ยถา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 56 / 86

…งสา ไม่เกิดใน พวกทวิเหตุกชวนจิต และเพราะสมควรแก่ความเป็นไปของอุปนิสัยคือ การปรุงแต่งจิต จึงกล่าวว่า ยถาสมุภวํ ฯ บัณฑิตย่อมได้อธิบดีเพียง อย่างเดียวเท่านั้น เพราะเมื่อมีความเป็นอย่างอื่น (คือมี ๒ มี ๓) ก็…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงการตรัสของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับองฌานและปัญจวิญญาณ โดยมีการกล่าวถึงสมาธิและอาการต่างๆ ของจิต นอกจากนี้ยังนำเสนอความแตกต่างระหว่างอเหตุกจิตและจิตปกติ เกี่ยวกับการเกิดของอธิบดีในจิ

…็นที่ ตั้งอยู่แห่งสงสารทุกข์ อนึ่ง เพราะอรรถว่า ๑. พึ่งเทียบกับ สมโมหวิโนทนี ตอนธาตุวิภงฺคนิทเทสว่า ยถา จ โลกเก วิจิตตา หริตาล มโนสิลาทโย สิลาวยวา ธาตุโยติ วุจจนฺติ เอวเมตาปิ ธาตุโย วิย ธาตุโย ๆ

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับธาตุต่างๆในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่า ธาตุไม่เพียงแค่เป็นสิ่งที่ทรงคุณภาพตามธรรมชาติ แต่ยังเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับสังสารทุกข์ในหลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะอยู่ร่วมของสัตว์และ

…รเป็นกลางในหมู่สัตว์ โดยเห็นความที่สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็น ของ ๆ ตน เป็นธรรมชาติมีกำลังกว่า ฯ บทว่า ยถารห์ คือ โดยอนุรูปแก่อารมณ์นั้น ๆๆ ท่านอาจารย์ กล่าวคำว่า ปริยาเยน เพราะอารมณ์บางอย่างไม่ชัดเจน ๆ จริ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติธรรมที่เกี่ยวข้องกับเมตตากรุณาและอุเบกขาซึ่งเป็นคุณธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา ในส่วนนี้กล่าวถึงการสร้างจิตที่ปราศจากโทมนัสและการนำไปสู่อัปปมัญญา รวมถึงวิธีพัฒนาจิตที่สงบนิ่งจาก

…นว่า อุปจารภาวนาของพระโยคีนั้น จัดว่าสำเร็จแล้ว จำเดิมแต่ข่มความยินดีในธรรมมีวิตกเป็นต้นได้ ฯ บทว่า ยถาร คือ สมควรแก่อารมณ์มีกสิณเป็นต้น ซึ่งเป็นอารมณ์ของฌานนั้น อาจารย์กล่าวคำว่า อากาสวชชิเตสุ ดังนี้ ก็…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายเสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลีซึ่งเขียนถึงการออกทางจิตและความคล่องแคล่วในการพิจารณา โดยระบุถึงบทบาทของวิตกและฌาน รวมทั้งความสำคัญของอันตรายขององค์ที่หยาบที่อาจเกิดขึ้นในระยะต่าง

…ูปที่ เป็นปัจจุบันอย่างเดียวเป็นอารมณ์ ฯ อภิญญาเหล่านั้น มีวิภาคแห่ง อารมณ์ดังพรรณนามาฉะนี้ ฯ บทว่า ยถารหมปุเปติ คือ รูปาวจร ปัญจมฌาน ย่อมแนบแน่น โดยอนุรูปแก่บริกรรมนั้น ๆ ฯ [อธิบายความต่างกันแห่งอภิญญา …

บทนี้กล่าวถึงการบริกรรม ๓ หรือ ๔ หน สามารถเข้าถึงจิตของผู้อื่นได้ด้วยเจโตปริยญาณ คล้ายกับการมองด้วยทิพยจักษุ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงการกำหนดอารมณ์ของจิตที่มีราคะและความแตกต่างระหว่างอภิญญา โดยเน้นความหม

…ังที่กล่าว แล้ว เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าทิพยจักษุ ฯ ก็ทิพยจักษุนั้นแล บัณฑิต เรียกว่าจุตูปปาตญาณ ฯ แม้ยถากัมมูปคญาณ และอนาคตังสญาณ ก็ย่อม สำเร็จด้วยอำนาจทิพยจักษุนั่นเอง ฯ จริงอยู่ ยถากัมมูปคญาณและ อนาคตัง…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงความรู้เพื่อการสืบต่อสันตติชาติภพ รวมถึงการใช้ตาทิพย์ในญาณต่าง ๆ เช่น จุตูปปาตญาณ และการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน ที่มีความเกี่ยวข้องกับอนิจจลักษณะและการเห็นสิ่งต่าง ๆ ใน

… วิปัสสนาและมรรค ชื่อว่าเป็นเหตุมา เป็นทางมา ในที่นี้ ก็เพราะเป็นเครื่อง รื่องมาของมรรคและผลฯ บทว่า ยถาวุตฺตนเยน คือ ตามอำนาจแห่งอนัตตานุปัสสนาที่กล่าวแล้วในหนหลังเป็นต้น ฯ คำ ว่า ยถาสก์ ผลมุปฺปชฺชมานานม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเข้าถึงมรรคและผล โดยมีการอธิบายถึงอำนาจธรรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความหมายของมรรคที่ไม่ประกอบด้วยความเป็นทวาร และความสัมพันธ์ระหว่างวิ

…องพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูล ละอองธุลีพระบาท และทวย ราษฎร์ข้าขอบขัณฑสีมา ต้องด้วยพุทธภาษิต สรรเสริญว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล เป็นต้นว่า ความว่า ภูเขาศิลาอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้อาศัยภูเขานั้น เจริญงอกงามใหญ่โตอยู…

เนื้อหาได้กล่าวถึงการปลูกฉันทรุจิในบุญญกรรม โดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้สอนให้มีความอดทนและทำบุญเพื่ออำนวยผลให้เกิดมนุษย์สมบัติ สวรรค์สมบัติ และนิพพานสมบัติ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึง

…้วและเกิดแล้วดังนี้. มหาชนได้พึ่งพระบารมี แล้วและเจริญด้วยกุศลสุจริตสมด้วยภาษิตว่า อรญฺญสม พฺรหาวเน ยถา หิ ปพฺพโต เสโล เป็นต้น ความว่า ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ได้อาศัยภูเขานั้นเจริญงอกงามใหญ่โตอย…

บทความนี้เน้นถึงพระราชดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการชักชวนประชาชนให้ประกอบกิจกรรมดี ๆ ยกตัวอย่างกิจกรรมบำเพ็ญทานและการสร้างคุณประโยชน์ให้กับสังคม พระองค์ดำเนินพระราชกิจในรูปแบบต่

… ว ปพฺพโต (๒) สัปปุริสสาธุชน ย่อมปรากฏไปได้ในที่ไกล เหมือนเขาหิมพานต์ อสเตตฺถ น ทิสสนฺติ รตต์ ขิตตา ยถา สรา ฝ่ายอสัปบุรุษ ถึงอยู่ในที่ใกล้กก็ไม่มีใครเห็น เหมือนลูกศร ที่ยิงไปในราตรี พระคุณคือทรงพระ ปรีชา…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชปฏิสันถารและพระราชจริยารัฏฐาภิบาลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่มีพระปรีชาในการให้ความสุขแก่ประชาชน และพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระราชอาณาจักร สะท้อนให้เห็นถึงความเกรีย

…ัชนามา เหตุดังนี้ สมเด็จพระบรม ศาสดาจารย์จึงประทานพระบรมพุทโธวาท (๒) เนื่องด้วยการรักษาตนไว้ว่า นคร ยถา ปจฺจนฺต์ นครอันตั้งอยู่สุดแดน เป็นเมืองหน้าศึก คุตติ สนฺตรพาหิร์ ชนทั้งหลาย ป้องกันรักษาเป็นกวดขัน …

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการทำกิจในเวลาที่เหมาะสม โดยมีการอ้างอิงพระพุทธภาษิตที่เตือนใจผู้คนในการใช้ชีวิตที่มีคุณค่า เพื่อไม่ให้พลาดโอกาสทั้งทางโลกและทางธรรม ผู้ที่ไม่รู้จักกาลอาจพลาดโอกาสและประสบ

…ถนาของพระองค์เป็นอุทาหรณ์กล่าวสอนไว้ว่า อาสึเสเถว ปุริโส ปสฺสามิ โวห์ อตฺตานํ น นิพพินเทยุย ปณฺฑิโต ยถา อิจฉี ตถา อหุ (๑) ความว่า บุรุษผู้บัณฑิต ควรจะหวังอยู่นั่น ไม่พึงเบื่อหน่าย เราแลเห็นตนอยู่ว่า ได้เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการส่งพระเถระประกาศพระศาสนาและการฟื้นคืนราชสมบัติของทีฆาวุกุมาร พระมหาชนกได้ยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อสอนเคราะห์ว่าบุรุษผู้บัณฑิตควรมีความหวังในความสำเร็จ โดยไม่ควรเบื่อหน่าย พระชินสีห์ได

…ใน หนหลัง เหตุดังนั้น สมเด็จพระบรมศาสดาจารย์ จึงประทานพระบรมพุทโธวาทเนื่องด้วยการ รักษาตนไว้ว่า นคร ยถา ปจฺจนฺต์ คุตต์ สนฺตรพาหิร์ นครอันตั้งอยู่สุดแดน เป็นเมืองหน้าศึก ชนทั้งหลาย ป้องกันรักษา เป็นกวดขัน…

บทความนี้กล่าวถึงคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการไม่ประมาทในการทำกิจกรรมในเวลาที่เหมาะสม และข้อคิดจากคัมภีร์ชาดกที่สอนให้ควรเร่งรีบทำกิจกรรมที่สำคัญในช่วงเวลาที่เรามีความสามารถ เช่น การศึกษา

…ี่แห่งตนเกิดแล้วแลเกิดแล้ว ดังนี้ มหาชนได้พึ่งพระบารมี แลเจริญด้วยกุศล สุจริต สมด้วยพระพุทธภาษิตว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล เป็นต้น ความว่า ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ได้อาศัยภูเขา นั้นเจริญงอกงามใหญ่โตอ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการให้ทานและการรักษาศีลที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตในสังคม ผู้มีศีลจะได้รับสิ่งดีๆ และมีผลต่อชีวิตทั้งตนเองและผู้อื่น การทำดีช่วยสร้างความเจริญในชุมชนและประเทศ การละทิ้งความอยากเสพส

…งศานุวงศ์ข้าทูลละอองธุลีพระบาท แลทวย ราษฎร์ข้าขอบขันธสีมา ต้องด้วยพระพุทธภาษิตนิพนธ์คาถาสรรเสริญว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล อรญฺญสม พฺรหาวเน เป็นต้น ความว่า ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ได้อาศัยภูเขานั้น เ…

บทความนี้อ้างถึงพระราชนิพนธ์ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ที่เน้นความสำคัญของการตั้งตนไว้ชอบ ซึ่งหมายถึงการประกอบอาชีพให้เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม ทั้งในด้านศีลธรรมและสังคมรอบข้าง โดยการทำกิจกรรมที่ดีและมีคุ

…มีพระภาคเจ้า ทรงยกความตระเตรียมพร้อมของเมืองที่ไม่ประมาท ประทานบรมพุทโธวาทโดยอุปมาไว้ว่า แปลว่า นคร ยถา ปจจนต์ เอว์ โคเปถ อตฺตานํ ขณาตีตา หิ โสจนติ คุตต์ สนฺตรพาหิร์ ขโณ มา โว อุปจฺจคา นิรยมุห์ สมปุปิตา …

บทความนี้เสนอความสำคัญของการเตรียมพร้อมในการรบของชาติไทย โดยมีการยกตัวอย่างประวัติศาสตร์จากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ การจัดการป้องกันศัตรูและยุทธวิธีที่ใช้ การพัฒนาและการบำรุงกองทัพในระยะต่าง การ

…นในบุรพทิศ เข้าใน พุทธภาษิตว่า ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ อสนูเตนถ น ทิสฺสนฺติ หิมวนโตว ปพฺพโต รตต์ ขิตตา ยถา สรา ។ แปลว่า สัตบุรุษย่อมปรากฏได้ในที่ไกล ดุจเขาหิมพานต์ อสัตบุรุษอยู่ในที่นี้ก็ไม่มีใครเห็น เหมือน…

เนื้อหาเกี่ยวกับรัฏฐาภิบาลโนบายของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ อธิบายถึงบทบาทและการปฏิบัติตัวของพระราชาในการสอดส่องทุกข์สุขของประชาชน และการจัดการปกครองเพื่อความเป็นระเบียบ การรักษาศีลธรรม และความมั่นคงของพ

…ี่แห่งตน เกิดแล้ว ๆ ดังนี้ มหาชนได้พึ่งพระบารมี ชักนำแล้ว ย่อมเจริญด้วยกุศลจิตสมดังพระพุทธ ภาษิตว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล อรญฺญสม พรหาวเน เป็นอาทิ ความว่า ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ได้อาศัยในภูเขานั้น…

บทความนี้พูดถึงการบำเพ็ญทาน โดยมีพระพุทธโฆษาจารย์เป็นผู้อธิบายว่า การบำเพ็ญทานมีผลในการชักชวนผู้อื่นให้ร่วมทำความดีด้วย โดยยกตัวอย่างถึงการที่ผู้มีศีลธรรมสามารถส่งเสริมความสุขและการอยู่ร่วมกันในสังคมไ

…ขันติ มีเมตตา อยู่เสมอ ไม่ได้ทรงแสดงวิหารแต่อย่างใดอย่างหนึ่ง ฝ่ายพระเทวทัตต์คิดมิชอบ ก็ได้ปรากฏตาม ยถากรรม, พระโบราณาจารย์กล่าวคำประพันธ์สรรเสริญไว้ว่า วธเก เทวทตฺตมหิ ราหูเล ธนปาเล จ โจเร องฺคุลิมาลเก …

เนื้อหาพูดถึงขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในพระราชประวัติของสมเด็จพระพุทธเจ้า ที่ทรงแสดงความอดทนและมีใจเมตตาต่อผู้มีอิทธิพลที่ประสงค์ทำร้ายพระองค์ ทั้งในคำสอนเกี่ยวกับขันติและความอดทนต่อความทุกข์ ภิกษุ

…ีพระภาคเจ้า ตระเตรียมพร้อมของเมืองที่ไม่ประมาทขึ้นเป็นอุปมา ประทานพรบรมพุทโธวาทไว้ว่า ทรงยกความ นคร ยถา ปจจนต์ คุตต์ สนฺตรพาหิร์ เอว์ โคเปถ อตฺตานํ ขณาตีตา หิ โสจนติ ขโณ มา โว อุปจฺจคา นิรยมุห์ สมปุปิตา …

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการเตรียมความพร้อมในการป้องกันประเทศและการทำสงครามในประเทศไทย โดยมีการอ้างอิงถึงสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เน้นถึงการใช้สติปัญญาและการเตรียมการอย่างรอบคอบ นอกจากนี้ยังเน้นย้