หมวด : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 21 / 40

… ประการ มีความเป็นไปร่วมกัน เกิดที่เดียวกัน ดับที่เดียวกัน และมีที่อาศัยอันเดียวกัน ชื่อว่ารูปกลาป (หมวดรูป)ฯ บรรดากลาปเหล่านั้น ชีวิตรูปและอวินิพโภครูป พร้อมกับจักขุ ท่านเรียกว่าจักขุทสกะ ฯ อนึ่ง พึงประก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักวิญญัติที่เกี่ยวข้องกับจิตและฤดู รวมถึงการระบุประเภทของรูปและสมุฏฐาน และการอธิบายเกี่ยวกับกลาปที่เกิดขึ้นร่วมกันจากชีวิตรูปและอวินิพโภค ผ่านการศึกษาอภิธัมมัตถ จะแสดงให้เห็นถึงกลไ

… เหตุ ที่ชื่อว่าสมุฏฐาน เพราะอรรถว่า เป็นแดนตั้ง ขึ้นแห่งผล ได้แก่ปัจจัยที่ให้รูปเกิดมีกรรมเป็นต้นฯ หมวด ๑๐ มีจักขุ * พระมหาแพร กมฺมสาโร ป. ธ. ๕ วัดเขมาภิรตาราม นนทบุรี แปล

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยพระอนุรุทธาจารย์ ที่ได้แสดงคำสอนเกี่ยวกับจิตและเจตสิก ในลำดับของรูปและนิพพาน และการจัดประเภทของรูปตามคำอธิบาย แบ่งออกเป็น 5 ปริเฉทที่สำคัญ โดย

…หบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 299 ถามว่า ก็กลาป ๒๑ เหล่านี้ แม้ทั้งหมด ย่อมมีได้ในทุก ๆ หมวด หรือว่าบางกลาปมีได้ในบางหมวด ดังนี้ ท่านอาจารย์จึงได้กล่าวคำว่า ตตฺถ เป็นต้น ฯ บัดนี้ เพื่อจะแสดงปร…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับกลาปและสัตว์ตามที่เสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงความสอดคล้องของแต่ละประเภทของสัตว์ที่มีภาวรูปและอายตนะในบริบทของการเกิดและปฏิสนธิกาล โดยยกตัวอย่างกลาปและแนวคิดที่เก

…ปริเฉทที่ ๗ [ชื่อสมุจจัยสังคหภาค] [วัตถุธรรม ๗๒] [สังคหคาถา] บัดนี้ ข้าพเจ้าจักกล่าวสมุจจัย (การรวม หมวด) แห่งวัตถุธรรม ๓๒ อย่าง พร้อมทั้ง ลักษณะที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้แล้ว ตามสมควร แก่การประกอบ ฯ พึงทราบสมุจ…

ในหน้าที่ 308 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงสมุจจัยในการจัดหมวดหมู่ของวัตถุธรรม 32 ประการ พร้อมกับอธิบายลักษณะที่เกี่ยวข้องตามที่ได้มีการนำเสนอ โดยสมุจจัยที่กล่าวถ…

…ก่จิตและเจตสิกที่จะเกิดขึ้นในอันดับติดต่อกันไป ซึ่ง ยังไม่ได้โอกาส เพื่อความตั้งอยู่ของตน เพราะเมื่อหมวดธรรมมีผัสสะ เป็นต้น หมวดหนึ่ง เป็นไปอยู่ หมวดธรรมที่ ๒ มีผัสสะเป็นต้นก็มี ไม่ได้ ชื่อนัตถิปัจจัย ฯ ธ…

บทความนี้กล่าวถึงแนวคิดเกี่ยวกับอุปการะในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยให้ความสำคัญกับการแยกประเภทธรรมและความสัมพันธ์ระหว่างจิตและเจตสิก การเกิดขึ้นของธรรมในลักษณะต่างๆ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อมโย

…ไม่เที่ยงเป็นต้น) ) [อธิบายวิปัสสนาญาณ] ๆ ญาณที่เป็นไปด้วยอำนาจการพิจารณาธรรมมีขันธ์เป็นต้น โดย વ્ર หมวด ชื่อว่าสัมมสนญาณ ฯ ญาณที่เป็นไปด้วยอำนาจการตามเห็น ความเกิดและความดับ ชื่อว่าอุทยัพพยญาณ ฯ ญาณที่ปล…

บทความนี้อธิบายความสัมพันธ์ของกรรมฐานกับความไม่เที่ยง ทุกข์ และอนัตตาในหลักธรรมของพระพุทธศาสนา โดยเสนอวิธีการพิจารณาไตรลักษณ์และการพัฒนาญาณในกรรมฐาน นอกจากนี้ยังอธิบายแต่ละชนิดของญาณ อาทิ สัมมสนญาณ, อ

…งปวงให้สำเร็จแก่ เทวดามนุษย์ทั้งหลาย ต่อนี้ท่านบรรยายผลที่ต้องประสงค์ของเทวดามนุษย์ทั้งหลายนั้นเป็น หมวด ๆ ไป เมื่อยื่นเข้าก็ได้ ๓ ประการ คือ มนุษยสมบัติ สวรรคสมบัติ นิพพานสมบัติ ล้วนเป็น คุณที่จะพึงได้ด้…

เนื้อหาไฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศ

… ที่ติด ป้องกันไม่ให้ผู้ถือหนังสือสำคัญสำหรับที่ซึ่งมิใช่เจ้าของได้ช่องตระบัดสินของผู้อื่น เหล่านี้ หมวดเกษตรธิการ หรือกล่าวโดยโวหารเก่าว่า สัสสธัง สังคหวัตถุ คือพระปรีชาฉลาดในการบำรุง ธัญญผล, อีกประการหน…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสเกี่ยวกับการพัฒนาเกษตรกรรม และการจัดตั้งกระทรวงและพระราชบัญญัติใหม่ที่ช่วยเสริมสร้างความเป็นอยู่ของประชาชนในพระราชอาณาจักร นอกจ

…ปรดเกล้า ฯ ให้เสนาบดีเจ้าหน้าที่ตั้งข้อบังคับ สำหรับปกครอง มณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ นี้ส่วนการปกครอง ๒ หมวดนี้เรียกให้ต้องตามโวหารเก่าว่า นิรัคคลัง สังคหวัตถุ กิจการเป็นเหตุไม่ต้องลงลิ่มลงกลอนที่ประตูบ้านประ…

สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นพระมหากษัตริย์ที่มีพระปรีชาฉลาดในการบริหารจัดการระดับรัฏฐาภิบาล โดยทรงออกประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติพยานและกระบวนพิจารณาความแพ่ง ตลอดจนสร้างถนนราชดำเนินและเริ่

…ิน และทรงตง พระราชบัญญัติว่าด้วยลักษณะเก็บเงินค่านาให้เป็นระเบียบ และป้องกันสัตว์พาหนะจากโจรภัย นี้ หมวดกสิกรรม อีกประการหนึ่ง ทรงแก้ไขวิธีเก็บเงินค่าดีบุกภาคหลวง และค่าเปลี่ยนตราดีบุกใน มณฑลภูเก็ต วิธีเก…

บทความนี้บรรยายถึงพระเกียรติพิเศษและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งทรงประกาศกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ เพื่อพัฒนาประเทศ เช่น การจัดการที่ดิน การตั้งพระราชบัญญัติด้านกสิกรรมแ

…งศกนี้ คือ ขันติและอวิโรธนะ อันเป็นครบ ๑๐ ข้อ โดยเป็นมงคลวิเสสส่วนปรหิตปฏิบัติซึ่งแต่ละข้อของทั้ง ๒ หมวดนี้เทียบกันได้ และในการปฏิบัติก็อาศัยกันและกันทุกข้อ ปฏิบัติอยู่ในทุกข้อ จึงกล่าวได้ว่าได้ทรง ความลึ…

บทความนี้นำเสนอถึงความสำคัญของพระบรมราชปณิธานและการทรงครองแผ่นดินโดยธรรม รวมถึงการปฏิบัติตามทศบารมีและทศพิธราชธรรมที่เป็นหลักในการปกครองประเทศ พระมหากษัตริย์และสถาบันพระมหากษัตริย์มีบทบาทสำคัญในการรัก

…ความให้ วิภัตต (๑๐๕) วิภัตตินั้นท่านจำแนกไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายให้รู้ กาล บท วจนะ บุรุษ, จัดเป็น 4 หมวด, ในหมวดหนึ่ง ๆ มี ๑๒ วิภัตติ อย่างนี้ :- ๑. วตฺตมานา ปรสฺสปท์ อตฺตโนปท ปุริส. ป. เอก. พหุ. เอก. พหุ…

…ท์กล่าวกิริยาและการจำแนกแต่ละวิภัตติเพื่อเป็นเครื่องหมายรู้แสดงถึงกาล บท และวจนะ. เนื้อหาแบ่งออกเป็นหมวดต่าง ๆ และอธิบายถึงวิภัตติที่หลากหลาย ทำให้เข้าใจถึงการใช้งานในบริบทต่าง ๆ ได้อย่างชัดเจน. สาระสำคัญ…

…รูปเป็น มุสฺสติ ย่อมลืม. เป็นไปในความ ย้อม [รช + ย = ชช + ติ] สำเร็จรูปเป็น รชุ รชฺชติ ย่อมย้อม. ๔. หมวด สุ ธาติ สุ เป็นไปในความ ฟัง [q + ณา + ' - ติ] สำเร็จรูปเป็น สุณาติ ย่อมฟัง. ว สิ เป็นไปในความ ร้อย …

บทความนี้นำเสนอการศึกษาบาลีไวยากรณ์ในหมวดต่าง ๆ เช่น การใช้คำว่า 'สิว', 'พุธ', และ 'ขี' รวมถึงการสร้างคำให้สำเร็จรูป และความหมายของคำต่าง ๆ เ…

…้ โดยสังสัคคะ ( ความระคนกัน ) และ สันนิบาต (ความรวมกัน แห่งวัตถุ ๒ ข้างหน้ามีราคะเป็นต้น ได้จริยา ๔ หมวด ๑ แห่งวัตถุ ๓ ข้างหลัง มีสัทธาเป็นต้น ก็ได้จริยา ๔ อีกหมวด ๑ เหมือนกัน แต่เมื่อจะกล่าวประเภทออกไปอย…

เนื้อหาเกี่ยวกับความเข้าใจในกรรมฐานและจริยาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ความสำคัญของการเข้าไปหากัลยาณมิตรเมื่อกายใจมีความพร้อม ในบทนี้จะพูดถึงจริยา ๖ และการแบ่งกลุ่มของจริยา ๑๔ ดังที่ได้กล่าวไว้ การที่ราคะ

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 1 เสียหายอย่างไร วิภัตตินั้นว่าโดยหมวดมี ๒ หมวด คือ เอกวจนะหมวด ๑ พหุวจนะหมวด ๑ โดยหมู่มี ๒ คือ ตั้งแต่ปฐมาวิภัตติจนถึงสัตตมี วิภัตติ. อนึ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิภัตติในบาลี ซึ่งแบ่งออกเป็นหมวด ได้แก่ เอกวจนะและพหุวจนะ มีทั้งปฐมาวิภัตติและวิภัตติอื่น ๆ เช่น ทุติยา ตติยา โดยอธิบายความหมายและกา…

…ายไป" หรือ "ไม่เสื่อมสิ้นไป" ท่านบัญญัติให้เป็นชื่อของศัพท์อีกแผนกหนึ่ง ซึ่งจะแจกด้วยวิภัตติ ทั้ง ๒ หมวด เหมือนนามทั้ง ๓ ตามที่กล่าวมาแล้วไม่ได้ รูปเดิม เป็นมาอย่างไร ก็คงไว้อย่างนั้นไม่เปลี่ยนแปลง ในนามท…

ในบทนี้นำเสนอการอธิบายศัพท์บาลีที่เรียกว่า 'อัพยยศัพท์' ซึ่งหมายถึง 'ไม่ฉิบหายไป' โดยอธิบายถึงหน้าที่และความนำเสนอในด้านไวยากรณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของอัพยยศัพท์เป็น 3 ประเภทคือ อุปสัค, นิบาต, และปัจจ

… พระโยคาวจร เมื่อเรียนเอากรรมฐานมีสนธิ ๕ ดังนี้ ตัวเอง * ปญฺจสนธิก มหาฎีกาและให้แปลว่า ปญฺจปพพ์ - ๕ หมวด ๕ ข้อ หรือ ปญจภาคี - ๕ ส่วน

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงกรรมฐานในจตุกกะ ที่มีความสำคัญสำหรับผู้เริ่มต้นปฏิบัติ โดยเฉพาะอาทิกัมมิกะ ที่จะต้องทำให้ศีลบริสุทธิ์และเรียนกรรมฐานอันมีสนธิ ๕ ซึ่งรวมถึงการเรียนรู้ วิธีการถามและการกำหนดกรรมฐา

…สโดยเป็นสมถะและวิปัสนา (เจือกัน) จตุกกะก่อน การเจริญอานาปานสติมีวัตถุ (ลูกข้อ) ๑๖ โดยจัดเป็นจตุกกะ (หมวดละ 4) ๔ หมวด บัณฑิตพึงทราบโดยนัยที่พรรณนามาฉะนี้ และอานาปานสตินี้ (ที่ภิกษุเจริญแล้ว) ตามวัตถุ ๑๖ อย…

อานาปานสติเป็นการเจริญสติในการหายใจ การฝึกนี้มีผลยิ่งใหญ่และอานิสงส์มาก โดยทั่วไปแล้วจะช่วยให้จิตสงบ ลดการพล่านไปมาของจิตที่เป็นอันตรายต่อสมาธิ โดยพระพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกอานาปานส

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 230 อัชฌัตตารัมมณติกะ (หมวด ๓ แห่งอัชฌัตตารมณ์) (อิทธิวิธญาณเป็นไปในอารมณ์ ๗] ในอภิญญาญาณเหล่านั้น อิทธิวิธญาณย่อมเป็นไปในอารมณ…

ในบทความนี้กล่าวถึงอิทธิวิธญาณที่มี 3 อารมณ์ ได้แก่ ปริตตารมณ์ มหัคคตารมณ์ และอัชฌัตตารมณ์ เช่น ขณะพระโยคีทำกายให้อาศัยจิต การน้อมกายไปตามอำนาจจิต วางรูปกายลงไปในมหัคคตจิต เป็นต้น แสดงให้เห็นว่าการเข้

…ี่เหลือ เป็นภาวนวฤติปัญญา ปัญญาเป็น ๒ อย่าง โดยเป็นทัศนูมิ และความภาวนี ดังนี้แล [ปัญญา ๓] ในคือ (หมวดปัญญา ๓) ทั้งหลาย (มีอธิบดยิ่งนี้) ในคือที่ ๑ ปัญญาที่ไม่ได้ฟังแต่นคนอื่นได้มา เป็นฉันความอัญญา เพร…

บทความนี้พูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับปัญญาในศาสนาพุทธ โดยแบ่งปัญญาออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ ปัญญาที่ฟังจากตนเอง, ปัญญาที่ฟังจากผู้อื่น, และปัญญาที่เกิดจากการปฏิบัติภาวนา โดยเน้นถึงการเข้าใจและประยุกต์ใช้ปัญญาใ