บัณฑิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 37 / 65

…ท้ายที่เหมือนกัน คือ ล้วน บ่ายหน้าไปสู่ความตาย ความตายนั้นติดตัวเรามาพร้อมๆ กับ การลืมตาขึ้นมาดูโลก บัณฑิตนักปราชญ์ผู้มีปัญญาจะมองเห็นว่า ความตายไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัว แต่เป็นเครื่องเตือนสติไม่ให้ ประมาทมัว…

ทุกชีวิตย่อมมีจุดหมายเดียวคือการเผชิญกับความตาย ซึ่งไม่ควรเป็นสิ่งที่น่ากลัว หากแต่ควรเป็นเครื่องเตือนสติให้ดำรงชีวิตด้วยปัญญาและสร้างบุญบารมี เพื่อที่เมื่อถึงเวลาก็จะสามารถจากไปอย่างสงบสุข สร้างความเ

…ิ โภคสมบัติ คุณสมบัติ ตลอดจนสวรรค์สมบัติและนิพพานสมบัติ ในภพภูมิที่ได้ไปบังเกิด เป็นสิ่งที่นักปราชญ์บัณฑิตทั้งหลาย มีพระพุทธเจ้าเป็นต้น ทรงสรรเสริญและแนะนำให้สั่งสมไว้ เพราะอริยทรัพย์เป็น สหายหรือมิตรแท้ในก…

ในเรื่องนี้กล่าวถึงความสำคัญของการถวายเครื่องอัฏฐบริขารและสร้างบารมีในพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นว่าอริยทรัพย์ถือเป็นทรัพย์ที่มีคุณค่ามากกว่าทรัพย์สมบัติในโลก เนื่องจากอริยทรัพย์เป็นสหายที่คอยติดตามเรา

…่ ๗ อยู่ ณ กลางตัวของเราเอง ให้ชำระใจให้สะอาดบริสุทธิ์ คําเนินตามปฏิปทาของพระอริยเจ้าทั้งหลายในอดีต บัณฑิตทั้งหลายในกาลก่อน ต่างก็เห็นโทษของกามว่า เป็นบ่วงที่ทําให้ไปสู่อายตนนิพพานได้เนิ่นช้า จึงแสวงหาหนทาง…

บทความนี้อธิบายอานิสงส์ของการรักษาอุโบสถศีล ซึ่งเป็นการสมาทานรักษาศีลแปดในวันพระ โดยสามารถทำให้พ้นจากกิเลสและทุกข์ทรมานได้ เมื่อเราหมั่นปฏิบัติธรรมนั้น จะช่วยให้ใจเราพบกับความบริสุทธิ์ ผลจากการรักษาอุ

…สถกรรมนี้ เป็นเรื่องที่ดีมาก คนที่รักษาอุโบสถต้องเป็นผู้ที่ควรให้ทาน ไม่โกรธ เจริญเมตตาอยู่ตลอดเวลา บัณฑิตในกาลก่อนเอง แม้รักษา เพียงครึ่งวันเท่านั้นก็ได้สมบัติใหญ่อย่างน่าอัศจรรย์” อุบาสก ทั้งหลายปรารถนาจะ…

ในบทความนี้ พระศาสดาได้ตรัสถึงอานิสงส์ของการรักษาอุโบสถศีล โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรักษาเพียงครึ่งวันก็สามารถนำมาซึ่งสมบัติที่ยิ่งใหญ่ได้ ตัวอย่างที่นำมาเล่าสู่กันฟังคือ พระโพธิสัตว์ที่เกิดในตระกูลยากจน แ

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ปฐโม ภาโค) - หน้าที่ 490 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 490 ปนาติ ปทสฺส วิเสสน์ ฯ นย...ปนาติ ลิงฺคตฺโถ ๆ ปริทีปิยเต ปกาสิยเต ปริทีปนา นยสหสฺสสฺส ปริทีปน

…รฟัง ซึ่งมีการอธิบายเป็นพิเศษถึงมรรคและทางเดินต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับฌานและการรับรู้ ผู้ศึกษาได้แก่ บัณฑิตทั้งหลายที่ต้องการเข้าใจข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับธรรมะ ตามคำถามและผลสัมฤทธิ์ที่แตกต่างกันไป ตามที่พื้นฐ…

…ะวิบากจิตฝ่ายโลกุตตระ ๘ จบบริบูรณ์ทุกประการ ด้วย ประการฉะนี้แล ฯ [สังคหคาถา] อนุตตรจิต (โลกุตตรจิต) บัณฑิตกล่าว ไว้ ๘ คือ กุศลจิตมี ๔ โดยประเภท แห่งมรรค ๔ วิบากจิตก็มี ๔ เหมือนกัน ๆ เพราะเป็นผลแห่งมรรคนั้น …

…วนที่แตกต่างกันจึงเป็นความรู้ส่วนหนึ่งในการศึกษาพระธรรมที่เกี่ยวข้องกับจิตใจ มีกุศลจิตและวิบากจิตที่บัณฑิตกล่าวถึงโดยรวมถึงมากมายภายในบริบทของคัมภีร์นี้.

…๐ ถ้วน ชื่อว่า มรรคจิต และผลจิตก็มีจำนวนเท่านั้น ฉะนั้น จึงรวมเป็นโลกุตตรจิต ๔๐ ถ้วน ๆ [สังหคาถา] ก็บัณฑิตแบ่งอนุตตรจิต (โลกกุตตรจิต) ออกไปเป็นอย่างละ ๕ โดยความต่างแห่ง การประกอบด้วยองค์ฌาน และกล่าวว่า มี ๔…

บทความนี้กล่าวถึงการแบ่งประเภทของจิตตามอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยอธิบายถึงจิต 5 ประเภทที่เป็นส่วนประกอบของฌานต่างๆ ทั้งปฐมฌานและอนุตตรจิต รวมถึงการใช้งานจริงในด้านจิตวิญญาณ การศึกษาเหล่านี้สำคัญในทางธรรม

๑. ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 9 (โลกุตตรจิต) บัณฑิตถือเอาในความต่าง แห่งฌานมีปฐมฌานเป็นต้น ฉันใด แม้ อรูปฌาน ท่านก็ถือเอาในฌานที่ ๕ ฉันนั้น) ฯ เพราะฉะน…

บทเรียนประจำหน้านี้กล่าวถึงความแตกต่างทางจิตและฌาน โดยแบ่งแยกประเภทของจิต ได้แก่ รูปฌาน อรูปฌาน และกุศลจิต พร้อมสถิติจำนวนจิตต่างๆ โดยจบที่ประเด็นหลักคือการรวมองค์ประกอบต่างๆ ของฌาน การนับประเภทจิตที่

…คุณอันชั่งไม่ได้ พร้อมทั้งพระสัทธรรมและหมู่แห่ง พระอริยสงฆ์อันสูงสุด จักกล่าวปกรณ์อภิธัมมัตสังคหะ ๆ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในคาถานั้น ดังต่อไปนี้ พระผู้มีพระ ภาคเจ้า ทรงพระนามว่าสัมมสัมพุทธะ เพราะอรรถว่า ตรัส…

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระสัมมาสัม

…ทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายที่ไม่มีเท้าก็ตาม มี ๒ เท้าก็ตาม มี ๔ เท้าก็ตาม มีประมาณ เพียงใด พระตถาคตเจ้า บัณฑิตกล่าวว่า เป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เหล่านั้น ดังนี้เป็นอาทิ ฯ ก็ด้วยคำมีประมาณเพียงเท่านี้ ย่อมเป็น อ…

พระสัพพัญญุตญาณทรงความงามเลิศ ประกอบด้วยมรรคญาณอันสูงส่ง ทรงพระนามว่าสัมมาสัมพุทธะเพราะไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แก่พระตถาคตเจ้าเป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหมด ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้สดุดีพระผ

…] แท้จริง ความที่พระธรรมและพระสงฆ์ แม้เป็นผู้มีคุณ (แม้เป็น รัตนะที่เพิ่มขึ้น) ก็เป็นผู้ควรกราบไหว้ บัณฑิตย่อมทราบได้โดย ประกอบ สห ศัพท์ไว้ เปรียบเหมือนเมื่อชนกล่าวว่า (บิดา) มาพร้อม ทั้งบุตรและทาระ คนอื่นก…

ในเอกสารนี้ได้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายผลสัมปทาและเหตุสัมปทาที่ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้แสดงไว้ ผ่านบทเรียนที่หมายถึงผลสัมปทาอันเกี่ยวข้องกับสัตว์ทั้งหลาย พร้อมทั้งการถวายความนอบน้อม

… รวมทั้งปริยัติเข้า ด้วย ฯ ก็แล การทรงไว้แห่งพระธรรมนี้ ได้แก่การขจัดกิเลสที่ให้เกิด ในอบายเป็นต้นฯ บัณฑิตพึงเห็นสันนิษฐานว่า การขจัดกิเลสแห่ง อริยมรรคและนิพพานทั้ง ๒ นั่น ย่อมได้โดยนิปปริยาน (โดยตรง) และเพ…

…ิเลส และการบรรลุถึงนิพพาน โดยผ่านทางอริยมรรคที่เป็นธรรมที่มีประสิทธิภาพในการตัดกิเลสที่มีอยู่ในอบาย บัณฑิตควรเห็นว่าการขจัดกิเลสจากอริยมรรคและนิพพานนั้นเกิดขึ้นโดยตรง และการมีปริยัติที่เป็นเหตุให้ถึงมรรคและ…

…วยประเภทแห่งภูตรูป และอุปาทายรูป นิพพาน ได้แก่ อสังขตธรรม ที่ต่างเนื่องมาแต่มรรคผล ฯ ในทุติคาถานั้น บัณฑิต พึงกระทำวิเคราะห์อย่างนี้ อรรถอันไม่วิปริต ยอดเยี่ยมคือสูงสุด หรือ อรรถที่เป็นอารมณ์ของญาณอันเยี่ยม…

…ยังมีการวิเคราะห์ถึงอารมณ์ที่จิตต้องเผชิญอีกด้วย การเข้าใจลักษณะของจิตและเจตสิกจากมุมมองนี้จะช่วยให้บัณฑิตสามารถเข้าถึงความจริงในระดับสูงสุด ซึ่งเป็นพื้นฐานในการศึกษาอภิธรรมได้ดีขึ้น dmc.tv

…ท้จริง เพียงความเป็นไปตามปัจจัย เท่านั้น ชื่อว่าสภาวธรรมฯ ก็เพราะทำอธิบายอย่างนี้ ภาวสาธนะ เท่านั้น บัณฑิตย่อมได้แก่ปรมัตถธรรมแม้ทั้งหมด โดยนิปปริยายฯ แต่วิเคราะห์ด้วยอำนาจแห่งกัตตุสาธนะและกรณสาธนะ พึงเห็นว…

เนื้อหาเกี่ยวข้องกับความเข้าใจในอภิธรรมว่าด้วยจิตและอารมณ์ พระอาจารย์ได้อธิบายว่าจิตเป็นธรรมชาติที่ทำให้การรู้อารมณ์เกิดขึ้น และมีการสืบค้นสิ่งที่เป็นผลมาจากกรรมและกิเลสที่สั่งสมไว้ การแสดงธรรมนี้มีแง

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 29 ท่านอาจารย์จึงไม่อาจบัณฑิตความพิเศษแห่งจิตด้วยเจตสิกธรรม มีผัสสะ เป็นต้นนั้น ดังนี้แล ฯ ก็เพราะอธิบายอย่างนี้ แม้เมื่อความที่จ…

ในหน้าที่ 29 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้อธิบายถึงความพิเศษของจิตและความสัมพันธ์กับเจตสิกธรรม โดยเฉพาะโลภมูลจิตและการเกิดขึ้นของจิตทั้ง 4 ดวง ที่เกี่ยวข้องกับมิจฉาทิฏฐิและกรรมต่างๆ รวมถึงการกระตุ้นทางจิ

…ยอนิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ ปฏิฆะ ได้แก่ธรรม อย่างหนึ่ง นับเนื่องในสังขารขันธ์ มีความดุร้ายเป็นสภาพฯ ก็แล บัณฑิตพึงเห็นว่า บรรดาโทมนัสและปฏิฆะนี้ อนิฏฐารมณ์อย่างใด อย่างหนึ่ง และอาฆาตวัตถุ ๘ อย่าง เป็นเหตุแห่งโทม…

…องพวกมันต่ออารมณ์และสภาวะจิต. นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงปัจจัยที่ทำให้เกิดโทมนัสและปฏิฆะ การรับรู้ของบัณฑิตเกี่ยวกับอดีตและอนาคตของจิตที่พัวพันกับอารมณ์รุนแรง.

…คกับปฏิฆะเป็นต้น และสัมประโยคกับวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ ด้วย ประการอย่างนี้ คือโดยนับตามที่กล่าวแล้ว ฯ บัณฑิตพึงทราบเนื้อความในบทว่า "อกุศลจิต" นั้น ดังต่อไปนี้

บทความนี้วิเคราะห์ภาวะแห่งจิตที่แตกต่างกันในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการพิจารณาจิตที่มีสภาพฟุ้งซ่านและโมหะ รวมถึงการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้องในการแสดงความสัมพันธ์ระหว่างคำพูดและจิต โดยเน้นความห

…มคำว่าที่ท่านกล่าวไว้ว่า วิญญาณนี้ มีความรู้แจ้ง รูปที่อาศัยจักขุเป็นลักษณะ ฯ แม้ในโสตวิญญาณเป็นต้น บัณฑิตพึงทราบ วิเคราะห์เป็นต้นตามสมควร ด้วยประการอย่างนี้ ฯ ด้วยบทว่า ตถา นี้ ท่านอาจารย์ย่อมแสดงความเป็นจ…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิญญาณและจักขุ รวมถึงการวิเคราะห์วิญญาณที่อาศัยอยู่ในกายและประสาทสัมผัสต่าง ๆ ท่านอาจารย์ได้แสดงให้เห็นถึงสภาวะของวิญญาณ การฟัง การรับ

…ที่รู้ คือแทงตลอดตามสภาพ ชื่อว่าญาณ ฯ คำอันเศษมีนัย ดังกล่าวแล้วนั่นแลฯ ก็ในอธิการว่าด้วยกุศลจิตนี้ บัณฑิตพึงทราบ ความที่จิตประกอบด้วยโสมนัส ด้วยเหตุหลายประการเป็นต้นว่า ด้วย ศรัทธาแก่กล้า ด้วยความเห็นอันบร…

บทอ่านจากอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา แสดงถึงความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งจิตที่ไม่มีสัมฤทธิ์กับเหตุ สรุปถึงการแบ่งประเภทจิตเป็นหลายรูปแบบ พร้อมทั้งการวิเคราะห์เกี่ยว

…ยความ ต่างแห่งทีนะ มัชฌิมะ และปณีตะ จึงเป็นจิต ๑๕๑๒๐ ๆ ส่วนคำที่ ท่านอาจารย์พุทธทัตตเถระกล่าวไว้ว่า บัณฑิตพึงแสดงไขออกไปว่า กามาวจร กุศลจิตมี ๑๒๒๘๐ ดังนี้ นั้น บัณฑิตพึงเห็นว่า ท่านอาจารย์มิได้คำนึงถึงการคำ…

เนื้อหาประกอบด้วยการคำนวณจิตตามระบบอภิธัมมัตถะ โดยได้แสดงให้เห็นถึงการคำนวณจิตในลักษณะต่าง ๆ และอำนาจของกรรมที่มีผลต่อผลลัพธ์ เช่น กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม พร้อมด้วยการทำความเข้าใจในการแสดงออกของกาม