หน้าหนังสือทั้งหมด

ธรรมชาติของชีวิตทางพระพุทธศาสนา
46
ธรรมชาติของชีวิตทางพระพุทธศาสนา
…5 พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ในภารสูตรว่า มนุษย์แต่ละคนประกอบด้วยขันธ์ 5 ได้แก่ รูปขันธ์ เวทนา ขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์ ขันธ์ แปลว่า หมู่ พวก หมวด หรือ กอง ดังบทว่า “ขนฺธโลเก ได้แก่ ขันธ์…
บทที่ 3 นี้นำเสนอเกี่ยวกับองค์ประกอบสำคัญของชีวิตในพระพุทธศาสนา โดยระบุว่ามนุษย์แต่ละคนมีองค์ประกอบที่เรียกว่า ขันธ์ 5 รวมถึงการแบ่งขันธ์เป็น 2 กอง คือ รูปขันธ์และนามขันธ์ ซึ่งนามขันธ์ประกอบด้วยจิตที่
นามขันธ์และจิตตามพระพุทธศาสนา
48
นามขันธ์และจิตตามพระพุทธศาสนา
…นที่นี้คือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และธรรมารมณ์ ที่น้อมเข้ามาสู่ใจ นามขันธ์มี 4 ได้แก่ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์ เวทนา แปลว่า ความรู้สึก ได้แก่ รู้สึกว่าเป็นสุข ก็คือ ความสบายกาย ส…
บทความนี้สำรวจความหมายและลักษณะของนามขันธ์ในพระพุทธศาสนา ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์ รวมถึงความรู้สึกต่างๆ ที่เป็นพื้นฐานของประสบการณ์ทางอารมณ์และจิต โด…
การฝึกจิตตามหลักพระพุทธศาสนา
49
การฝึกจิตตามหลักพระพุทธศาสนา
…ธดำรัสว่า “สาวกของเราในศาสนานี้ พิจารณาเห็นเบญจขันธ์นั้นด้วยปัญญาอันชอบตามเป็นจริงแล้วว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ อันใดอันหนึ่ง ทั้งที่ล่วงไปแล้ว ทั้งที่ยังไม่มาถึง ทั้งที่เกิดขึ้นเฉพาะ ในบัดนี้ ที่เ…
เนื้อหานี้สำรวจการฝึกจิตตามแนวทางของพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการจัดการกับจิตที่มีความดิ้นรนและยากต่อการควบคุม พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอนว่าการฝึกจิตเป็นสิ่งที่มีคุณค่าสำหรับผู้มีปัญญา การรักษาจิตให้เป็นมัก
ทุกข์และอุปาทาน
157
ทุกข์และอุปาทาน
…ียวคือ “อุปาทานขันธ์ 5 เป็นทุกข์” กล่าวคือ มนุษย์และสัตว์ทั้งหลายประกอบด้วยขันธ์ 5 ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ขันธ์ทั้ง 5 นี้ ยังมีกิเลสอยู่จึงยัง “เป็นปัจจัยแก่อุปาทาน” อุปาทาน แปลว่า “ถือมั่…
บทความนี้กล่าวถึงทุกข์ทั้ง 12 ประการที่สรุปเป็นอุปาทานขันธ์ 5 ซึ่งหมายถึงการถือมั่นในขันธ์ 5 ว่าเป็นของเรา ทำให้เกิดความทุกข์ หากไม่ถือมั่น จะไม่ทุกข์ เช่น ชีวิตคู่ที่หย่าขาดกันไม่ได้สร้างความทุกข์เพร
พุทธตันตระและความเชื่อในพระพุทธศาสนา
108
พุทธตันตระและความเชื่อในพระพุทธศาสนา
…ตัตตวะทั้ง 5 (Pancha Tattva) แต่พวกทักษิณจารีตีความ “ม” ทั้ง 5 ว่า ได้แก่ ปัญจขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ถ้าว่ากันโดยต้นกำเนิดแล้ว นิกายตันตรยานนี้ได้มีวิวัฒนาการมาจากปฏิกิริยาเพื่อต่อ ต้…
เนื้อหานี้กล่าวถึงความเชื่อในพุทธตันตระ โดยเฉพาะความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธองค์ซึ่งมีพระกายที่ 4 และพิธีกรรมทางศาสนาที่เกี่ยวข้องกับการเคารพบูชา รวมถึงวิธีตีความคำสอนที่มีความแตกต่างกันระหว่างกลุ่มต่างๆ
นามขันธ์และความสัมพันธ์ระหว่างใจและสมอง
104
นามขันธ์และความสัมพันธ์ระหว่างใจและสมอง
นามขันธ์ หมายถึง ใจ ประกอบด้วย เวทนาคือรู้สึกหรือเห็น, สัญญาคือจำ, สังขารคือ คิด และวิญญาณคือรู้ ทั้ง 4 อย่างนี้รวมเข้าเป็นจุดเดียวกันเรียกว่า ใจ ขันธ์ 5 นั้นมี…
นามขันธ์หมายถึงใจที่ประกอบด้วยเวทนา, สัญญา, สังขาร, และวิญญาณ ซึ่งรวมเป็นหนึ่งเดียว ขันธ์ 5 มีสถานะเป็นไตรลักษณ์แสดงถึงความไม่เที่ยงและทุกข์ ใ…
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
282
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
…อนสาวกทั้งหลายอย่างไร ภ. (พระผู้มีพระภาคเจ้า) เราสั่งสอนสาวกทั้งหลายว่า รูปไม่เที่ยง เวทนาไม่เที่ยง สัญญาไม่เที่ยง สังขารไม่เที่ยง วิญญาณไม่ใช่ตัว สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง ธรรมทั้งปวงไม่ใช่ตัว เรา สั่งสอนสาว…
บทความนี้สำรวจการโต้วาทธรรมในพุทธกาล โดยเฉพาะการสนทนาที่เกิดขึ้นระหว่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับสัจจกนิครนถ์ ที่สะท้อนถึงความไม่เที่ยงของขันธ์ทั้งสี่ รวมทั้งการตีความแง่คิดของการทำงานและการดำรงอยู่ในโลกน
การอาพาธและการรักษาด้วยธรรมโอสถ
350
การอาพาธและการรักษาด้วยธรรมโอสถ
…ลานะ และ พระคิริมานนท์ ก็เคยอาพาธเช่นนี้เหมือนกัน และหาย อาพาธเพราะได้ฟังฟังธรรมเรื่องโพชฌงค์ 7 และ สัญญา 10 ตามลำดับ พระผู้มีพระภาคเจ้า เองก็เคยหายจากพระประชวรเพราะได้ฟังธรรมเรื่องโพชฌงค์ 7 เช่นกัน นอกจาก…
เนื้อหาพูดถึงความสำคัญของกรรมที่ส่งผลให้เกิดอาพาธ ซึ่งมีสาเหตุจากกรรมชั่วในอดีตหรือปัจจุบัน โดยเฉพาะการอาพาธที่ต้องถูกแก้ด้วยธรรมโอสถ ผ่านการสั่งสมบุญ เช่น การให้ทาน รักษาศีล และฟังธรรมอย่างเช่นการฟัง
เอกสารสำคัญเกี่ยวกับพุทธศาสตร์และวิทยาศาสตร์
372
เอกสารสำคัญเกี่ยวกับพุทธศาสตร์และวิทยาศาสตร์
…สนา. - พระไตรปิฎกฉบับประชาชน. (2539). พิมพ์ครั้งที่ 16. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ มหามกุฏราชวิทยาลัย สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2548). สังคมศาสตร์เบื้องต้น, พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มห…
เอกสารนี้รวมถึงงานวิจัยและหนังสือที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์ของนักวิจัยไทยหลากหลายท่าน เช่น วิรัช ถิรพันธุ์เมธี, สุชีพ ปุญญานุภาพ และเสถียร โพธินันทะ ภายในนี้มีการอธิบายแนวคิดและการศึกษาพุ
ภูมิแห่งพรหมในฌานต่างๆ
83
ภูมิแห่งพรหมในฌานต่างๆ
…กิด ณ ที่นี้จึงมีอายุขัยได้เต็มที่ คือ 500 มหากัปเสมอไป อสัญญีสัตตา เป็นพรหมที่ไม่มีนามขันธ์ (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) มีแต่รูปขันธ์ คือดับ ความรู้สึกข้างนอกหมด ไม่รับรู้อะไรทั้งสิ้น แต่กิเลสยังไม่ดับ มี…
บทความนี้สำรวจรายละเอียดเกี่ยวกับพรหมในภูมิต่างๆ ที่ได้แก่ อาภัสสรา, ปริตตสุภา, อัปปมาณสุภา และสุภกิณหาในตติยฌานภูมิ รวมถึงเวหัปผลา และอสัญญีสัตตาในจตุตถฌานภูมิ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคุณสมบัติในการเกิดใหม่
อภิญญาและภูมิของพรหมในพระพุทธศาสนา
142
อภิญญาและภูมิของพรหมในพระพุทธศาสนา
…ัยได้เต็มที่ คือ 500 มหากัปเสมอไป 11. อสัญญีสัตตาภูมิ เป็นสถานที่อยู่ของพรหมที่ไม่มีนามขันธ์ (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) มีแต่รูปขันธ์ คือ ดับความรู้สึกข้างนอกหมด ไม่รับรู้อะไรทั้งสิ้น แต่กิเลสยังไม่ดับ มี…
ในพระพุทธศาสนา พรหมทั้ง 9 ภูมิประกอบด้วยสุภกิณหาที่มีอายุถึง 64 มหากัป และเวหัปผลาภูมิที่มีอายุถึง 500 มหากัป อสัญญีสัตตาภูมิเป็นที่อยู่ของพรหมที่ไม่มีนามขันธ์ สุดท้ายจะต้องตายจากความเป็นพรหมอย่างแน่น
การไปสู่นิพพาน
176
การไปสู่นิพพาน
…ภิทามรรค ว่า “ชื่อว่าชวนปัญญา เพราะหมายถึง ปัญญาเทียบเคียง พินิจ พิจารณาทำให้เห็นแจ่มแจ้ง ว่า เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ จักษุ อวิชชา ฯลฯ ชราและมรณะ ทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน ไม่เที่ยงเพราะสิ้นไป เป…
เนื้อหาพูดถึงการเข้าถึงนิพพานซึ่งต้องอาศัยความเข้าใจและปัญญาในการมองเห็นความไม่เที่ยงและความทุกข์ของสิ่งต่างๆ โดยการเตรียมตัวไปสู่นิพพานนั้นสำคัญมาก โดยอาศัยการศึกษาหลักการต่างๆ ในพระพุทธศาสนาและการทำ
การเข้าใจนิโรธ: สุดท้ายแห่งโลก
111
การเข้าใจนิโรธ: สุดท้ายแห่งโลก
…แจ้งโลก” 9 นัยที่ ๒ “โลก” หมายถึงโลก ๓ ซึ่งประกอบด้วย ๑) สังขารโลก หมายถึง ขันธ์ ๕ ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ๒) สัตวโลก หมายถึง สัตว์ผู้ไปเกิดมาเกิดโดยอาศัย ขจัดกิเลสอาสวะได้หมดสิ้นแล้ว ๑๐๙
บทความนี้พูดถึงการตีความคำว่า "นิโรธ" ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสว่าเป็น "ที่สุดแห่งโลก" โดยที่เมื่อถึงที่สุดแห่งโลกแล้ว จะไม่มีการเกิด แก่ ตาย และจะไม่ต้องหวังในโลกนี้และโลกหน้าอีกเลย ข้อความนี้จึง
เป้าหมายในชีวิต: เส้นทางสู่ความเข้าใจและธรรมะ
281
เป้าหมายในชีวิต: เส้นทางสู่ความเข้าใจและธรรมะ
…า ตายแล้วไม่สูญ อาจเรียกง่าย ๆ ว่า “เป้าหมายบนฟ้า” มนุษย์เราวิเศษกว่าสัตว์ดิรัจฉาน ก็ตรงที่มี “ธรรม สัญญา” หมายถึงการตระหนักในเรื่องของธรรมะ จัดเป็นสัมมา ทิฏฐิระดับหนึ่ง คือ สามารถแยกแยะได้ว่า สิ่งใดเป็นบุ…
บทความนี้พูดถึงความเสี่ยงในการตั้งเป้าหมายเฉพาะบนดินและความสำคัญของการมองการดำเนินชีวิตในระดับที่สูงกว่า โดยเฉพาะการเข้าใจในธรรมะและการเตรียมตัวสำหรับชีวิตหลังความตาย สิ่งเหล่านี้ช่วยสร้างจิตใจที่พัฒน
อัฏฐบริขารและอุดมการณ์ของพุทธศาสนา
43
อัฏฐบริขารและอุดมการณ์ของพุทธศาสนา
… จนได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ มีใจความสำคัญโดยย่อว่า รูป (ร่างกาย) เวทนา (ความรู้สึกทุกข์สุขหรือเฉย ๆ) สัญญา (ความจ๋า) สังขาร (ความคิด) วิญญาน (ความรู้ อารมณ์ทางตา หู เป็นต้น) ซึ่งรวมเรียกว่า ขันธ์ 5 ไม่ใช่ตน…
บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของเครื่องอัฏฐบริขารที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้แก่ภิกษุ รวมถึงอุดมการณ์ของพุทธศาสนาที่สื่อสารในโอวาทปาฏิโมกข์ ซึ่งมุ่งหวังทำให้ชาวพุทธเข้าใจในเครื่องหมายของการหลุดพ้นจากทุกข์ โ
การบรรลุถึงที่สุดโลกและการเวียนเกิด
17
การบรรลุถึงที่สุดโลกและการเวียนเกิด
…โลก เหตุให้เกิดโลก การดับของโลก และทางให้ถึง ความดับโลก ในเรือนร่าง มีประมาณวาหนึ่งนี้ และพร้อมทั้ง สัญญา พร้อมทั้งใจครอง แต่ไหนแต่ไรมา ยังไม่มีใครบรรลุถึงที่สุดโลกด้วย การเดินทางและเพราะที่ยังบรรลุถึงที่ส…
เนื้อหาเกี่ยวกับการถามตอบระหว่างเทพบุตรกับพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการไม่เกิด แก่ เจ็บ ตาย พร้อมกับการอุปมาของพระองค์เพื่อเปรียบเทียบความยาวนานของการเวียนเกิดและความทุกข์ในชีวิตมนุษย์ อุปมาที่นำเสนอแสดงให้
การถือเอาสิ่งของที่ไม่ได้รับอนุญาตและกรรมทางการพูด
157
การถือเอาสิ่งของที่ไม่ได้รับอนุญาตและกรรมทางการพูด
…ญ่ในการทำให้รูปมีชีวิตอยู่ได้ และอรูปชีวิตินทรีย์ ธรรมชาติที่เป็นใหญ่ในการทำให้นามธรรม ได้แก่ เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ มีชีวิตอยู่ได้ ชีวิ ตินทรีย์ทั้งสองนี้มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกัน เมื่ออย่างหนึ่…
เนื้อหานี้อภิปรายเกี่ยวกับกรรมต่างๆ ที่เกิดจากพฤติกรรมทางกาย วาจา และใจ เช่น การขโมย การพูดเท็จ และปาณาติบาต โดยเน้นถึงความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น นอกจากนี้ยังได้ยกตัวอย่างกรณีศึก
การเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
37
การเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
…งรู้ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยู่ในภพ 3 คือ โลกทั้ง 3 มีสังขารโลก สัตวโลก โอกาสโลก สังขารโลก คือ รูป เวทนา สัญญา สังขารและวิญญาณ หรือที่เรียกว่า ขันธ์ 5 หมายถึง สังขาร ร่างกายของคนและสัตว์ทั้งหลายที่ประกอบด้วยกาย…
เนื้อหาอธิบายถึงการที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ที่ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ โดยการปฏิบัติจรณะถึง 15 ประการและสามารถกำจัดอวิชชาจนบรรลุธรรม พระองค์ทรงรักษาคุณธรรมและปฏิบัติที่ดีในทุกชาติที่เกิด ทำให้สาม
แนวคิดเกี่ยวกับพุทธะและการปฏิบัติ
188
แนวคิดเกี่ยวกับพุทธะและการปฏิบัติ
…ม กายอรูปพรหม ละเอียด ส่วนกายธรรมนั้นมิได้ตกอยู่ในไตรลักษณ์ จึงเรียกว่า ธรรมขันธ์ ด้วยเหตุว่า เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ อันมีอยู่ในกายธรรมนั้น ถูกกลั่นจนใสสะอาดบริสุทธิ์ กระนั้นก็ตามธรรมกาย ยังถูกจำแนกอ…
บทความนี้กล่าวถึงแนวคิดที่สำคัญเกี่ยวกับพุทธะซึ่งหมายถึงผู้รู้ ผู้ตื่นและผู้เบิกบาน โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระสาวกพุทธะ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงการปฏิบัติ
ความสำคัญของพระอภิธรรมปิฎกในพระพุทธศาสนา
13
ความสำคัญของพระอภิธรรมปิฎกในพระพุทธศาสนา
…ฐาน อริยมรรคมีองค์ ๘ ขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ ธาตุ ๑๘ อินทรีย์ ๒๒ อริยสัจ ๔ เหตุ ๙ อาหาร ๔ ผัสสะ ๗ เวทนา ๗ สัญญา ๗ เจตนา ๗ จิต ๗ ธรรมทั้งหมดเหล่านี้ แบ่งเป็นกา มาวจรธรรม รูปาวจรปรียาปันนธรรม อรูปาวจร อปริยาปันนธร…
เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาพระอภิธรรมปิฎกที่มีความสำคัญในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในช่วงแรก การพิจารณาอภิธรรมที่ทอดเวลาเป็นสัปดาห์ และการสอนให้แก่พระสาวกเพื่อให้เข้าใจในธรร