ยถา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 55 / 86

…มโคตฺตานิ จ นิพพานญฺจ อารมณ์ โหติ ทิพพจักขุสฺส ปน รูปเมว ปจฺจุปฺปนฺนนฺติ ฯ อยเมเตส์ อารมฺมณวิภาโค ฯ ยถา รหมปุเปตีติ ติติปริกมฺมานุรูปโต อปเปติ ฯ ๑. ในสุสา อิติปิ อตฺถิ ฯ ๒. สพฺพตฺถ โปตุเกส เยฮุยเยน สตฺตท…

เนื้อหานี้นำเสนอเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาและอภิธมฺมตฺถวิภาวินี โดยวิเคราะห์ความรู้เกี่ยวกับจิตและอารมณ์ตามหลักของพระพุทธศาสนา และการปฏิสัมพันธ์ระหว่างจิตและความรู้สึกในสถานการณ์ต่างๆ ที่มีผลต่อกา

…าสานุสสติ ฯ วุฒิตนเยน ทิพพญฺจ ติ จักขุญชาติ ทิพพจักขุ ฯ จุตูปปาต ญาณนฺติ ปน ทิพฺพจกฺขุเมว วุจฺจติ ฯ ยถากมโมปคญาณอนาคต- สญาณานิปิ ทิพฺพจกฺขุวเสเนว อิชฌนฺติ ฯ น หิ เต วิสุ ปริกมุม อตฺถิ ๆ ตตฺถ อนาคต์สญาณสฺ…

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้สอนเกี่ยวกับอภิธรรมและคุณลักษณะต่าง ๆ ของจิต โดยเฉพาะการใช้วิปัสสนาในการศึกษาและฝึกฝนเกี่ยวกับอนิจจา การเข้าใจจิตและอารมณ์ต่าง ๆ รวมถึงการใช้อภิญญาในการปฏิบัติศาสนธรรม อธิบายถึง

… วิปสฺสนาย มาถกปปัตติยา สิขปัตตา อนุโลมญาณสหิตาย สานุโลมา ๆ สา เอว สงขาเรส อุทาสีนตฺตา สงฺขารุเปกขา ยถานุรูป อปายาทิโต สังขารนิมิตฺตโต จ วุฏฐานโต วุฏฐานสังขาติ มคฺค์ คจฺฉตีติ วุฎฐานคามินี ฯ อภิสมโภนฺตนฺต…

เนื้อหานี้นำเสนอการศึกษาอภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติและการเข้าใจในธรรมชาติของสังขารและการปฏิบัติตามมรรค มีการพูดถึงญาณที่เกี่ยวข้องกับการหยั่งรู้และมุมมองทางธรรมะอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในก

…วิปสฺสนาคมนวเสนาติ วิปสฺสนาสงฺขาตาคมนวเสน ฯ อาคจฺฉติ เอเตน มคโค ผลญชาติ วิปสฺสนามคโค อิธาคมน์ นาม ฯ ยถาวุฒิตนเยนาติ ปุพฺเพ วุตฺตานตฺตานุปสฺสนาทิวเสน ฯ ยถาสก์ ผลมุปฺปชฺชมานา นมปีติ ยถาลทฺธมคฺคสฺส ผลภูติ อ…

บทความนี้นำเสนอความรู้เกี่ยวกับอภิธรรมและหลักการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการวิเคราะห์เกี่ยวกับการเข้าใจวิปสฺสนาและการสำเร็จของนิพพาน พร้อมทั้งการกล่าวถึงผลของการปฏิบัติและการเข้าถึงสภาวะต่างๆ โดยใช้ข

…นต์ ตทา ตสฺส สาสน์ สุทฺธมานส์ ปสฺเส สกุกเรยฺยญฺจ ควร เม สาริสมฺภวํ ฯ ทิเนหิ จตุวีเสหิ ฎีกาย นิฏฐิตา ยถา ตถา กลยาณสงฺกปฺปา สี อิชฌนฺตุ ปาณินนฺติ ฯ ปกรณาวสานวณฺณนา นิฏฐิตา ฯ อภิธมฺมตฺถวิภาวินี นาม อภิธมฺมต…

อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา เป็นงานศึกษาเกี่ยวกับอภิธมฺมและการตีความที่มีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ โดยเนื้อหาทรงคุณค่าเหล่านี้ได้ถูกสืบทอดและพัฒนาโดยความสำคัญของบทคัดย่อในพระธรรม เป็นการผสมผสานความรู้และการนำเสนอ

…ิต ๒ ဆ คำว่า เต ปน ได้แก่ จิตตุปบาทที่เป็นปกิณณกเจตสิก และที สหรคตด้วยปกิณณกเจตสิกเหล่านั้น ฯ บทว่า ยถากกม คือ โดยสมควร แก่ลำดับแห่งจิตตุปบาท ทีเว้นและประกอบด้วยปกิณณกเจตสิกทั้ง 5 ๖ มี

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเจตสิกกับจิต โดยเฉพาะเจตสิกที่ไม่สามารถแยกจากจิตได้ เช่น กามาวจรจิต ๔๔ ที่ถูกเว้นโดยทวิปัญจวิญญาณ และวิตกที่เกิดขึ้นในหญิงเหล่านั้น รวมถึงการอธิบายประเด็นต่างๆ

…ละการจำแนกจิตตุปบาทที่ต่างกัน โดยความต่างแห่งธรรมมีเวทนา เป็นต้นนั้น ๆ จึงเริ่มคำมีอาทิว่า สมปยุตตา ยถาโยค ดังนี้ ฯ ธรรม คือจิตและเจตสิก ซึ่งประกอบกันและกันตามสมควรแก่การประกอบ มีจำนวน ๕๓ อย่าง โดยสภาพ ค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการจำแนกธรรมในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยเฉพาะการวิเคราะห์จิตและสิกตามที่ประสบการณ์ต่าง ๆ สื่อถึง เป็นการชี้ให้เห็นการประสานกันของจิตและเจตสิกที่มีความหลากหลาย โดยการวิเคราะห์ตามเวทนา เหตุ

…ล จิต และกิริยาจิต ที่เว้นจากอาวัชชนะ และตทาลัมพนะ ๘ โดยการถือ เอาตทาลัมพนะที่ยังมิได้ถือเอาๆ บทว่า ยถารห์ ความว่า ด้วยอำนาจ อนุรูปแห่อารมณ์มีอิฏฐารมณ์เป็นต้น การกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย และไม่แยบคาย และสัน…

เนื้อหาในหน้าที่ 127 นี้กล่าวถึงการเกิดขึ้นของจิตในจักขุทวารและทวารอื่นๆ โดยระบุถึงจิต ๔๖, ปัญจทวาราวัชชนะ และการเชื่อมโยงระหว่างจิตกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นในทวารต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงอนุรูป, กุ

…ชื่อว่าพ้นแล้วจากกาล เพราะไม่ควรจะ กล่าวด้วยอำนาจแห่งกาลมีอดีตกาลเป็นต้น เหตุไม่มีความพินาศ ฯ บทว่า ยถารห์ คือโดยอนุรูปแก่กามาวจรชวนะ อภิญญาชวนะ และ ชวนะมีมหัคคตชวนะที่เหลือเป็นต้น ๆ จริงอยู่ สำหรับกามาว…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์อารมณ์ต่างๆ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะความเข้าใจในคำว่า ยินดี และโผฏฐัพพะ เพื่อเข้าใจในธรรมารมณ์ และการเป็นอยู่ภายใต้กาลต่างๆ เช่น พระนิพพาน และความหมายที่ถูกต้องของอาร

…มสโร เป็นต้น ฉะนั้น ๆ วิบากเหล่านั้นด้วยเป็นตทาลัมพนะด้วย เพราะฉะนั้นจึงชื่อว่าตทาลัมพนปากะ ฯ บทว่า ยถารห์ คือ ตามสมควร แก่อารมณ์ชวนะและสัตว์ฯ แต่ว่า ท่านอาจารย์จักประกาศความเป็น ไป (ของตทาลัมพนะ) โดยประ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิถีจิต รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับวิบากที่เกิดขึ้นในสภาวะต่างๆ เช่น ในช่วงเวลาสลบหรือใกล้ตาย ผ่านการใช้ภาพพจน์และอุปมาเพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น จัดทำเพื่อสร้างความเข้าใ

…น ๆ เพราะฉะนั้น อัปปนาจะมีต่ำกว่าชวนะที่ 4 หรือ สูงกว่าชวนะที่ ๕ ไม่ได้ฯ ન [อธิบายอัปปนาวิถี] บทว่า ยถาภินีหารวเสน คือ ตามสมควรแก่การนำจิตไปใน สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา อันสมควรแก่รูปอรูปและโลกุตตระ ซึ่ง…

บทที่ 167 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา นำเสนอการวิเคราะห์อัปปนาวิถีและการทำงานของจิตในบริบทต่างๆ ซึ่งรวมถึงการเกิดและลำดับของจิตที่สัมพันธ์กับการฝึกสมาธิ โดยกล่าวถึงการเกิดของอัปปนา

…แรก และในเวลามีความชำนาญที่บุคคลต้องเสพแล้ว ฯ มรรคนั้นแล ชื่อว่า มรรคุปบาท เพราะบังเกิดขึ้น ๆ บทว่า ยถารห์ ได้แก่ ตามสมควร แก่มรรคที่เกิดขึ้นแล้ว เป็นที่ ๕ หรือที่ ๔ ฯ က จริงอยู่ เพราะวิถีมีอาวัชชนะเดียว…

เนื้อหาในหน้า 179 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงการเจริญสติและการเข้าใจการทำงานของปัจจเวกขณจิตทั้ง ๔ และ ๕ ดวงที่เกี่ยวข้องกับพระสาวก ปรัชญาของจิตในบทนี้ยังสำรวจถึงอุปนิสัยและค

…าคามิผล อรหัตผลดับไปแล้ว) ฯ เพราเหตุนั้น ท่านอาจารย์ จึงกล่าวว่า นิรุทเธ (ดับไปแล้ว) ดังนี้ ฯ บทว่า ยถาร คือตาม สมควรแก่บุคคลนั้นๆฯ สองบทว่า สพฺพต์ถาปิ สมาปตฺติวีถีย์ ความ ว่า ในวิถีแห่งฌานสมบัติ และในวิ…

เนื้อหาชี้ให้เห็นถึงการหยุดการกระทำทางจิตวิญญาณ อนาคามิผล และอรหัตตผล และการวิเคราะห์จิตที่เกิดขึ้นตามประเภทบุคคล โดยมุ่งแสดงการกำหนดวิถีจิต ที่เกี่ยวข้องกับอภิญญาและมรรค สมาบัติ การกำหนดประเภทบุคคลใน

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 185 (จิตในภพต่างๆ] บทว่า ยถารห์ คือ ตามสมควรแก่ภพนั้น ๆ และตามสมควร แก่บุคคลนั้น ๆฯ ด้วยคำว่า สพฺพตฺถาปิ เป็นต้น จักมีการคัดค้าน…

เนื้อหานี้กล่าวถึงจิตในภพต่าง ๆ ที่มีการพิจารณาและวิเคราะห์ตามอภิธัมมิติ โดยเฉพาะในกามภพและรูปภพ รวมถึงความแตกต่างของวิถีจิตในแต่ละภพ และการมีอยู่ของอนิฏฐารมณ์ในโลกแห่งวิบากจิต ซึ่งเป็นการแสดงถึงลักษณ

…มีแม้ในสุคตินั้น (ในรูปาวจรภูมินั้น) ฯ การจำแนก จิตเป็นไปด้วยอำนาจแห่งภูมิ ชื่อว่าภูมิวิภาค ฯ บทว่า ยถาสมุภวํ คือตามสมควรแก่ความเป็นไปในทวารนั้น ๆ หรือในภพนั้น ๆ ๆ ยาวตายุ มีอธิบายว่า ความเป็นไปแห่ง จิตท…

ในบทนี้อธิบายถึงการเกิดขึ้นของวิญญาณในทวารต่าง ๆ และการจำแนกจิตตามภูมิความเป็นไปของมัน รวมถึงการดำเนินไปของจิตในแต่ละภพที่ไม่มีการหยุดพัก ซึ่งอาจารย์ได้ชี้ให้เห็นถึงการทำงานของจิตที่อยู่ใกล้เคียงกับคว

…ศลกรรมทั้ง หมด ๑๒ อย่าง ให้อกุศลวิบากทั้ง ๒ ได้) ในกามโลกแม้ทั้งหมด "ด้วยอำนาจสุคติและทุคติ ฯ บทว่า ยถาห์ แปลว่า ตามสมควรแก่ ทวารและอาลัมพนะ ฯ วิบากวิญญาณอันใด มีมหาสมบัติเป็น อารมณ์เกิดแก่พวกนาคแบะครุฑเ…

เนื้อหาในบทนี้สำรวจการทำงานของอกุศลกรรมและผลที่เกิดขึ้นในชีวิต โดยใช้กรณีศึกษาต่าง ๆ เช่น การพบเจอพระมหาโมคคัลลานเถระ รวมถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการผลกรรมที่เกิดจากอกุศลกรรมและการอธิบายอำนาจของ

…ไว้เป็นวาทะของอาจารย์บางพวก ฯ บทว่า เตสํ คือ ของพระเถระทั้งหลายเหล่านั้น ผู้มีวาทะ อย่างนี้ ฯ บทว่า ยถากุกม คือ ตามลำดับแห่งวิบากมีติเหตุกวิบากอย่าง อุกฤษฏ์เป็นต้น ฯ สองบทว่า ทุวาทส วิปากาน ความว่า บัณฑิ…

ในบทนี้มีการอธิบายความต่างของวิบากที่เป็นสสังขารและอสังขาร โดยพระอนุรุทธาจารย์ได้พูดถึงการจัดประเภทวิบากต่าง ๆ โดยใช้อำนาจกรรมและปัจจัย และระบุถึงการแสดงวิบากที่เกี่ยวข้องกับการกระทำในรูปแบบต่าง ๆ ทั้

…ฯ ประกอบความว่า "พระโยคาวจรเจริญฌานตามลำดับ ๆ แล้ว ย่อมเกิดขึ้นในชั้นอรูปภพทั้งหลายลำดับ" ฯ ก็บทว่า ยถากุกม คือตามลำดับแห่งฌานมีอรูปฌานที่ ๑ เป็นต้นฯ ก็แลคำนี้ แม้ทั้งหมด ท่านอาจารย์กล่าวไว้ด้วยอำนาจภูมิ…

ในข้อความนี้มีการกล่าวถึงพระอนาคามีที่เกิดในสุทธาวาส ๕ ชั้น และการเจริญปัญจมฌานในภูมิแห่งฌานตามลำดับ ยกตัวอย่างถึงการเกิดในกามภพและการรักษาศีลเพื่อการตั้งใจมั่น นอกจากนี้ยังสอนถึงการกำหนดแน่นอนเกี่ยวก

…องกรรม ที่ทำในเวลาใกล้จะจุติ" และ ว่า "เช่นเดียวกับอารมณ์ของกรรมตามที่กล่าวแล้วนั้น" ดังนี้ ๆ บทว่า ยถารห์ ความว่า (เป็นอารมณ์ ) โดยสมควรแก่ปฏิสนธิ ที่ ๒ ที่ 4 และที่ ๑ ที่ ๓ [อธิบายลำดับจุติและปฏิสนธิ อ…

บทความนี้กล่าวถึงการตีความของพระอาจารย์เกี่ยวกับปฏิสนธิและจุติของสัตว์ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นในวาระสำคัญในการเกิดใหม่ โดยมีคำอธิบายเกี่ยวกับกรรมนิมิตและจุติในแต่ละชั้นของอรู

…ะปฏิสนธิกาล และด้วยสามารถแห่งกำเนิด ท่านอาจารย์จึงได้ กล่าวคำว่า สพฺพานิปิ ปเนตานิ เป็นอาทิ ฯ บทว่า ยถาห์ ความว่า โดยสมควรแก่สัตว์ผู้มีภาวรูปและ อายตนะบริบูรณ์ ฯ พวกสัตว์ที่เกิดในที่หมักหมม มีดอกบัว, มลท…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับกลาปและสัตว์ตามที่เสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงความสอดคล้องของแต่ละประเภทของสัตว์ที่มีภาวรูปและอายตนะในบริบทของการเกิดและปฏิสนธิกาล โดยยกตัวอย่างกลาปและแนวคิดที่เก