พระราช : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 116 / 209

…ยหนุ่ม, หญิงสาว เถโร เถรี พระเถระ, พระเถรี ทาร โก ทาริกา เด็กชาย, เด็กหญิง เทโว เทวี พระเจ้าแผ่นดิน พระราชเทวี นโร นารี คน (ชาย - หญิง) ปริพฺพาชโก ปริพฺพาชิกา นักบวช (ชาย - หญิง) ภิกฺขุ ภิกฺขุนี ภิกษุ, ภิกษ…

ในการศึกษาไวยากรณ์บาลี วจีวิภาคที่ ๒ จะเน้นไปที่นามและอัพพยศัพท์ ในระหว่างการศึกษา เนื้อหาได้กล่าวถึงการใช้คำที่แบ่งออกเป็นหมวดหมู่ต่าง ๆ เช่น ชายหนุ่ม หญิงสาว, พระเถระ พระเถรี, และอื่น ๆ รวมถึงการตีค

… อุ. ๔ เอา สุมา วภัตติ เป็น นา. ๕ เอา สุมิ วิภัตติ เป็น นิ. ๖ เอา อาลปนะ เอกวจนะ เป็น เอ. [๖๓] ราช [พระราช] เป็น ทวิลิงค์ ใน ลิงค์ แจกอย่างนี้ :- เอก. พหุ. ป. ราชา ราชาโน ทุ ราชาน ราชาโน ต. รญฺญา ราชูหิ ราช…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาไวยากรณ์บาลีในส่วนของนามและอัพพยศัพท์ พร้อมตัวย่างการเปลี่ยนวิภัตติและการใช้การันต์เพื่อให้เข้าใจในใช้คำต่าง ๆ โดยการยกตัวอย่างคำ เช่น พฺรหฺม และ ราชา ซึ่งเป็นพื้นฐานในการเรียน

…ยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 57 ศัพท์เหล่านี้ แจกเหมือน มหาราช อนุราช พระราชาน้อย นาคราช นาคผู้พระราชา อภิราช พระราชยง มิคราช เนื้อผู้พระราชา อุปราช อุปราช สุปณฺณราช ครุฑผู้พระ…

เนื้อหานี้นำเสนอการเรียนรู้ศัพท์บาลีเช่น มหาราช อนุราช พระราชาน้อย และอื่นๆ นอกจากนี้ยังอธิบายวิธีการเปลี่ยนแปลงวิภัตติและการันต์ เพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้นใน…

…่ต่างกัน โดย ความต่างแห่งธรรมมีเวทนาเป็นต้นนั้น ๆ ฯ บทว่า ตตฺถ คือบรรดา สังคหะ 5 อย่าง เหล่านั้นๆ ન พระราชวรญาณมุนี ต่อมาเป็นพระเทพวราภรณ์ (เปลี่ยน ปุณโณ ป.ธ.๕) วัด บุรณศิริมาตยาราม พระนคร แปล

… ดังนั้นจึงขอเสนอการศึกษาและการเรียนรู้เพื่อให้เกิดความเข้าใจในธรรมเหล่านี้ ภายใต้การแปลและอธิบายจากพระราชวรญาณมุนี และพระเทพวราภรณ์.

…ากวิถี มีวิสัยปวัติ ๓ อย่าง ด้วยอำนาจกรรม กรรมนิมิต และคตินิมิตฯ บรรดานักกะ 5 หมวดนั้น วัตถุ ทวาร * พระราชากวี ปัจจุบันเป็น พระธรรมบัณฑิต (มานิต ถาวโร ป.ธ.๕) วัดสัมพันธวงศ์ พระนคร แปล

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาวิถีสังคหวิภาคในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นการประมวลจิตตุปบาทและการกำหนดสิ่งต่างๆ ในการวิเคราะห์ซึ่งแบ่งออกเป็นนักกะ 5 หมวด ได้แก่ วัตถุ ทวาร อารมณ์ วิญญาณ วิถี และวิสัยปวัติ

…้น ร่วมกับมูล กล่าวคือโทสะ หรือกับจิตมีโทสะเป็นมูล ไม่เกิดร่วมกับจิตมีโลภะเป็น มูลเป็นต้นฯ จริงอยู่ พระราชาทั้งหลาย แม้จะทรงพระสรวลอยู่ก็ทรง สั่งบังคับให้ประหาร ด้วยพระหฤทัยที่สัมปยุตด้วยโทสะทีเดียว ฯ แม้ ใ…

…นของวิญญัติทั้งสองด้าน และผลที่ตามมาของการที่มีมูลทางจิตต่างกัน รวมไปถึงการเปรียบเทียบกับพฤติกรรมของพระราชาในการตัดสินใจโดยสัมฤทธิ์ของโทสะและความเห็นผิดในวัตถุต่าง ๆ.

…ิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 225 ย่อมมีด้วยโทสมูลจิต (คือด้วยจิตมีโทสะเป็นมูล) 1 การริบราชบาตร ของพระราชาทั้งหลาย ผู้ทรงริบทรัพย์ของคนอื่น เพื่อปราบคนชั่ว ตามกำหนดกฎหมาย และอทินนาทานของพวกพราหมณ์ ผู้กล่าว…

บทนี้สอนเกี่ยวกับโทสมูลจิตซึ่งหมายถึงจิตที่มีโทสะเป็นมูล พร้อมกับการริบทรัพย์ของพระราชาเพื่อปราบคนชั่วตามกฎหมาย นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการใช้สอยของจากบุญกิริยาวัตถุและการรักษาศีลที่เกี่ยวข้…

…ปราปรา ปุญญกิริยาสุ ปณฺฑิตา อธิคณฺหาติ ปณฺฑิโต โย จตฺโถ สมปรายิโก ปณฺฑิโตติ ปรุจจตีติ ។ บัดนี้ จะรับพระราชทานถวายวิสัชนาในมงคลวิเสสกถา ฉลองพระเดชพระคุณประดับพระ ปัญญาบารมี ตามพระบรมราชประสงค์เป็นปสาทนียกถาม…

บทความนี้กล่าวถึงการถวายพระราชทานวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา โดยเชื่อมโยงกับพระราชกิจในช่วงเวลาสำคัญ ที่มีการบูชาสักการะและถวายพระปริ…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๔ ถวายในสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ให้ทรงพระสถาพรนิรมลในสิริราชมไหศวรรยสมบัติ โดยอุดมสุขสิริสวัสดิ์เกษมสำราญนิราศสรรพพิบัติอุ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกุศลที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้าได้ทรงบำเพ็ญเพื่อความสุขและสวัสดิภาพของประชาชน โดยมีการเชื่อมโยงกับการประก…

…ประโยชน์กิจด้วยปัญญา, ความไม่ประมาทเป็นเหตุ ให้บัณฑิตชาติ ยึด ประโยชน์ทั้ง ๒ ไว้ได้ ด้วยประการฉะนี้ พระราชกุศลบุญราศี ซึ่งสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ทรงบำเพ็ญโดยกำลังพระ ปัญญาบารมีและพระอัปปมาทธรรม ในอภิ…

…ลกุตตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีปัญญาซึ่งจะสามารถยึดประโยชน์ในชีวิตนี้และในสัมปรายภพ เกี่ยวกับพระราชกุศลที่พระราชสมภารเจ้าได้ทรงบำเพ็ญและความสำคัญของพระปรีชาญาณในการทำบุญและความเป็นมงคลที่เกิดขึ้นตามม…

…อำนวยผลพิเศาแก่ผู้บำเพ็ญให้ได้มนุษย์สมบัติ สวรรค์สมบัติ และนิพพานสมบัติ ดังแสดง ในนิธิกัณฑ์สูตรนั้น พระราชกุศลขันธ์ที่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ได้ทรงสั่งสมเป็น ปุพเพกตปุญญตาคุณเพิ่มพูนวิบากอัน ลำดับมาต…

…มอดทนและทำบุญเพื่ออำนวยผลให้เกิดมนุษย์สมบัติ สวรรค์สมบัติ และนิพพานสมบัติ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงพระราชกุศลขันธ์และความสำคัญของการประพฤติธรรมสุจริตเพื่อไปสู่ความเจริญทั้งในโลกนี้และโลกหน้า พร้อมทั้งยกตัว…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) พระราชจริยารัฏฐาภิบาลโนบายนั้น ปันเป็น ๒ แผนก คือ ฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร แม้เพียงข้อเดียวนี้ ก็ยากที่จ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติพระราชจริยารัฏฐาภิบาลในฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร โดยทรงเน้นการรักษาความถูกต้องในพระพุทธศาสนาและการสนับสนุ…

…ิรญาณวโรรส) ๑๔ คือพระปรีชาฉลาดในการยึดเหนี่ยวน้ำใจคน, อีกประการหนึ่ง โปรดเกล้า ฯ ให้ออก ประกาศแก้ไข พระราชบัญญัติพยาน และแก้กระบวนพิจารณาความแพ่ง ตั้งข้อบังคับสำหรับรัฐมนตรีสภา เพิ่มเติม เหล่านี้ ส่วนอัยการ…

…ชิรญาณวโรรส เป็นพระมหากษัตริย์ที่มีพระปรีชาฉลาดในการบริหารจัดการระดับรัฏฐาภิบาล โดยทรงออกประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติพยานและกระบวนพิจารณาความแพ่ง ตลอดจนสร้างถนนราชดำเนินและเริ่มสร้างทางรถไฟสายเพชรบุรี พระองค์ยั…

…พระบรมวงศานุวงศ์ที่ทรงเจริญพระชนมายุกว่า และข้า ทูลละอองธุลีพระบาทผู้เจริญพระวยายุกาล สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า พระราชทาน เงินตรากับผ้ารดน้ำเสมอมา ข้อนี้อนุโลมเข้าในอปจายนธรรม มาในคำประพันธ์ว่า ปฏิบัติ …

บทความนี้กล่าวถึงพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส และหลักการปฏิบัติของวุฑฒบุคคลในไทยว่าเป็นการแสดงถึงการเคารพนบนอบพระคุณ โดยการรวมกลุ่มกันในคำสอนที่ส่งเสริมความรักและการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข การที่ท

…ทธเจ้า อัตตกามกุลบุตรจำนงความเป็นใหญ่ ทั้งหลายแล้ว ก็พึงทำความเคารพพระสัทธรรมทุกเมื่อ สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ทรงบำเพ็ญอปจายนธรรมในวยวุฑฒบุคคล และ ธรรมที่ชอบเป็นอาจิณปฏิบัติ ข้อนี้จัดเป็นประถมมงคลอันว…

…ี่อชปาลนิโครธและการเคารพในพระธรรมถูกกล่าวถึงว่าเป็นธรรมดาสำหรับพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ทั้งอดีตและอนาคต พระราชสมภารเจ้าได้ทรงตั้งพระราชหฤทัยในประโยชน์ของพระราชวงศ์และประชาชน และได้มีการชักชวนให้ประกอบกิจกรรมเพื…

…ิจปราศจากโทษ เพื่อได้ประสบสุขประโยชน์ตามสมควรแก่กาลสมัย อันจะพึงมีอีกส่วนหนึ่งต่างหาก เมื่อทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทานบริจาคได้พระราชทานโอกาสแก่ พระราชวงศานุวงศ์ข้าทูลละอองธุลีพระบาทตลอดถึงราษฎร์ให้ได้ช่องโดยเสด…

บทความนี้เน้นถึงพระราชดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการชักชวนประชาชนให้ประกอบกิจกรรมดี ๆ ยกตัวอย่างกิจก…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๒๑ พระเกียรติพิเศษ มีปรากฏในพระราชพงศาวดารสืบไป อีกประการหนึ่ง โปรดเกล้า ฯ ให้ออก โฉนดที่ดินในมณฑลกรุงเก่าไว้เป็นสำคัญ เพื่อป้องกันพิพ…

บทความนี้บรรยายถึงพระเกียรติพิเศษและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งทรงประกาศกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ เพื่อพัฒนาปร…

…ามถึง พร้อมบริบูรณ์ด้วยศรัทธา มีลักษณะและประเภทดังพรรณนามาแล้วนั้น ชื่อว่าสัทธาสัมปทา สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ทรงตั้งอยู่ในสัทธาสัมปทานแล้ว ทรงบำเพ็ญ ทศพิธราชธรรมจริยา และทรงทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาด้วยป…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญและการบำเพ็ญพระราชกุศลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยชี้ให้เห็นถึงการยืนยันในศรัทธาและการสร้างพระพุทธรู…

… ป้องกันปรปักษ์มิให้มาย่ำยีได้ เป็นบรมนาถอันใหญ่ของข้า ขอบขัณฑสีมา ผู้อยู่ใต้พระบารมี สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงประกอบด้วยสามัตถิย คุณนี้แล้วดำรงเอกราชสยามาณาจักรให้สมบูรณ์เกษมสุขปราศจากภัย ดำรงเอกราช…

พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นเรื่องราวที่เกี่ยวกับความสามารถในการปกครองและ…

…ข้างต้นไม่ตั้งอยู่นาน และเหตุปัจจัยที่ศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธ เจ้า ๓ พระองค์ข้างหลังตั้งอยู่ยืนนาน, พระราชบัญญัติที่ทรงตั้งนั้น เป็นเครื่องรักษาคณะสงฆ์ให้ ตั้งอยู่ในระเบียบ เป็นอุบายจะให้พระพุทธศาสนาถาวร ด้…

…ัญของพระพุทธวจนะและสิกขาบทที่ถูกบัญญัติขึ้น ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการปกครองและส่งเสริมความสงบในชุมชน จากพระราชบัญญัติที่ทรงตั้งขึ้นในการสั่งการและดูแลคณะสงฆ์และประชาชนให้สามารถดำเนินชีวิตได้อย่างมีระเบียบและปกต…