ภิกษุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 40 / 175

…ต่ สัมมาทิฏฐิถึงสัมมาสติ เป็นองค์ประกอบของสัมมาสมาธิ หรือประชุมลงในสัมมาสมาธิ ดัง พระดำรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย องค์แห่งสมาธิ 7 ประการ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัม…

สัมมาสมาธิเป็นการตั้งใจมั่นอยู่ในภาวนาตามหลักธรรม 7 ข้อ ซึ่งช่วยให้เกิดความสว่างในใจและเห็นธรรมะที่บริสุทธิ์ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสว่าการมีจิตเป็นหนึ่งเดียวเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งรวมถึงสัมมาทิฏฐาน, สัม

…นา ดังพุทธพจน์ที่ว่า “เจตนาห์ ภิกขเว กมุม์ วทามิ เจตยิตฺวา กมุม กโรติ กาเยน วาจาย มนสา” หมายความว่า ภิกษุทั้งหลาย เจตนา นั่นเอง เราเรียกว่า กรรม บุคคลจงใจแล้ว จึงทำด้วยกาย วาจา ใจ กรรมหรือการกระทำ จึงต้องม…

ในบทนี้มีการอธิบายเกี่ยวกับความโลภในมุมมองของพุทธศาสนา โดยมีการแสดงให้เห็นว่าความโลภเป็นความหิวจัดทางจิตที่ไม่รู้จักพอ แม้จะมีความสมบูรณ์ทางวัตถุ แต่ใจไม่อิ่มรู้จักอิ่มพอ ขณะที่กิเลสตระกูลโทสะทำให้จิต

…ราะความไม่รู้ (4) ภยาคติ แปลว่า ลำเอียงเพราะกลัว ได้แก่ กลัวอิทธิพล ฯลฯ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย บุคคลใดละเมิดความชอบธรรม เพราะ ฉันทาคติ โทสาคติ โมหาคติ ภยาคติ ยศของบุคคลนั้นย่อมเสื่อม ดุจ…

เนื้อหานี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอคติและการปกครองตามหลักพระพุทธศาสนา โดยเน้นการไม่วางตนสูงส่งเกินไปในฐานะผู้ปกครองและการละเว้นอคติ 4 ประการ ได้แก่ ฉันทาคติ, โทสาคติ, โมหาคติ, และภยาคติ ซึ่งสามารถสร้างควา

…่านั้น การที่อาสวัฏฐานิยธรรมจะปรากฏในสงฆ์หรือในศาสนานั้น มีเหตุอยู่ 3 ประการ (1) สงฆ์เป็นหมู่ใหญ่โดยภิกษุผู้บวชนานแล้ว หมายถึง เป็นหมู่ใหญ่เพราะมีภิกษุเถระ ซึ่งบวชมานานจำนวนมาก เพราะจะมีเหตุให้พระพุทธองค์บ…

…ตุผลที่อัศจรรย์ในสังคมสงฆ์ซึ่งมีมาอย่างยาวนาน ก่อให้เกิดการบริหารผิดพลาด ที่อาจส่งผลต่อการแสดงออกของภิกษุและการปฏิบัติในศาสนา พระอรรถกถาจารย์ได้แสดงเหตุผลที่อาจนำไปสู่การบัญญัติสิกขาบททั้งในเรื่องการละเมิด…

…ชิกสิกขาบทที่ 1 เป็นต้น 2.) พระบัญญัติ หมายถึง สิกขาบทที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติเป็นข้อห้ามมิให้ ภิกษุล่วงละเมิด มีบทกำหนดโทษหรือปรับอาบัติผู้ล่วงละเมิด ถ้าเป็นการบัญญัติสิกขาบทในครั้งแรกเรียกว่า “มูลบั…

เนื้อหาเกี่ยวกับสิกขาบทในพระไตรปิฎกที่มีองค์ประกอบ 5 ประการ ได้แก่ ต้นบัญญัติ, พระบัญญัติ, สิกขาบทวิภังค์และบทภาชนีย์ที่อธิบายถึงความสำคัญและบทบาทในทางศาสนา นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างเกี่ยวกับการพิสู

…ตอนการบัญญัติสิกขาบท ขั้นตอนการบัญญัติสิกขาบทนั้นมีอยู่ 4 ขั้นตอนด้วยกันคือ 1) มีเหตุเกิดขึ้น 2) พระภิกษุกราบทูลพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 3) ประชุมสงฆ์ 4) บัญญัติสิกขาบท ในขั้นตอนการประชุมสงฆ์นั้นพระสัมมาสัมพุทธ…

เนื้อหาเกี่ยวกับขั้นตอนการบัญญัติสิกขาบทในพระพุทธศาสนา ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือ เหตุเกิดขึ้น การกราบทูลพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ประชุมสงฆ์ และบัญญัติสิกขาบท โดยมีกระบวนการสอบถามและติเตียนจากพระพุทธเจ้า รวมถ

ผิวพรรณคล้ำ มีผิวเหลืองขึ้นๆ มีเนื้อตัวสะพรั่งด้วยเส้นเอ็น ภิกษุที่เป็นสหายของพระสุทินน์เห็นอาการของท่านแล้วจึงสอบถามสาเหตุ เมื่อทราบ แล้วจึงติเตียนว่า อาวุโส ธรรมอ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการติเตียนของพระพุทธเจ้าต่อพระสุทินน์ที่ทำผิดศีลในการเสพเมถุน โดยพระพุทธเจ้าตักเตือนว่า การกระทำดังกล่าวไม่เหมาะสมสำหรับผู้บวชและมีผลต่อความเลื่อมใสของชุมชน โดยพระสุทินน์ตอบรับว่าได้ทำ

…ปาราชิก แปลว่า ผู้พ่ายแพ้ พ่ายแพ้ในที่นี้คือ พ่ายแพ้ต่อเส้นทางของนักบวช เพราะปาราชิกเป็นสิกขาบทหนัก ภิกษุใดล่วงละเมิดจะขาดจากความเป็นภิกษุทันที ไม่ว่าจะมี ผู้อื่นรู้ หรือไม่รู้ก็ตาม แม้ยังครองผ้าเหลืองอยู่…

บทความนี้กล่าวถึงปาราชิกซึ่งหมายถึงการพ่ายแพ้ในเส้นทางนักบวช ทำให้ภิกษุสูญเสียสถานภาพและไม่สามารถกลับไปบวชได้ ผู้ที่ล่วงละเมิดแล้วจะต้องอาบัติปาราชิกและไม่สามารถแก้ไขได้ ข…

…ตตีย์” แปลว่า “การล่วงละเมิดอันทำให้กุศลธรรมคือความดีตกไป” นิสสัคคิยปาจิตตีย์ จึง หมายถึง สิกขาบทที่ภิกษุใดล่วงละเมิดเข้าแล้วจะต้องสละสิ่งของที่เกี่ยวข้องกับสิกขาบทข้อนั้นๆ เช่น ไตรจีวร เป็นต้น เมื่อสละแล้…

…ิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่หมายถึงการล่วงละเมิดที่มีความเกี่ยวข้องกับการสละสิ่งของต่างๆ เช่น ไตรจีวร เมื่อภิกษุล่วงละเมิด สามารถคืนสิ่งของดังกล่าวได้ด้วยวิธีการปลงอาบัติและมีสิกขาบทอีกหลายประเภท อาทิเช่น ปาจิตตี…

หมวดสังฆาทิเสส 13 สิกขาบท 1) ภิกษุใดจงใจทำน้ำอสุจิให้เคลื่อน ต้องอาบัติสังฆาทิเสส 2) ภิกษุใดมีจิตกำหนัดแล้วจับต้องร่างกายสตรี ต้องอาบั…

ในหมวดสังฆาทิเสสมีข้อสิกขาบทสำคัญ 13 ข้อที่เกี่ยวกับการปฏิบัติตนของภิกษุ ได้แก่ เช่น การทำน้ำอสุจิให้เคลื่อน, การมีจิตกำหนัดฟุ่มเฟือย, การสร้างกุฏิหรือวิหารโดยไม่ผ่านการอนุ…

…ตัวอย่างการบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ 1 ข้างต้นจะเห็นว่า ปาราชิกสิกขาบทที่ 1 ก็ดี หรือสิกขาบททุกข้อของภิกษุและภิกษุณีนั้นเป็นพุทธบัญญัติทั้งสิ้น กล่าวคือ พระสัมมาสัม พุทธเจ้าเป็นผู้ทรงบัญญัติ ไม่ได้เป็นมติคณ…

…ษาหารือเหมือนกฎหมายในทางโลก การเริ่มต้นนี้มาจากความรู้แจ้งโลกของพระองค์เท่านั้น และวิธีปฏิบัติที่พระภิกษุและภิกษุณีต้องปฏิบัติตามพระวินัยที่บัญญัติไว้โดยไม่อนุญาตให้มีการเปลี่ยนแปลงหรือบัญญัติสิ่งใหม่ นอกจ…

…งไปทำสังฆกรรม จะไม่ไปไม่ได้” เหตุที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสอย่างนี้ก็เพื่อต้องการให้เป็นแบบอย่างแก่ภิกษุภายหลังว่า แม้พระอรหันต์ยังต้องทำอุโบสถ แล้วพระภิกษุปุถุชนจะไม่ทำได้อย่างไร 1 จากตัวอย่างนี้แสดงให้เ…

…ทำอุโบสถที่พระมหากัปปินะไม่ต้องการทำ นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามในการบัญญัติสิกขาบทที่อาจเกิดปัญหาในอนาคต ภิกษุธรรมวาทียังคงรักษาพระธรรมวินัยเอาไว้อย่างดี โดยการสังคายนาครั้งที่ 1 พระมหากัสสปะเสนอให้รักษาสิกขาบท…

7.9 การประชุมทบทวนสิกขาบททุกกึ่งเดือน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติสิกขาบทหลัก ๆ สำหรับพระภิกษุไว้ 227 ข้อ ซึ่งถือว่ามาก อยู่พอสมควร จำเป็นที่พระภิกษุทุกรูปจะต้องศึกษาสิกขาบททั้งหมดให้แตกฉานและจด…

…ให้มีการฟังสวดพระปาฏิโมกข์ทุกกึ่งเดือน เพื่อตรวจสอบศีลและสร้างความสามัคคีในสงฆ์ การฟังสวดถูกกำหนดให้ภิกษุทุกคนมาฟังร่วมกัน และมีการควบคุมเพื่อป้องกันการแยกสวด เพื่อความบริสุทธิ์ของศีล การมอบปาริสุทธิ์สำหรั…

…นี้เป็นอาบัติเบา นี้เป็นอาบัติหนัก (8) นี้เป็นอาบัติมีส่วนเหลือ คือ ต้องเข้าแล้วยังไม่ขาดจากความเป็นภิกษุ นี้เป็น อาบัติหาส่วนเหลือมิได้ คือ ต้องเข้าแล้วขาดจากความเป็นภิกษุ (9) นี้เป็นอาบัติชั่วหยาบ นี้เป็…

…ั้ง 3 ตระกูลคือ โลภ โกรธ หลง และมีสาเหตุจากจิตที่ไม่โลภไม่โกรธไม่หลง อนุวาทาธิกรณ์แสดงถึงการฟ้องร้องภิกษุด้วยอาบัติที่ผิดศีลหรือมารยาทเสื่อมเสีย โดยมีมูลเหตุ 4 ประการที่ทำให้เกิดการโจทกัน

ส่วนมูลเหตุแห่งอนุวาทาธิกรณ์อีก 2 ประการ คือ ร่างกาย และวาจา พระสัมมาสัม พุทธเจ้าตรัสว่า ภิกษุบางรูปเป็นผู้มีผิวพรรณน่ารังเกียจ ไม่น่าดู มีรูปร่างเล็ก มีอาพาธมาก เป็น คนบอด ง่อย กระจอก หรือ อัมพ…

…ในพระพุทธศาสนา รวมถึงประเภทของอาบัติ 7 ประการ รวมทั้งการวิเคราะห์ปัญหาที่เกิดจากร่างกายและวาจาของพระภิกษุ ซึ่งอาจส่งผลต่อการถูกโจทฯ ในกรณีต่างๆ ซึ่งมีทั้งอาบัติที่หนักและเบา เช่น อาบัติปาราชิก, อาบัติถุลลั…

…ธิกรณ์ หมายถึง กิจที่ “สงฆ์” จะพึงกระทำ ดังนั้นสงฆ์ เท่านั้นที่จะให้มีกิจจาธิกรณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นได้ ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งเพียงรูปเดียวหรือภิกษุมากกว่า หนึ่งรูปแต่ไม่ครบองค์สงฆ์คือตั้งแต่ 4 รูปขึ้นไปไม่อาจจะทำ…

ญัตติจตุตถกรรมหมายถึงกรรมที่มีวาจาครบ 4 ส่วน ซึ่งใช้ในพิธีกรรมที่สำคัญในพระพุทธศาสนา เช่น การอุปสมบท นิคหกรรมคือมาตรการลงโทษขั้นที่ 2 สำหรับการกระทำผิดร้ายแรง เช่น การทะเลาะวิวาท มีศีลวิบัติ พระสัมมาส

…้าไม่สามารถระงับอธิกรณ์นั้นในอาวาสที่อาศัยอยู่ได้ ก็ให้พากันไปสู่วัดอื่นหรือ สำนักสงฆ์อื่นที่มีจำนวนภิกษุมากกว่า เมื่อไปถึงแล้วก็ให้กล่าวกับภิกษุเจ้าถิ่นว่า อธิกรณ์นี้เกิด ขึ้นแล้วอย่างนี้ ขอโอกาส ท่านทั้ง…

…งฆ์ โดยยึดหลักการตามพระธรรมวินัย ว่าด้วยการจัดการอธิกรณ์ที่เกิดขึ้นในอาวาส และการทำงานร่วมกันระหว่างภิกษุในวัดเจ้าถิ่นและผู้มาใหม่ เพื่อให้เกิดการปรองดองและรักษาความสงบเรียบร้อยในพระศาสนา ผู้ที่รื้อฟื้นอธิ…

…นิจฉัยอธิกรณ์นี้อยู่ มีเสียงเซ็งแซ่ เกิดขึ้น และไม่ทราบเนื้อความแห่งถ้อยคำที่กล่าวแล้วนั้น สงฆ์สมมติภิกษุมีชื่อนี้ด้วย มีชื่อนี้ ด้วย เพื่อระงับอธิกรณ์นี้ด้วยอุพพาหิกวิธี การสมมติภิกษุมีชื่อนี้ด้วย มีชื่อน…

บทความนี้พูดถึงกระบวนการระงับอธิกรณ์ในพระธรรมวินัย โดยอธิบายว่าหากภิกษุไม่สามารถระงับอธิกรณ์ได้ด้วยอุพพาหิกวิธี ให้สงฆ์ส่งต่อไปยังสงฆ์อนุญาตให้ระงับอธิกรณ์ด้วยวิธีเยยยสิกา…

หรือด้วยเสียงข้างมาก ซึ่งจะใช้วิธีการจับฉลาก โดยลำดับแรกให้สมมติภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ คุณ 5 ให้เป็นผู้ให้จับสลาก คือ (1) ไม่ถึงความลำเอียงเพราะความชอบพอ (2) ไม่ถึงความล…

เนื้อหากล่าวถึงวิธีการจับสลากในสงฆ์โดยใช้ภิกษุผู้มีคุณธรรมเป็นผู้จับ โดยมีการปฏิบัติตามหลักธรรมวินัย เพื่อให้การตัดสินใจนั้นถูกต้องตามศีลธรรม ข้อก…

…าษิตข้างต้น ครั้งหนึ่งพระผู้มีพระภาคตรัสกับพระอานนท์ว่า “อานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย ภิกษุเมื่อจะแสดงธรรมแก่ผู้อื่น จึงตั้ง ธรรม 5 ประการไว้ในตน แล้วจึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น ธรรม 5 ประการ อะไรบ…

บทความนี้สำรวจวิบากกรรมของพระโพธิสัตว์ที่แม้จะมีบุญบารมี ยังเคยทำผิดพลาดเรื่องวจีกรรม และคำเตือนในการกล่าวคำเท็จ พระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังได้ตรัสถึงหลักการในการแสดงธรรมแก่ผู้อื่นอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งปร