พระราช : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 63 / 209

…าม้าสามัญมา ถ้าเธอจักส่งม้าอัสดรมา เธอจงมาเอง แต่เมื่อจะส่งแต่ม้า ประเสริฐมา จงส่งบิดาของเธอมาด้วย” พระราชาทรงสดับแล้ว ก็เห็นชอบด้วย จึงส่งราชทูตไป เชิญมโหสถเข้าวัง มโหสถบัณฑิตได้ปรึกษากับบิดาว่า “เมื่อไป อ…

…โหสถไม่มีม้าอัสดร ก็ต้องส่งบิดามาด้วย มโหสถได้ปรึกษากับบิดาเพื่อเตรียมพร้อมในการเข้าวัง และการเข้าพบพระราชาเป็นเรื่องที่สำคัญต่อชื่อเสียงและเกียรติยศของครอบครัว เขายังชี้แนะให้มีการแสวงหาปัญญาและศึกษาธรรมะเ…

…0 คน ได้เดินทางเข้าสู่ราชสำนักตาม พระบรมราชโองการ *เมื่อท่านเศรษฐีพาเศรษฐีทั้งหลายเข้าไปยังราชสำนัก พระราชาทรงทักทายปราศรัย ตรัสถามว่า “ดูก่อนคฤหบดี มโหสถบุตรของท่านอยู่ที่ไหนล่ะ” เศรษฐีทูลตอบว่า “จะตามมา ภ…

…นที่ ๑๐ ของมโหสถบัณฑิต เล่าเรื่องการเข้าราชสำนักของมโหสถบุตรพร้อมบัณฑิตอีก 9,000 คน เมื่อถึงที่นั่น พระราชาทรงถามถึงตัวมโหสถด้วยความอยากรู้และทรงมีพระทัยดี พระเศรษฐีพาเข้าไปนั่งยังอาสนะที่เหมาะสม ระหว่างทาง…

ม ธรรมะเพื่อประชา มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๑๐ (ต้อนรับบัณฑิตใหม่) ๔๑๒ เมื่อได้รับคำยืนยันจาก พระราชาเช่นนั้น ก็ทูลต่อไปว่า “พระองค์พระราชทานข่าวไปว่า ให้ข้าพระบาทส่งม้าอัสดรหรือ ม้าประเสริฐกว่าม้าสาม…

ในบทนี้มโหสถได้สนทนากับพระราชาเกี่ยวกับการให้คุณค่าแก่สิ่งต่าง ๆ โดยใช้ตัวอย่างจากลาและม้าอัสดร เพื่อสร้างความเข้าใจในเรื่องความส…

…ามเป็นบัณฑิต อันจะนำ ความเจริญรุ่งเรืองมาสู่วงศ์ตระกูล และประเทศชาติบ้านเมือง จึงตัดสินใจมอบมโหสถให้พระราชา ตั้งแต่นั้นมา มโหสถบัณฑิตกับบริวารได้รับราชการอยู่ ในราชสํานักของพระเจ้าวิเทหราช และพร้อมกันนั้นยั…

ในบทนี้ มโหสถบัณฑิตได้รับการยกย่องจากพระเจ้าวิเทหราช หลังจากทรงฟังคำสอนของเขา พระราชาทรงอยากเลี้ยงดูมโหสถในฐานะบุตรของพระองค์ แม้ว่าก่อนหน้านี้เศรษฐีจะรักบุตรของตนมาก ก็ต้องยอมมอบให้พร…

…บนํ้า เมื่อทุกคนมั่นใจว่า ในบริเวณนั้นต้องมีแก้วมณีอย่าง แน่นอน แต่ก็ไม่ทราบว่าอยู่ตรงไหน จึงกราบทูลพระราชาว่า มี แก้วมณีอยู่ในสระโบกขรณี พระราชาทรงเรียกเสนกะมาตรัส ถามว่า “ท่านอาจารย์ ได้ยินว่ามีมณีรัตนะอย…

ในเรื่องนี้ พระราชาทรงรับฟังข้อเสนอของเสนกะในการหาวิธีนำแก้วมณีขึ้นจากสระโบกขรณี แต่เมื่อวิดน้ำออกแล้วไม่พบแก้วมณี ตลอ…

…งมีความมั่นใจว่าดวงแก้วมณีนี้จะต้องอยู่บนต้นตาล จึงกราบทูลว่า “แก้วมณีไม่มีในสระโบกขรณี พระเจ้าข้า” พระราชาทรงสดับเช่นนั้น ยังไม่ทรงเชื่อนัก เพราะ ความเห็นของมโหสถกับของท่านอาจารย์เสนกะดูต่างกันเหลือเกิน มโ…

ในตอนที่ ๑๑ ของธรรมะเพื่อประชา มโหสถบัณฑิตได้แสดงให้เห็นถึงปัญญาของเขาเมื่อพระราชาทรงต้องการแก้วมณี มโหสถกราบทูลว่ามีความมั่นใจว่าแก้วมณีไม่อยู่ในสระโบกขรณี แต่เป็นบนต้นตาล โดยมองเห…

… อ ง ราชกิจ) ๔๒๑ เมื่อราชบุรุษขึ้นไปบนต้นไม้ได้พบดวงแก้วมณีอยู่ในรังกา ตามที่มโหสถบัณฑิตบอกไว้จริงๆ พระราชาทรงชื่นชมโสมนัส มาก ถึงกับพระราชทานสร้อยมุกดาหาร เครื่องประดับพระศอ ของพระองค์ให้มโหสถ พร้อมทั้งพระ…

ในตอนนี้ของธรรมะเพื่อประชามโหสถบัณฑิต ได้เล่าถึงเหตุการณ์ที่มโหสถบัณฑิตได้รับความชื่นชมจากพระราชาเนื่องจากการค้นพบดวงแก้วมณี และการแนะนำให้พระราชามอบของที่ระลึกให้กิ้งก่าที่เคารพนอบน้อม ต่อจากนั้น…

… มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๑ ที่ ๑ ๑ ( ส น อ ง ราชกิจ) ๔๒๒ ว่ามีสมบัติมากมาย เกิดอาการเย่อหยิ่งพองตัว ครั้นพระราชา เสด็จไปพระราชอุทยาน กิ้งก่าก็ท่าตนเสมอพระราชา ไม่ลงจาก ต้นไม้มาแสดงคารวะเช่นเคย แต่ยกหัวร่อนไปร่อน…

เรื่องราวนี้เล่าถึงการประยุกต์ใช้ปัญญาของมโหสถบัณฑิต เมื่อพระราชาสังเกตเห็นกิ้งก่าที่ไม่แสดงความคารวะต่อพระองค์ และได้ถามมโหสถถึงเหตุผล อันนำไปสู่การทำความเข้าใจเกี…

…ารมณ์เดียว อยู่ในที่หลีกเร้นตามลำพัง จึงจะนั่งคิด นั่งพิจารณาปริศนาธรรมทั้งหลายได้ พระเจ้าข้า” เมื่อพระราชาทรงเห็นว่า แม้มโหสถเองก็ตอบไม่ได้ จึงทรงอนุญาตเลื่อนการตอบปัญหาออกไป เหล่าบัณฑิตทั้งหลาย ได้ทูลลาไป…

ในตอนที่ ๑ ๒ แห่งประชุมโหสถบัณฑิต มีการพูดคุยถึงการประชุมที่พระราชาทรงรอคอยคำตอบจากบัณฑิตเกี่ยวกับปัญหาที่ทรงตั้งขึ้น แม้บัณฑิตเสนกะจะลองเสนอความคิดเห็น แต่ไร้ข้อสรุป…

…สถบัณฑิต ตอนที่ ๑ ๒ (ไขปริศนา) ៤២៩ ประทับอยู่ที่ใดนานเป็นพิเศษ” พระนางอุทุมพรตรัสตอบว่า “เมื่อวานนี้พระราชาได้เสด็จเดินไปเดินมาในปราสาท และได้ ทอดพระเนตรที่ช่องพระแกลเป็นเวลานาน” มโหสถคิดว่า พระราชาจะต้องทอ…

ในตอนนี้ของมโหสถบัณฑิต เราจะพบกับเหตุการณ์ที่พระราชาเสด็จเดินเล่นในพระราชวังและสังเกตเห็นอาการของแพะและสุนัขที่สนิทกัน พร้อมทั้งวิธีการไขปริศนาของมโหสถ…

…็นเพื่อนร่วมงานต้องถูกขับออกจากแว่นแคว้น จึงให้บัณฑิตทั้งสี่เรียนคาถาคนละหนึ่งคาถา วันรุ่งขึ้น เมื่อพระราชาตรัสถามถึงคำตอบ เสนกบัณฑิต ก็กราบทูลเป็นคาถาที่ได้จดจํามาจากมโหสถว่า “เนื้อแพะเป็นที่ โปรดปรานของมว…

…สี่ไปพบอาจารย์เสนกะและมโหสถ ซึ่งหลังจากขบคิดกัน มโหสถได้ให้อาจารย์บัณฑิตแต่ละคนเรียนรู้คาถา ตอบคำถามพระราชาเกี่ยวกับการบริโภคเนื้อแพะที่เป็นที่โปรดปรานของมวลอามาตย์ ข้อความที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสัตว์ทั้…

…ะช มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๑ ๒ (ไขปริศนา) ๔๓๑ คาถาที่จดจํามา ซึ่งมีเนื้อหาคล้ายคลึงกับที่เสนกบัณฑิตกล่าว พระราชาได้สดับแล้วทรงชื่นชมโสมนัส ฝ่ายมโหสถทูลตอบเป็น คนสุดท้ายว่า “ข้าแต่มหาราชเจ้า ตั้งแต่อเวจีจนถึงภวัค…

ในบทความนี้กล่าวถึงมโหสถบัณฑิตที่ช่วยแก้ปัญหาลึกซึ้งโดยการเรียบเรียงความรู้และธรรมะเพื่อประชาชน พระราชาสัมผัสถึงความสำคัญของบัณฑิตที่มีความรู้และปัญญา การเรียนรู้และพัฒนาในตนเองนั้นสำคัญเพื่อสร้างสังคมท…

…าม เห็นว่า แม้ขาดทรัพย์แต่ไม่ไร้ปัญญา ยังประเสริฐกว่าคนมี ทรัพย์แต่ไร้ปัญญาอย่างไร *เรื่องมีอยู่ว่า พระราชเทวีอุทุมพร ทรงรู้ว่าบัณฑิตทั้งสี่ สามารถตอบปริศนาธรรมของพระราชาได้เพราะมโหสถ แต่ ก็ได้ลาภสักการะเท่…

เรื่องเล่าของพระราชเทวีอุทุมพรที่เชื่อว่าปัญญามีค่ามากกว่าทรัพย์ โดยนำบัณฑิตทั้งสี่มาประลองปัญญาในการตอบปัญหา สิริเมณฑก…

…ริฐกว่าทรัพย์) ๔๓๗ ความต้องการด้วยทรัพย์ ฉันนั้น เพราะฉะนั้น คนมีสิริสมบัติ เท่านั้นเป็นคนประเสริฐ” พระราชาทรงสดับดังนั้น ก็ตรัสว่า “พ่อมโหสถบัณฑิต เจ้าจะกล่าวแก้อย่างไร” มโหสถบัณฑิตกราบทูลว่า “ข้าแต่ สมมติ…

…็นถึงความสำคัญของปัญญาเหนือทรัพย์สิน โดยมีการเปรียบเทียบและการสื่อสารที่โดดเด่นระหว่างมโหสถบัณฑิตและพระราชา การยกตัวอย่างในเรื่องแม่น้ำและมหาสมุทรช่วยสร้างความเข้าใจในค่าของปัญญาต่อชีวิตและการตัดสินใจ ในขณะ…

…๑๖ ลี้ภัยการเมือง) ๔๖๑ กราบทูลว่า “วันนี้ เป็นวันอุดมมงคล พระองค์ควรจะประดับ พระจุฬามณี พระเจ้าข้า” พระราชาสดับเช่นนั้น ก็ให้อำมาตย์ ไปนำพระจุฬามณีมาให้ เมื่อไม่เห็นก็แสร้งกราบทูลว่า สงสัย มโหสถซึ่งเป็นคนที…

…งเรื่องราวของมโหสถบัณฑิตที่ถูกใส่ความและถูกขับไล่ออกจากกรุงเพราะความเข้าใจผิดและการยุยงของคนรอบข้าง พระราชาโกรธจัด จึงขับไล่มโหสถออกนอกเมืองโดยมีนางอมราเป็นที่ตั้งใจ จึงทำให้มโหสถต้องหาหนทางหลีกหนีจากข้อนี้…

ธรรมะเพื่อประช มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๑๖ ลี้ภัยการเมือง) ๔๖๓ พระราชาเห็นอาจารย์ทั้งสี่เหมือนวานรเผือก จึงตรัส ถามเรื่องราวที่เกิดขึ้น นางอมราได้กราบทูลความจริงทั้งหมดว…

ในตอนที่ ๑๖ นี้ มโหสถถูกกล่าวหาว่าขโมย แต่บัณฑิตทั้งสี่เป็นผู้กระทำ ความจริงถูกเปิดเผยโดยนางอมรา พระราชาเชื่อมั่นในความบริสุทธิ์ของมโหสถ และปล่อยบัณฑิตทั้งสี่ มโหสถกลับรับราชการตามปกติ พร้อมแนะนำให้ป้องก…

…์ ยังต้องถูกใส่ความจากผู้ไม่หวังดีเพราะลาภสักการะ *ครั้งที่แล้ว ถึงตอนที่มโหสถถูกกล่าวหาว่า ขโมยของ พระราชา และคิดตั้งตนเป็นกบฏ จนต้องรีบหลบหนีออกนอกเมือง เพราะมิฉะนั้น อาจถูกจับประหารชีวิตโดยที่ไม่ได้ไต่สว…

…ผู้มีปัญญายังถูกกลั่นแกล้ง มโหสถต้องหลบหนีจากการถูกใส่ร้ายในฐานะโจร และแม้จะมีการพิสูจน์ความจริง แต่พระราชาก็ยังไม่เชื่อมั่นในตัวเขา เทวดาที่มีหน้าที่ปกป้องจึงต้องหาวิธีให้ความจริงปรากฏขึ้นเพื่อช่วยเหลือมโห…

…ธรรมของมโหสถอีก เมื่อรัตติกาลมาเยือน เทวดาจึงปรากฎกาย มีรัศมีสว่างไสว ถามปัญหาพระเจ้าวิเทหราช ๔ ข้อ พระราชาสดับปัญหานั้นแล้ว ทรงตอบไม่ได้ จึงแจ้งว่า จะถามบัณฑิตในราชสำนักก่อนแล้วจะมาตอบ ครั้นรุ่งขึ้นได้ ตรั…

…ี้พระเจ้าวิเทหราชพบกับปัญหาที่ยากจะตอบเมื่อเทวดามาทวงคำตอบถึงคำถามเกี่ยวกับบุคคลที่รักแม้จะถูกทุบตี พระราชาเรียกบัณฑิตในราชสำนักมาเพื่อหาคำตอบแต่กลับหาไม่ได้ ศีรษะของพระองค์เสี่ยงเมื่อไม่สามารถตอบคำถามได้ เ…

…สถามเถิด เมื่อพระองค์ไม่ทรงทราบ ปัญหาเหล่านี้ พระชนม์ชีพของพระองค์จะไม่มีอีกต่อไป” ครั้น กล่าวคุกคามพระราชาให้เกิดความสะดุ้งหวาดกลัวแล้ว ก็ อันตรธานหายไปทันที พระราชาถูกมรณภัยคุกคามก็บรรทมไม่หลับตลอดทั้งคืน…

บทนี้พูดถึงมโหสถบัณฑิตที่มาถามพระมหาราชเกี่ยวกับปัญหาที่สำคัญ พระราชาได้รับคำเตือนเกี่ยวกับการแสวงหาความจริงและความเข้าใจที่ผิดพลาดจากอาจารย์ทั้งสี่ ส่วนมโหสถเปรียบเสมื…

…ย ไม่เดือดเนื้อร้อนใจใดๆ *เรื่องมีอยู่ว่า เมื่อมโหสถถูกกล่าวหาว่าเป็นกบฏ และ ขโมยของมีค่าในราชสำนัก พระราชาจึงสั่งให้จับไปประหารชีวิต *มก. มโหสถบัณฑิต เล่ม ๒๓ หน้า ๓๙๘

บทความนี้กล่าวถึงการยอมรับความเป็นจริงของชีวิตและการรักษาจิตใจในยามที่ตกต่ำ โดยนำตัวอย่างจากมโหสถบัณฑิต ซึ่งเป็นผู้ที่เคยมีความรุ่งเรืองและมาประสบกับการตกต่ำ แต่ยังสามารถรักษาจิตใจให้เป็นปกติไม่ประพฤต