สต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 127 / 328

…้น เหตุว่า บุญ เจริญขึ้น ย่อมให้เกิดสุข ดังนี้ ประสงค์เอากุศลฉันทะ ฉันทะในคำว่า ธมฺมนิชฌานกฺขนฺติยา สติ ฉนฺโท ชายติ ฉนฺทชาโต อุสสติ อันมีความว่า เพราะธรรมปรากฏ ฉันทะย่อมเกิด บุคคลมีฉันทะเกิดแล้ว ย่อมอุต…

บทความนี้พรรณนาถึงพระคุณพิเศษ 3 ประการของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้แก่ กัตตุกัมยตาฉันทะ ซึ่งหมายถึงความพอใจที่จะทำบุญและทำความดี บุคคลัญญุตา ซึ่งกล่าวถึงการมีจิตใจที่ดีและสามารถทำควา

…ก ขัตติยสมบัติที่โบราณบัณฑิต ได้กราบทูลถวายแด่พระมหากษัตริย์เจ้า ขึ้นถวายวิสัชนามีที่มาในหังสชาดก วีสตินิบาต เรื่องย่อ ในหังสชาดกว่า พระยาหงส์โพธิสัตว์ มีนามว่า ธตรฐได้ยกสมบัติของพระมหากษัตริย์เจ้าขึ้นต…

บทความนี้นำเสนออุบายการปกครองของพระมหากษัตริย์ผ่านเนื้อเรื่องในหังสชาดก โดยมีการถามตอบระหว่างพระยาหงส์โพธิสัตว์และพระเจ้ากรุงพาราณสีเกี่ยวกับการปกครองรัฐและความสุขของประชาชน พระราชกุมารและการสร้างฐานะ

…นสมัยใกล้ จะเสด็จดับขันธปรินิพพานว่า โย โว อานนฺท มยา เทสโต ปญฺญตฺโต ธมฺโม จ วินโย จ โส โว มมจุจเยน สตฺถา ความว่า ดูก่อนอานนท์ ธรรมและวินัยใดที่ศาสดาของท่าน ทั้งหลาย ภายหลังแต่เราล่วงไปแล้ว โดยนัยสัทธรร…

สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ได้ทรงศึกษาวิธีการปกครองตามธรรมวินัย และได้ปฏิบัติโดยอิงธรรมเพื่อสร้างความเจริญในสังคม ปัญหาสภาพแวดล้อมในปัจจุบันได้ถูกทรงตระหนักถึงความสำคัญ โดยมีพระราชดำริในการบำบัดทุก

…กเป็นพระเจ้าพาราณสีแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ พระชนมายุได้ ๗ พรรษาดำรง ราชย์โดยธรรมเป็นผาสุกตลอดชนมชีพ, สตฺถา อิม อตีต์ อาหริตวา สมเด็จพระบรมศาสดา ทรงชักอดีตนิทานนี้มาตรัสแล้ว ประทานพระบรมพุทโธวาทไว้แก่ภิกษ…

บทความนี้แสดงถึงการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการปกครองด้วยธรรมะผ่านประวัติศาสตร์พระเจ้าพรหมทัตต์ในกรุงพาราณสี ที่มีความยุติธรรมและสร้างความสงบสุขให้แก่ประชาชน แม้ในยามทุกข์ยาก ก็…

…นพระองค์แก่พระอานนท์พุทธอุปัฏฐากว่า โย โข อานนฺท มยา เทสิโต ปญฺญตฺโต ธมฺโม จ วินโย จ โส โว มมจุจเยน สตฺถา ดูก่อน อานนท์ ธรรมวินัยใด ที่เราผู้ตถาคตแสดงแล้ว แก่ท่านทั้งหลาย ธรรมแลวินัยนั้นจักเป็นศาสดา ของ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการสร้างพระไตรปิฎกที่พระเจ้าพี่ยาเธอกรมพระจันบุรีนฤนาถ ทรงจัดการพิมพ์ ซึ่งมีการบริจาคจากพระบรมวงศานุวงค์และประชาชน เพื่อเทิดพระบารมีและส่งเสริมพระศาสนา การสืบทอดพระธรรมวินัยของพระศาสนา

…ไปตรง โคทั้งฝูงนั้นก็ไปตรงตามกัน เอวเมว มนุสฺเสสุ โย เจ ธมฺม จรติ อุช คจฺฉติ ปุงฺคโว เนตเต อุชิ คเต สติ โย โหติ เสฏฐสมุมโต ปเคว อิตรา ปชา ในหมู่มนุษย์ก็อย่างเดียว ถ้าผู้ใดได้รบสมบัติให้เป็นใหญ่ ประพฤติธ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของพระบรมโพธิสมภาคในการรวมใจคนต่างประเทศและส่งเสริมความมั่นคงของประเทศผ่านการประกอบอาชีพต่างๆ พร้อมทั้งเน้นถึงบทบาทของพระราชาในการปกครองที่ต้องอยู่ในหลักธรรม ทำให้สังคมมีควา

…แจกออกเป็น ๒ คือ คุณ ๑ กรณียะ ๑ ธรรม คือคุณนั้น เช่นสัทธรรม ๗ ศรัทธา หิริ โอตตัปปะ พาหุสัจจะ วิริยะ สติ ปัญญา ธรรมคือ การณียะนั้น เป็นไปตามบุคคล การบำเพ็ญจักรวรรดิวัตรเป็นราชธรรม การบำเพ็ญไตรสิกขาเป็น ส…

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๗ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เลือกธรรมมารับพระราชทาน โดยมุ่งเน้นที่ความเป็นผู้ใคร่ธรรม และอัตถกามตา ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในคุณธรรมและความสำคัญของการรักษาธรรมในชีวิตประจำวัน การดำเนินชีว

… สมด้วยพระคาถาประพันธ์พุทธภาษิตว่า คนนเจ ตรมานาน สพฺพา ตา อุช คนติ อุช คจฺฉติ ปุงฺคโว เนตเต อุช คเต สติ เมื่อฝูงโคกำลังข้ามฟากอยู่ ถ้าโคโจกผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งปวงย่อมไปตรงตามกัน เอวเมว มนุสฺเสส โย เจ ธม…

ในบทความนี้มีการพูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับการสละทรัพย์และอวัยวะเมื่อถึงเวลาที่จำเป็น โดยยกตัวอย่างถึงความสำคัญในการรักษาชีวิตและการปฏิบัติตนที่ถูกต้องตามหลักธรรม การเล่าเรื่องนี้เน้นถึงความสำคัญของการมีคุณ

…ชัยชนะ จงมีแด่สมเด็จบรม บพิตรพระราชสมภารเจ้า แลขออันตรายทั้งมวลจงถึงความพินาศ ธมฺโม ธโช โย วัย ตสฺส สตฺถุ ทสฺเสสิ โลกสฺส วิสุทธิมคฺค์ นิยยานิโก ธมฺมธรสุส ธารี สาตาวโห สนฺติกโร สุจิณโณ สำแดงทางแห่งความบร…

บทความนี้พุทธโฆษาจารย์ได้กราบทูลถึงความสำคัญของพระพุทธเจ้าและพระธรรมซึ่งช่วยปกป้องผู้คนและนำความสุขและสงบมาสู่ชีวิตของพวกเขา พระธรรมเป็นเครื่องมือที่ช่วยทำลายโมหะและลดความเดือดร้อนในโลก เมื่อมีการปฏิบ

…เกิดสุข ดังนี้ ประสงค์ กุศลฉันทะ ฉันทะในกุศล เช่นนี้ จัดเป็นข้างดี ฉันทะในคำว่า ธมฺมนิชฌานกฺขนฺติยา สติ ฉนฺโท ชายติ ความว่า เมื่อความทนต่อความเพ่งโดยธรรมปรากฏ ฉันทะ ย่อมเกิด ฉนฺทชาโต อุสสหติ บุคคลมีฉันท…

ในปีพ.ศ. ๒๔๘๗ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เสนอแนวคิดสองประการเกี่ยวกับธรรมะ คือ กัตตุกัมยตา และฉันทะ ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับความพอใจและการทำความดี การมีฉันทะสามารถนำไปสู่การเจริญในบุญและความสุข หรือกล่าว

…ม้ถึงอย่างนี้ ก็เป็น วิเสสนบุพพบทแท้, วิเสสนุตตรบท มีบทวิเสสนะ อยู่หลัง บทประธานอยู่หน้า อย่างนี้ " สตฺโต วิเสโส = สตฺตวิเสโส สัตว์วิเศษ, นโร วโร-นราโร นระประเสริฐ, มนุสฺโส ทลิทโท มนุสฺสทลิทโท มนุษย์ขัด…

บทนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับกัมมธารยสมาสในภาษาบาลี โดยชี้แจงการสร้างคำที่มีนามศัพท์สองบท ซึ่งสามารถประธานและวิเสสนะ มีกระบวนการย่อคำและการเปลี่ยนแปลงเพื่อสร้างความหมายที่หลากหลาย เช่น การใช้คำว่า 'มห' เพ

…ิติศัพท์ บท หลังเป็นประธาน ดังนี้ " ขตฺติโย [อห์] อิติ มาโน =ขตฺติยมาโน มานะว่า [เราเป็น] กษัตริย์, สตฺโต อิติ สัญญา = สตฺตสญฺญา ความสำคัญว่าสัตว์, สมโณ [อหิ ] อิติ ปฏิญญา = สมณปฏิญญา ปฏิญญาว่า [ เราเป็…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

… วิธีวางวิเคราะห์แห่งกัมมธารยสมาส ที่เขียนไว้ข้างต้นนั้น มิใช่ แบบที่นักปราชญ์ท่านใช้ในคัมภีร์ศัพทศาสตร์ เป็นแต่ข้างเจ้าคิดย่อ ให้สั้นเข้า จะได้ไม่ต้องแปลวิเคราะห์ ให้ยืดยาว แบบวิเคราะห์ที่ท่าน ใช้ในคัม…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และการฝึกฝนในศาสตร์บาลี โดยเฉพาะการวางโครงสร้าง อวธารณบุพพบท และการสร้างสมาส พร้อมทั้งอภิปรายถึงลักษณะของประธานในประโ…

… นี้ มี 5 อย่าง คือ ทุติยาตปปุริโส, ตติยาตปปุริโส, จตุตถีตปฺปุริโส, ปญฺจมีตปฺปุริโส, ฉฏฐิตปุปุริโส, สตฺตมีตปฺปุริโส, ทุติยาตัปปุริสะ อย่างนี้ " สุข ปตฺโต = สุขปุตฺโต [ ปุริโส บุรุษ ] ถึงแล้วซึ้งสุข คามิ…

เอกสารนี้อธิบายเกี่ยวกับกัมมธารยสมาสที่มีการจัดประเภทคำและรูปแบบการใช้ เช่น สมาหาโร, อสมาหาโร นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างเช่น 'ตโย โลกา' และ 'ปญฺจ อินฺทฺริยาน' โดยเน้นถึงอธิบายเรื่องนานศัพท์และบทเบื้องปลาย

…างนี้ " โจรมหา ภัย โจรภัย ภัยแต่โจร, มรณสุมา ภัย-มรณภัย ความกลัวแต่ความตาย, พนธนา มุตโต พนธนมุตโต [ สตฺโต สัตว์] พันแล้วจากเครื่องผูก." ฉัฏฐีตัปปุริสะ อย่างนี้ " รญโญ ปุตโต ราชปุตโต บุตรแห่งพระราชา, ธัญ…

เนื้อหาดังกล่าวกล่าวถึงการใช้ประโยคในภาษาบาลี โดยยกตัวอย่างรูปแบบต่างๆ ของคำ เช่น คำที่แสดงถึงสัตว์ ความกลัว ความเสี่ยงจากการตาย และคำที่เกี่ยวข้องกับพระราชาและการเกษตร รวมถึงการศึกษาเกี่ยวกับสมาสที่ม

ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 113 [อย สตฺโต สัตว์นี้ ] มิใช่ม้า. น อริโย = อนริโย [อย ชโน ชนนี้ มิใช่พระอริยเจ้า." เป็นต้น เรียกว่า อุภัยตัป…

เนื้อหาในหน้าที่ 113 ของหนังสือกล่าวถึงหลักไวยกรณ์ภาษาบาลี เช่น อุภัยตัปปุริส และการศึกษาเกี่ยวกับสมาสและกัมมธารยะ โดยมีการเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างสมาสสองประเภทนี้ พร้อมอธิบายถึงลักษณะของวิภัตติแ

… 150 ศัพท์ที่ลง ม ปัจจัย อย่างนี้ ม ปญฺจนฺนํ ปุรโณ ปญฺจโม [ชน] เป็นที่เต็ม แห่งชน ท. ๕ ชื่อว่าที่ ๕ สตุตนน์ ปุรโณ สตฺตโม [ชน ] เป็นที่เต็ม แห่งชน ท.) ชื่อว่าที่ ๒ เป็นตัวอย่าง ක ในอิตถีลิงค์ ตั้งแต่ เอก…

เอกสารนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต โดยมีการยกตัวอย่างการใช้งานในบริบทต่างๆ รวมถึงการวิเคราะห์คำในระดับต่างๆ เช่น ม ปัจจัย, อิตถีลิงค์, และการลงปริมาณ ซึ่งช่วยให้เข้าใจถ

… และ กิตก์ - หน้าที่ 152 ๒. ปญฺจมี ป. ตุ อนตฺ. ติ อนต์. ม. หิ. ถ. สส. วโห. Q. มิ. ม. เอ. อามุหเส m. สตฺตมี ป. เอยย. เอยยุ. เอก. เอร์ ม. เอยุยาสิ. เอยขาถ. เอ โถ. เอยยวโห. Q. เอยุยามิ. เอยยาม. เอยย์." เอย…

ในภาคที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค เราจะพิจารณาเกี่ยวกับอาขยาตและกิตก์ในภาษาบาลี โดยจะมีการใช้แทนที่ หรือการลบทิ้งในส่วนต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจถึงการใช้คำภาษาบาลีในรูปแบบต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเ

…คับ แปลว่า 'จง' อุ. เอวํ วเทห์. [เจ้า] จงว่า อย่างนี้ ด ๒ ها ๒) บอกความหวัง แปลว่า 'เถิด' อุ. สพฺเพ สตฺตา อเวรา โหนตุ, สัตว์ ท. ทั้งปวง เป็น ด ๒ ๔ ๒ ด ๔ ผู้มีเวรหามิได้ เถิด. ๔ ๓) บอกความอ้อนวอน แปลว่า …

ในภาคที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค นำเสนอการบอกความบังคับ แสดงถึงการใช้คำคำสั่งตามแบบภาษาบาลี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มีการอธิบายถึงการใช้คำที่แสดงความหวังและความอ้อนวอน เช่น 'จง' และ 'เถิด' ขอยกตัวอย่างกา

…ป็นตัวอย่าง ๑. วตฺตมานา ปุริส. เอก. พหุ ป. ภวติง ภวนฺติ. ม. ภวสิ. ภวถ. 8. ภวามิ. ภวาม. ๒. ปญฺจมี ๓. สตฺตมี ป. ภวตุ ภวนฺตุ. ภเว, ภเวยย, ภเวถ. ภเวยยุ. ม. ภว, ภวาหิ. ภวถ. ภเวยยาสิ. เวยยาถ. อุ. ภวามิ. ภวาม.…

บทนี้เน้นการแจกแจงธาตุของคำในภาษาบาลี โดยให้ตัวอย่างในประเภทต่างๆ เช่น วตฺตมานา และ แสดงการจัดระเบียบคำในแต่ละประเภท ทำให้ผู้อ่านเข้าใจการใช้ภาษาในบริบทต่างๆ พร้อมทั้งอธิบายแนวทางการอ้างอิงเพิ่มเติมใน