่ประกอบด้วย 42,000 พระธรรมขันธ์ใน 12 เล่ม นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงลักษณะและจุดเด่นของแต่ละน…
การจำแนกพระไตรปิฎก
160
การจำแนกพระไตรปิฎก
…) จุฬวรรค เล่ม 6 จุฬวรรค ภาค 1 (วิ.จ.) เล่ม 7 จูฬวรรค ภาค 2 (วิ) เล่ม 8 ปริวาร (วิ.ป.) 5) ปริวาร พระธรรมปิฎก 7 คัมภีร์ / 12 เล่ม เล่ม 34 – เล่ม 45 3) ธาตุกถา 4) ปตทบัญญัติ บุคคลบัญญัติ เลส 1) สังคณี เล่ม…
พระไตรปิฎกแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ พระวินัยปิฎก, พระสุตตันตปิฎก, และพระธรรมปิฎก ซึ่งประกอบด้วยคัมภีร์รวมทั้งหมด 17 คัมภีร์ใน 45 เล่ม โดยแต่ละเล่มมีการจัดกลุ่มตามเนื้อหาของคำส…