บา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 291 / 493

…หม่ฉะนั้น [ เรื่องพระวังคีสเถระ ] ได้ยินว่า เมื่อพระเถระบวชแล้วไม่นาน (ตามพระอานนทเถระ) ไปเที่ยวบิณฑบาต ราคะเกิดขึ้นเพราะเห็นหญิงคนหนึ่งเข้า ท่านจึง เรียนพระอานนทเถระว่า ข้าแต่ท่านผู้โคตมโคตร ข้าพเจ้าถู…

…ื่อช่วยดับราคะและไม่ให้จิตเกิดความรุ่มร้อนอีกต่อไป พระวังคีสเถระได้สำเร็จการบรรเทาราคะและออกไปทำบิณฑบาตต่อไป.

…ันแตกแล้วประการ ๑ ด้วยความ ไม่มีเมถุนสังโยค ๒ ประการ ๑ ด้วยความดีอื่นอีก คือด้วยความไม่ เกิดขึ้นแห่งบาปธรรมทั้งหลายเช่น โกธะ อุปนาหะ มักขะ ปลาสะ อิสสา มัจฉริยะ มายา สาเถยยะ ถัมภะ สารัมภะ มานะ อติมานะ 0 …

ในเนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของศีลในการปฏิบัติธรรม โดยนำเสนอถึงศีลที่ไม่ขาดและวิธีการรักษาความบริสุทธิ์ของศีลผ่านกา…

…ญ. ก็แลศีลในวิสุทธิมรรคที่ทรงแสดงด้วยมุขคือ ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นอันได้แสดงบริบูรณ์แล้ว ด้วยพระคาถา (บาทต้น) นี้ว่า สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ เพียงเท่านี้เป็นอันดับแรก ปริเฉทที่ ๑ ชื่อสีลนิเทศ 9 ในปกรณ์วิ…

…าในความเจริญทางจิตวิญญาณ ข้าพเจ้าตั้งใจทำปกรณ์นี้เพื่อประโยชน์แก่สาธุชนที่ต้องการความปราโมทย์ โดยอธิบายถึงธรรมะที่ช่วยให้ผู้อื่นเข้าถึงศีลที่บริสุทธิ์และการปฏิบัติตนที่เหมาะสมในการสร้างคุณงามความดี.

…ะ องค์แห่งภิกษุผู้มีการทรงไว้ซึ่งไตรจีวร เป็นปกติ ๓. ปิณฑปาติกังคะ องค์แห่งภิกษุผู้มีการเที่ยวไปบิณฑบาต เป็นปกติ ๔. สปาทานจาริกังคะ องค์แห่งภิกษุผู้มีการเที่ยวไปตามลำดับ ๕. เอกาสนิกังคะ ๖. ปัตตปิณฑิกัง …

…วรบรรลุอริยวงศ์ และธุดงค์ ๑๓ ข้อ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงอนุญาตสำหรับผู้ที่สละโลกามิส โดยมีการอธิบายถึงบทบาทและความสำคัญของแต่ละธุดงค์ ได้แก่ ปังสุกูลลิกังคะ, เตจีวริกังคะ, ปิณฑปาติกังคะ และอื่นๆ ที่…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 160 ทำให้เรียบแล้ว เกลี่ยทราย ทำรั้วล้อม ติด (บาน) ประตู เสียด้วย แล้วจึงอยู่ก็ได้ แต่ในวันที่มีงานมหกรรม รุกขมูลภิกษุอย่านั่งอยู่ที่นั่น พึง (ไป) น…

…ั่งสำหรับพระภิกษุ รวมถึงแนวทางการปฏิบัติในเรื่องรุกขมูลและอานิสงส์จากการอยู่ ณ ที่มุงบัง โดยมีการอธิบายถึงประโยชน์ต่าง ๆ เช่น การมีนิสัยที่เหมาะสมและการปลูกอนิจจสัญญา ซึ่งช่วยให้ผู้ปฏิบัติมีชีวิตเรียบง่…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ อธิบายสมัญญาภิธานและสนธิ พระอมราภิรักขิต (ทองดำ จนฺทูปโม …

บาลีไวยากรณ์ เรียบเรียงโดยพระอมราภิรักขิต แบ่งออกเป็น 4 ภาคหลัก ได้แก่ อักขรวิธี วจีวิภาค วากยสัมพันธ์…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 2 และผู้ถูกทำ ตลอดถึงประพันธ์ผูกคำพูดที่แบ่งไว้ในวจีวิภาร…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์เน้นไปที่สมัญญาภิธานและความสำคัญของอักขระในการสื่อความหมายอย่างถูกต้อง โดยอธิบายถึงบทบาทขอ…

ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 7 ก กา นี้เรียงสระไว้ ข้างหลัง " กิ กี " " ข้างบน ข้างล่า…

เนื้อหาดังกล่าวแสดงวิธีการเขียนสระในบาลีตามแบบภาษามคธ และความสำคัญของฐานและกรณ์ในการศึกษาภาษา โดยให้ความสำคัญว่าสระต่างๆ ต้องวางเรียงหลังพ…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 9 ฬ เช่น รุฬโห (งอกแล้ว) มุฬโห (หลงแล้ว) เหล่านี้ ท่านกล่…

เนื้อหาภายในนี้กล่าวถึงการศึกษาบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการระบุเสียงและอักขระที่เกิดจากตำแหน่งของลิ้นและคอ เช่น อักขระที่ลงท้ายเป็น ชา แล…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 15 เป็นได้แต่ตัวสะกดอย่างเดียว, ส่วนพยัญชนะที่เป็น อ วรรค…

เนื้อหานี้ให้ความรู้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์โดยเน้นไปที่สมัญญาภิธานและลำดับอักขระ เริ่มจากการอธิบายเกี่ยวกับตัวสะกดและพยัญชนะที่เป็นเส…

…ค ๑ ตอน ๒ กัมมฐานคหณนิเทส เพราะเหตุที่สมาธิ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ด้วยหัวข้อ คือ จิต ตามพระบาลี ( นิกเขปบท ) ว่า สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ จิตต์ ปญฺญฺจ ภาว นั้น อันพระโยคาวจรผู้ตั้งมั่นอยู่ในศีล…

ในบทความนี้นำเสนอการอธิบายเกี่ยวกับสมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ในพระบาลี ซึ่งมีความสำคัญต่อการบำเพ็ญในทางโยคะ การตั้ง…

…รมตั้งแต่อรุณขึ้นจนถึงปฐมยาม (ต้อง) เกี่ยวข้องกับคนมิได้ขาดสาย ซ้ำตอนเช้ามืดเล่า พวกภิกษุผู้ถือบิณฑ บาตเป็นวัตรประเภทพาหุลลิกะ ( มักมากด้วยปัจจัย ) ก็พากันมาบอกว่า " ท่านผู้เจริญ อุบาสกโน้น อุบาสิกาโน้น…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของลาภปลิโพธในกรณีของภิกษุที่มีจิตไม่ติดข้อง แม้ในกรณีที่ได้รับสิ่งของจากญาติพี่น้อง การสรรเสริญถึงความสามารถในการยินดีในภาวนาและการปฏิบัติตนตามหลักธรรม โดยเฉพาะการละทิ้งคณะเ

… และยังไม่ได้ทำผู้ทำนวกรรมต้องมีปลิโพธ ไปเสียทุกอย่างดังนี้แหละ แม้กัมมปลิโพธนั้น ก็พึงตัดเสียด้วยอุบายดังต่อไปนี้ ถ้างานเหลือน้อย พึงทำเสียให้เสร็จ ถ้าเหลือมาก หากเป็นนวกรรมของสงฆ์ไซร้ จึง หาก มอบหมายแ…

…วรจะเสร็จสิ้นตามภารกิจที่ได้รับมอบหมาย โดยสามารถมอบหมายแก่สงฆ์หรือภิกษุผู้รับผิดชอบได้ ข้อความยังอธิบายว่าหากภิกษุจะเดินทางไปประกอบกิจกรรม ก็ต้องมีการเตรียมตัวและควรจะไม่รอเพื่อให้ทันตามวันกำหนด

… พึงทำทัฬหกรรม (ปะ ดาม ) หรือตุนนกรรม (ชุน ) ในจีวรเก่าๆหรือว่าจีวร (สี) หมองไปก็ย่อมเสีย ถ้า สนิมในบาตรมี ก็พึงระบบบาตรเสีย เครื่องเสนาสนะมีเตียงตั้งเป็น ต้นก็พึงทำเสียให้สะอาด นี้เป็นพิสดารในข้อว่า " …

…รื่องเสนาสนะเพื่อการปฏิบัติธรรมอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการตัดปลิโพธและทำความสะอาดสิ่งรอบตัว เช่น บาตรและจีวร การนั่งกรรมฐานอย่างถูกวิธี และการใช้ปฐวีกสิณในการภาวนา ล้วนแล้วแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เก…

…ก็ดี ( ไม่สามารถจะเดินกลับมาวิหาร ได้ ) ไซร้ เมื่อเป็นเช่นนั้น ท่านที่เธอบอกนั้นก็จัก (ช่วย) เก็บงำ บาตรจีวรของเธอไว้ให้อย่างดีในวิหารจักส่งพวกภิกษุหนุ่มบ้าง สามเณรบ้าง ไปช่วยปรนนิบัติ (พยาบาล) ภิกษุนั้…

…่จะเดินทาง เน้นถึงอานิสงส์ของการบอกกล่าวเพื่อให้ผู้อื่นช่วยดูแล หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิด เช่น อาการบาดเจ็บหรือถูกโจร ขณะเดียวกันยังเชื่อมโยงกับสัญญาณแห่งอันตรายและประสบการณ์ต่าง ๆ ที่ภิกษุต้องเผชิญในเว…

… โส ภควา อิติปิ ภควา ( แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า นั้นเป็นพระภควา ) ( คำ อิติปิ นั้น ) มีอธิบายว่า " เพราะเหตุนี้ๆ " [แก้อรรถบท อรห์ ๕ นัย] บัณฑิตย่อมระลึกว่า ในบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้านั้…

…โดยใช้บทอิติปิโสเป็นเครื่องมือในการไตร่ตรองว่าเหตุใดพระองค์จึงถูกเรียกว่าอรหันต์และภควา รวมถึงการอธิบายแต่ละนัยที่มีความหมายสำคัญเพื่อให้เข้าใจถึงความดีความงามของพระองค์ยิ่งขึ้น เชื่อมโยงต่อผู้ที่ต้องกา…

…รรถ ( แห่งอรหศัพท์ ) [นัยที่ ๕ ผู้ไม่มีที่ลับ] อนึ่ง คนพาลผู้ไว้ตัวว่าเป็นบัณฑิตทุกจำพวกในโลก ย่อมทำบาป ในที่ลับ เพราะกลัวเสียชื่อ ฉันใด พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นหาทรงทำ (บาปในที่ลับ ) ฉันนั้น ในกาลไหนๆ ไม…

…ธิมรรค พระโลกนาถเจ้าได้รับการสรรเสริญในนามอรห์ เนื่องจากความมีอรรถที่สูงส่ง และไม่มีที่ลับในการกระทำบาป โดยผู้เป็นบัณฑิตจะไม่ทำบาปในที่ลับ จึงทรงพระนามดังกล่าว ทั้งยังแสดงถึงความเด็ดขาดในการกำจัดกิเลสแล…

…ระนาม ว่า สตฺถา (นั้น) หมายความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นสัตถวาหะ (ผู้นำหมู่ดุจนายกองเกวียน) อรรถาธิบายในข้อนี้บัณฑิตพึงทราบ ตามนัยแห่ง ( บาลี ) นิเทศก็ได้ว่า " สัตถวาหะ ( นายกองเกวียน ) ย่อม นำหมู่เกวี…

…ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โดยเปรียบเทียบถึงการนำของสัตถวาหะ (นายกองเกวียน) ที่นำหมู่เกวียนข้ามความยากลำบากไปสู่พื้นที่ที่ปลอดภัย พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทำเช่นเดียวกันโดยเป็นผู้นำสัตว์ทั้งหลายให้ข้ามภพและชาติต…

…คฺคราโค ) ผู้ทรง หักราคะ ( ภคฺคโทโส ) ผู้ทรงหักโทสะ ( ภคฺคโมโห ) ผู้ทรงหักโมหะ เป็นผู้หาอาสวะ มิได้ บาปธรรมทั้งหลายพระองค์ทรงหักเสีย (สิ้น ) แล้ว เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงถวาย พระนามว่า พระภควา ก็แลความถึ…

…์ และการทำอุปการะของทั้งคฤหัสถ์และบรรพชิต โดยมีอามิสทานและธรรมทานช่วยเหลือ ดังนั้น พระภาคเจ้าจึงมีบทบาทสำคัญในการนำโลกไปสู่ความสุขทั้งในโลกนี้และโลกุตตร และคุณสมบัติที่เราได้ฟังนี้ได้รับการแสดงออกในพระธ…

…. เบื้องปลาย จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงพระคาถาใดสักบทหนึ่ง พระคาถานั้น ก็งามในเบื้องต้นด้วยบาทแรกงามในท่ามกลางด้วย บาทที่ ๒ ที่ ๓ งามในเบื้องปลายด้วยบาทท้าย (ทั้งนี้ก็) ) เพราะความ ที่พระธรรมมี…

…มมานุสสติ โดยแนะนำให้ผู้ปฏิบัติไปในที่ลับเพื่อระลึกถึงคุณธรรมแห่งพระปริยัติธรรมและพระโลกุตตรธรรม อธิบายถึงคำสอนที่ถูกต้องและความงามของบทพระธรรมที่มีมาตั้งแต่ต้นจนจบ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจในธรรม.