ผล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 135 / 256

… 275 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 276 วิปสฺสนาคมนวเสนาติ วิปสฺสนาสงฺขาตาคมนวเสน ฯ อาคจฺฉติ เอเตน มคโค ผลญชาติ วิปสฺสนามคโค อิธาคมน์ นาม ฯ ยถาวุฒิตนเยนาติ ปุพฺเพ วุตฺตานตฺตานุปสฺสนาทิวเสน ฯ ยถาสก์ ผลมุปฺปช…

…ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการวิเคราะห์เกี่ยวกับการเข้าใจวิปสฺสนาและการสำเร็จของนิพพาน พร้อมทั้งการกล่าวถึงผลของการปฏิบัติและการเข้าถึงสภาวะต่างๆ โดยใช้ข้อความจากอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลีและอภิธมฺมตฺถวิภาวินี รวมทั้…

…าคามิมรรคจิต ๑ อนาคามิมรรคจิต ๑ อรหัตตมรรคจิต ๑ ชื่อว่า โลกุตตรกุศลจิต ฯ จิตทั้ง ๔ นี้ คือ โสดาปัตติผลจิต ๑ สกทาคามิผลจิต ๑ อนาคามิ ผลจิต ๑ อรหัตตผลจิต ๑ ชื่อว่า โลกุตตรวิบากจิต ฯ กุศลจิตและวิบากจิตฝ่าย…

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับประเภทของอารมณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยอธิบายถึงความแตกต่างระหว่างกุศล วิบาก และกิริยา และการจำแนกจิตเป็นประเภทต่าง ๆ รวมถึงจิตประเภทโลกุตตรและจำนวนที่แตกต่างกันจึงเป็นควา

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 15 คือ เหตุสัมปทา ผลสัมปทา และสัตตูปการสัมปทาฯ [อธิบายสัมปทา ๓] အာ บรรดาสัมปทาทั้ง ๓ นั้น ความประกอบด้วยพระมหากรุณาและ ค…

เนื้อหาแสดงถึงความสำคัญของสัมปทา 3 ประการ เป็นเหตุให้เกิดผล 4 ประการ อธิบายถึงญาณสัมปทา ปหารสัมปทา อานุภาวสัมปทา และรูปกายสัมปทา โดยมีสัตตูปการสัมปทา 2 ประการ …

…ละอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 16 นั้น ชื่อปโยคะ ฯ บรรดาสัมปทา ๓ อย่าง มีเหตุสัมมปทาเป็นต้นนั้น ผลสัมปทา ๒ อย่างข้างต้น ท่านพระอนุรุทธาจารย์แสดงแล้วด้วยบทว่า สมฺมาสมฺพุทฺธ์ นี้ฯ ส่วนผลสัมปทา ๒ อย่าง…

ในเอกสารนี้ได้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายผลสัมปทาและเหตุสัมปทาที่ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้แสดงไว้ ผ่านบทเรียนที่หมายถึงผลสัมปทาอันเกี่ยวข้องกับสั…

…และปฏิคาหกเป็นต้น หรือว่าเหตุแห่งโสมนัสอย่างอื่นหรรษา ร่าเริง ทำสัมมาทิฏฐิที่เป็นไปโดยนัยเป็นต้นว่า ผลทานที่ให้แล้วมี ดังนี้ ให้ออกหน้า ไม่ย่อท้อ ผู้อื่นมิได้ช่วยกระตุ้น ย่อมกระทำบุญ ทั้งหลาย มีทานเป็นต…

เนื้อหานี้สำรวจความหมายของญาณและกรรมที่ช่วยให้เกิดปัญญา โดยอ้างถึงหลักอภิธรรมในการแสดงถึงความแตกต่างของคุณสมบัติของจิตในสภาวะต่างๆ เช่น อุเบกขา สสังขาริก และอสังบาริก เมื่อนั้นจิตจะประกอบด้วยโสมนัสและ

…๘๐๐ นัย ใน โสดาปัตติมรรคมีถึง ๑๐๐๐ นัย ด้วยการแจกอย่างนี้ ฯ ถึงในสกทาคามิ มรรคเป็นต้น ก็เหมือนกัน ฯ ผลจิต คือจิตที่เป็นวิบากอันบุคคลได้โดย การบรรลุมรรคคราวแรก หรือของบุคคลผู้บรรลุมรรคคราวแรก (ผู้แรกถึงก…

…๐๐ นัย โดยอิงจากโศดาปัตติมรรคแล้วจะมีการแจกแจงตามวาระและการปฏิบัติต่าง ๆ ที่มากมาย การบรรลุถึงอรหัตตผล จิตที่เกี่ยวข้องกับโสดาปัตติมรรคได้ชัดเจนในเนื้อหา ฯลฯ สำหรับใครที่สนใจศึกษาในเชิงลึกเกี่ยวกับนัยเห…

จารณาฯ ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 66 วิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินีฯ วิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินีนั้นแลเป็น ไปแก่บุคคลผู้พิจารณาฌานใด ๆ ฌานนั้น ๆ ชื่อว่าฌานที่พิจา อั

…ดยกล่าวถึงองค์ประกอบของมรรคที่แตกต่างกัน ทั้งปฐมฌานและทุติฌาน รวมถึงการพิจารณาธรรมขั้นสูงและขั้นต่ำ ผลของการเข้าฌานที่มีอัธยาศัยต่อมรรคที่เกิดขึ้น พร้อมชี้ให้เห็นถึงการพัฒนาทางจิตใจของพระโยคาวจรในการเข้…

…กฤตก็มี เหมือนศรัทธาและสติเป็นต้นฯ แต่ที่โลกุตตรวิรัติเป็นกุศล โดยส่วนเดียว ไม่ทรงประกอบไว้ ก็เพราะ ผลเป็นเช่นกับมรรค และเพราะผลระงับทุจริตและการเลี้ยงชีพผิดทาง เพราะฉะนั้น จึงไม่ทรงถือโลกุตตรวิรัติเหล่…

…วกับวิรัติในบริบทของจิตตุปบาทและอารมณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การวิเคราะห์ถึงผลของวิรัติและความสัมพันธ์กับกุศลและอัปปมัญญา โดยเฉพาะเกี่ยวกับโลกิยวิรัติและโลกุตตรวิรัติ การอภิปรายถ…

…ากนั้นก็เป็น ภวังคบาต (จิตตกภวังค์) ส่วนมักคุปบาท (การเกิดมรรค) ทั้ง 4 มีในขณะจิตเดียว ฯ ต่อจากนั้น ผลจิต ๒-๓ เกิดขึ้นตามสมควร ฯ ต่อจากนั้นไปก็เป็นภวังคบาต (จิตตกภวังค์) ฯ ก็ในกาลเป็นส่วน เบื้องต้นแห่งน…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกานี้ เนื้อหาพูดถึงการเกิดและลักษณะของจิต การปรากฏของจิตในช่วงเวลาต่าง ๆ ทั้งในปัจจเวกขณจิต ในเวลาที่มีการปฏิบัติธรรม และกรรมวิธีในการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ โด

…าที่ 160 [อธิบายอุปมาวิถีวิติ] 0 ได้ยินว่า บุรุษคนหนึ่ง นอนคลุมตัวตลอดศีรษะอยู่ที่โคนต้น มะม่วงที่มีผล ตื่นขึ้นด้วยเสียงมะม่วงผล ๑ ซึ่งหล่นลงในที่ใกล้ๆ เลิกผ้าออกจากศีรษะ ลืมตาขึ้นเห็นแล้วเก็บมะม่วงนั้น…

บทความนี้นำเสนอการตีความเกี่ยวกับอุปมาในการดำเนินชีวิต ซึ่งเปรียบเทียบเหตุการณ์ต่างๆ ในชีวิตด้วยการอุปมาเกี่ยวกับมะม่วง เช่น การนอนหลับ การตื่น การรับรู้ การเก็บ และการเสวยรสของอารมณ์ โดยเฉพาะหลักการท

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 162 หรือ ๒ ครั้ง อาวัชชนะเป็นต้นมีครั้งเดียว ดังนี้ จึงเห็นว่า ท่าน กล่าวไปตามแนวมติของท่านมัชฌิมภาณกาจารย์ฯ ก็เพราะวาทะของ ท่านมัชฌิมภ

…ตัดสินใจและการตีความของท่านมัชฌิมภาณกาจารย์ เพื่อให้เห็นถึงแนวทางคำสอนและการประยุกต์ใช้หลักธรรม เหตุผลที่ท่านอาจารย์ไม่กล่าวถึงตทาลัมพนะเกิดครั้งเดียวนั้น สะท้อนถึงความลึกซึ้งในพระบาลีที่พูดถึงสภาพจิตแล…

…เสน คือ ตามสมควรแก่การนำจิตไปใน สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา อันสมควรแก่รูปอรูปและโลกุตตระ ซึ่งเป็นมรรคผล ฯ วิวถีแห่งอัปปนา ชื่อว่าอัปปนาวิถีฯ เมื่อท่านอาจารย์ กล่าวคำเพียงเท่านี้ว่า ต่อจากนั้น จิตก็เป็นเห…

…ว่าจะเป็นการแยกแยะประเภทของชวนะและอัปปนา รวมถึงความสำคัญในการรักษาจิตให้อยู่ในภวังค์เพื่อให้บรรลุถึงผลทางธรรมที่สูงขึ้น

…มัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 169 ไม่ใช่กิริยาชวนะตั้งมั่น เพราะเกิดด้วยสันดานที่ต่างกัน อธิบายว่า และ ผลทั้ง ๓ เบื้องต่ำ ย่อมสำเร็จได้ในวิถีสมาบัติ ฯ บทว่า สุขปุญญมหา ความว่า อัปปนา ๒๓ ด้วยอำนาจฌานหมวด ๔ …

…ัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นไปที่การเกิดของกิริยาชวนะในรูปแบบต่าง ๆ และวิเคราะห์ผลทั้ง ๓ ที่เกิดในวิถีสมาบัติ เช่น สุขปุญญมหา อัปปนา ของกิริยาชวนะที่สัมพันธ์กับจิตต่าง ๆ โดยให้รายละเ…

…ิดขึ้นแล้ว เป็นที่ ๕ หรือที่ ๔ ฯ က จริงอยู่ เพราะวิถีมีอาวัชชนะเดียวกัน มีเพียง ๓ ชวนะเป็นอย่าง มาก ผลจิต ๓ ย่อมมีต่อจากมรรคที่เกิดขึ้นเป็นที่ ๔ หรือผลจิต ๒ มี ต่อจากมรรคที่เกิดขึ้นเป็นที่ ๕ ฯ บทว่า นิโ…

เนื้อหาในหน้า 179 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงการเจริญสติและการเข้าใจการทำงานของปัจจเวกขณจิตทั้ง ๔ และ ๕ ดวงที่เกี่ยวข้องกับพระสาวก ปรัชญาของจิตในบทนี้ยังสำรวจถึงอุปนิสัยและค

…ิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 180 สกทาคามีหาเข้าได้ไม่ จึงกล่าวคำว่า อนาคามิผล อรหัตตผล วา ดังนี้ 1 ก็ในคำนี้ บัณฑิตจึงเห็นวิภัติวิปัลลาสว่า อนาคามิผล อรหัตตผล (เมื่ออนาคามิผล อร…

เนื้อหาชี้ให้เห็นถึงการหยุดการกระทำทางจิตวิญญาณ อนาคามิผล และอรหัตตผล และการวิเคราะห์จิตที่เกิดขึ้นตามประเภทบุคคล โดยมุ่งแสดงการกำหนดวิถีจิต ที่เกี่ยวข้องกับ…

1 က ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 184 อรหัตตผลจิต ๑ ที่เหลือเว้นจิต ๔๕ ด้วยสามารถแห่งกุศลจิตและอกุศล จิต ๓๓ ผลจิตเบื้องต่ำ ๓ และมหัคคตวิบากจิต ๔ ท…

เนื้อหานี้เสนอการวิเคราะห์จิตตามอภิธรรมที่กล่าวถึงอรหัตตผลจิตและความสามารถแห่งจิตในแง่มุมต่างๆ รวมถึงวิถีจิตของพระโสดาบัน, พระสกทาคามี, และพระอนาคามี โดยนำเสน…

…ก่อนกว่า ฉันใด เมื่อ กรรมที่เป็นกุศลและอกุศลเหล่าอื่นจากครุกกรรม แม้มีอยู่ อาสันนกรรม นั้นแล ย่อมให้ผลก่อน เพราะอยู่ใกล้มรณกาล เพราะฉะนั้น ใน ปกรณ์นี้ ท่านอาจารย์จึงกล่าวอาสันนกรรมนั้นไว้ก่อน ๆ [อธิบายก…

เนื้อหาว่าด้วยอธิบายกรรม ๔ ประเภทในอภิธรรม เช่น ทิฏฐธัมมเวทนียะ ซึ่งจัดอยู่ในกรรมที่ให้ผลในภพปัจจุบัน รวมถึงกรรมที่ออกผลในภพหน้าและในอัตภาพต่าง ๆ โดยนำเสนอการให้ผลของกรรมที่แตกต่างกัน ในการ…

…อภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 219 ถูกเจตนานั้นเข้าไปตัดรอน ชื่อว่าอปราปริยเวทนียกรรม (คือกรรมให้ ผลในภพต่อ ๆ ไป)ฯ แต่กรรมทั้ง ๒ เบื้องต้น และแม้กรรมที่ ๓ ที่ล่วงกาลของตน ๆ ไปแล้ว เมื่อความเป็นไปแห่งส…

…ระพุทธศาสนา กรรมสามารถแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่นกายกรรม วจีกรรม เป็นต้น โดยยกตัวอย่างการกระทำที่ส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตและกฎแห่งกรรมที่มีในปัจจุบันและอนาคต โดยเฉพาะการกระทำที่รุนแรงอย่างปาณาติบาต ซึ่งเป็นก…

…เข้าในการแสดงธรรมนี้ เหมือนกันฯ การทำความเห็นให้ตรง ด้วยอำนาจความเห็นถูกที่เป็นไป โดยนัยเป็นต้นว่า "ผลทานที่ให้แล้วมีอยู่" ดังนี้ ชื่อว่าทิฏฐิชุกรรม

การทำบุญและการฟังธรรมในพระพุทธศาสนานั้นมีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการมีเจตนาที่ดีในการช่วยเหลือผู้อื่น เช่น การประพฤติอ่อนน้อม (อปจายนะ) การช่วยขวนขวาย (เวยยาวัจฉะ) และการให้ส่วนบุญ (ปัตติท

…ญกิริยาวัตถุมีทานเป็นต้น บุญ กิริยาวัตถุชนิดใดชนิดหนึ่ง ที่มีความเห็นชอบซึ่งเป็นไปโดยนัยเป็นต้นว่า "ผลทานที่ให้แล้วมีอยู่" ดังนี้ ชำระให้บริสุทธิ์แล้วย่อมมีผลมาก มี อานิสงส์มากๆ ก็เพราะทำอธิบายไว้อย่างน…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการแสดงและการฟังในอภิธรรมว่าเป็นการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม โดยการแสดงและการฟังสามารถนำไปสู่การพัฒนาในภาวนาและการสะสมบุญกิริยาวัตถุได้ เช่น การให้ธรรมทานที่มีอานิสงส์มาก ตามที