หน้าหนังสือทั้งหมด

อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - ความแปรผันแห่งรูป
22
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - ความแปรผันแห่งรูป
…่ล่วงเลยสภาพแห่งความแปรผันนั้น ไปได้ฯ พอทีไม่ควรชักช้านัก ฯ ๆ ธรรมชาติที่ชื่อว่านิพพาน เพราะอรรถว่า ออกจากตัณหา ที่ท่าน เรียกว่า "วานะ" เพราะร้อยรัด คือเย็บไว้ ซึ่งภพน้อยและภพใหญ่ หรือเพราะอรรถว่า เป็นเ…
…ที่ค้ำชูให้เกิดการแปรผันนั้นได้ ทั้งนี้การแสดงธรรมชาติที่ชื่อว่านิพพานย่อมเป็นเรื่องเกี่ยวข้องกับการออกจากตัณหา รวมถึงการจำแนกจิตด้วยอำนาจแห่งข้อเบ็ดเตล็ดต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อสภาพธรรมโดยรวม จึงเป็นประ…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - ความเข้าใจเกี่ยวกับจิตและทุกข์
43
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - ความเข้าใจเกี่ยวกับจิตและทุกข์
…วจรจริต ๒๔ มหัคคตจิตและโลกุตตรจิต ๓๕ อีกอย่างหนึ่ง จิตทั้ง ๕๑ เพราะแบ่งโลกุตตรจิต ๘ เฉพาะดวงหนึ่ง ๆ ออกไปเป็นอย่างละ ๕ ๆ โดยความต่างแห่งการประกอบด้วยองค์ฌาน พระผู้มีพระภาคทรงเรียก คือตรัสเรียกว่า โสภณะ …
บทอ่านจากอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา แสดงถึงความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งจิตที่ไม่มีสัมฤทธิ์กับเหตุ สรุปถึงการแบ่งประเภทจิตเป็นหลายรูปแบบ พร้อมทั้งการวิเคราะห์เกี่ยว
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: อรูปจิตและฌานในพุทธศาสนา
65
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: อรูปจิตและฌานในพุทธศาสนา
…จิต ๘๕ ด้วยอำนาจความต่างแห่งจิตเป็นไปในภูมิ ๔ ซึ่งมีความต่างกันโดยความต่างแห่งชาติ แล้วจำแนกใจคือจิตออกไป ด้วยประการอย่างนี้ คือตามที่กล่าวมาแล้ว ฯ อีกอย่างหนึ่ง บัณฑิต แจกจิตออกไปเป็น ๑๒๑ คือ ๑๐๐ เกินไ…
…นี้กล่าวถึงการศึกษาจิตยอดเยี่ยมในอรูปภพ โดยระบุถึงอรูปจิตและวิเคราะห์ประเภทของจิตที่มีความแตกต่างกันออกไปตามภูมิและความแตกต่างแห่งชาติ ซึ่งนักปราชญ์หรือบัณฑิตสามารถแจกจิตออกไปได้หลากหลายประเภทและมีการจำ…
วิปัสสนาและฌานในอภิธรรม
66
วิปัสสนาและฌานในอภิธรรม
…ที่เป็นบาทเป็นต้นนั้น มรรคเป็นของที่บุคคลผู้ซึ่งเข้าฌานอย่างใดอย่างหนึ่ง ในบรรดาฌาน มีปฐมฌานเป็นต้น ออกจากฌานที่เข้านั้นแล้ว พิจารณาปกิณณก สังขาร (สังขารอื่นจากฌานที่เข้า) ให้เกิดขึ้นแล้วนั้น เป็นเหมือน…
บรรยายถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิปัสสนาและฌานภายในอภิธรรม โดยกล่าวถึงองค์ประกอบของมรรคที่แตกต่างกัน ทั้งปฐมฌานและทุติฌาน รวมถึงการพิจารณาธรรมขั้นสูงและขั้นต่ำ ผลของการเข้าฌานที่มีอัธยาศัยต่อมรรคที่เกิดขึ
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
323
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ช่นนั้น (คือโดยวัตถุ) ด้วยอำนาจแห่งตัณหาและทิฏฐิ นีวรณ์มี 4 เพราะแยกถนะและมิทธะ อุทธัจจะและกุกกุจจะ ออกเป็นแผนกหนึ่งๆ อนุสัย มีเพียง 5 เท่านั้น เพราะรวมกามราคานุสัยและภวราคานุสัยเข้า เป็นอันเดียวกัน โดย…
บทความนี้มีการเจาะลึกเรื่องอนุสัยและกิเลสตามหลักอภิธรรมของพุทธศาสนา โดยอธิบายความหมาย และความสัมพันธ์ของอนุสัยกับกิเลส รวมถึงลักษณะต่าง ๆ ของอาสวะและนีวรณ์ เห็นถึงความสำคัญของการเข้าใจธรรมชาติของจิตแล
ความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา
404
ความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา
…ต์เท่านั้น ๆ ในการเข้านิโรธ สมาบัตินั้น พระอนาคามี หรือพระอรหันต์ เข้ามหัคคตสมาบัติมี ปฐมฌานเป็นต้น ออกแล้วพิจารณาสังขารธรรมที่เป็นไปในสมาบัตินั้น เห็นชัดเจนอยู่ในสมาบัตินั้น ๆ นั่นแล ตามลำดับ ดำเนินไปจ…
เนื้อหานี้พูดถึงความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - การวิเคราะห์นิมิต
417
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - การวิเคราะห์นิมิต
…นการรักษาไว้จากการตกไปเป็นภวังค์ ชื่อว่าอธิฏฐานวสี (ความคล่องแคล่วในการรักษาไว้จากการตกไปเป็นภวังค์ ออกจากฌานไม่ล่วงเลยกาลตามที่กำหนดไว้ ชื่อว่าวุฏฐานวสี (ความ คล่องแคล่วในการออก) ฯ อีกอย่างหนึ่ง ความสา…
…ต่างๆ รวมทั้งการบริหารความคิดเพื่อบรรลุถึงเป้าหมายในการปฏิบัติธรรมอย่างเป็นระบบและชัดเจน โดยไม่มีการออกนอกกรอบของเวลาที่กำหนด
อภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
421
อภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…รมณ์อย่างไร ? อารมณ์ที่อาวัชชนะถือเอาแล้วเท่านั้น เป็นอารมณ์ของจิตที่ประกอบ ด้วยฤทธิ์ตลอด ๗ วัน เมื่ออาวัชชนะทำจิตปัจจุบันเป็นอารมณ์แล้วดับไป อยู่ แม้จิตของคนอื่นก็ดับเวลาเดียวกับอาวัชชนะนั้นเหมือนกัน เ…
ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและอารมณ์ในอภิธัมมาฯ โดยเฉพาะในเรื่องของปรจิตตวิชชาที่ประกอบด้วยจิตในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต การวิเคราะห์และการตีความจากพระอาจารย์หลายท่านเกี่ยวกับความหมายของจ
พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
13
พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
…บตั้งกระทรวงเกษตราธิการขึ้นใหม่มี เสนาบดีเป็นเจ้าหน้าที่บำรุงการกสิกรรม ทรงตั้งข้าหลวงพิเศษให้จัดการออกตราจองมีนาตำลงทุ่ง หลวงและคลองเปรมประชากร คลองประเวศบุรีรมย์ ให้แก่ราษฎรผู้เจ้าของให้เป็นหลักฐาน ป้…
…ให้ประชาชนมีชีวิตที่ดีขึ้นภายใต้การปกครองที่มีประสิทธิภาพ และมีการปลดทุกข์ให้กับผู้มีฐานะเป็นทาส โดยออกพระราชบัญญัติที่ทำให้วิถีชีวิตของประชาชนมีความสะดวกสบายมากขึ้น
โอวาทแห่งพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
50
โอวาทแห่งพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
…้วยโภคสมบัติโดยคุณานุรูปของบุคคลนั้น ๆ จะทรงพระราชดำริสิ่งใดก็ ให้เป็นไปโดยกำลังพระเมตตา เป็นต้นว่า ออกพระราชบัญญัติเพื่อเลิกทาส ด้วยพระราชประสงค์ จะให้ข้าขอบขัณฑสีมาได้เป็นไททั่วหน้า ทรงจัดตั้งทั้งบำรุ…
พระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้ประทานโอวาทให้สมาชิกในสังคมรักใคร่และดูแลต่อกัน รวมถึงการทำเมตตาให้กับผู้อื่น โดยไม่จำกัดแค่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง ซึ่งจะนำไปสู่ความสุขและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ มีการก
ความสำคัญของบุตรในวงศ์สกุล
63
ความสำคัญของบุตรในวงศ์สกุล
…ื่อมสูญ มี อุปมาเหมือนพันธุ์ไม้ ได้รับบำรุงของเจ้าของ งดงามเรี่ยวแรงกว่าพันธุ์เดิม ก็ย่อมจะเผล็ดดอก ออกผลสืบพันธุ์ไปได้นาน ที่ปานกลางเป็นแต่เสมอพันธุ์เดิมก็ยังใช้ได้ พันธุ์ก็ยังจะสืบไปได้อีก ที่ เล็กแคร…
บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที
มัตตัญญุตาและความรู้จักประมาณในโภคทรัพย์
85
มัตตัญญุตาและความรู้จักประมาณในโภคทรัพย์
…ด้วยโทษ ไม่ยังประโยชน์ให้เกิดแก่บุคคลผู้ประกอบ, ความแสวงหาเว้นจากอาการ เช่นนั้นเป็นไป ด้วยความหมั่น ออกกำลังกายกำลังความคิดหรือกำลังทรัพย์ของตน บันถือกรรมสิทธิ์ของชนอื่นใน โภคทรัพย์ของเขา ช่นนี้ชื่อว่า …
บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของมัตตัญญุตาในชีวิต รวมถึงการแสวงหาทรัพย์ในทางที่ถูกต้อง และการบริหารจัดการทรัพย์ให้มีความยั่งยืน โดยเน้นถึงความสามารถในการรู้จักประมาณในทุกด้านของชีวิต เช่น โภคทรัพย์และกิจ
พระราชจรรยาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
91
พระราชจรรยาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
…ารเจ้าทรงตั้งอยู่ในพระคุณข้อนี้ ทรงเลือกหาราชเสวกผู้เหมาะตั้งไว้ในราชกิจ และทรงสอดส่องถอนผู้ไม่สมควรออกเสีย ราชการจึงเจริญเป็นลำดับมา สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ทรงประกอบด้วยพระคุณอันเป็นมงคลวิเสส อย…
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ทรงทำพระพุทธกิจสำเร็จและป้องกันรักษาพระราชอาณาจักรด้วยการจัดสรรบุคคลที่เหมาะสมในการปฏิบัติงาน เพื่อให้การบริหารรัฐประสบความสำเร็จอย่างมั่นคง นอกจากนี้ยังมีก
พระราชดำริด้านการแก้ไขอุทกภัย
178
พระราชดำริด้านการแก้ไขอุทกภัย
…มการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่เกี่ยวข้อง เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทกราบบังคมทูล รายงาน เรื่องผลการกระทบจากการที่พายุไต้ฝุ่นอีร่าและโลลาพัดผ่านประเทศไทย ทำให…
เมื่อวันที่ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๓, สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าและสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ ได้ประชุมกับผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อรายงานผลกระทบจากพายุไต้ฝุ่นอีร่าและโลลา ซึ่งทำให้เกิดอุทกภัยในหลายจังหวัด และได
การบำเพ็ญเมตตาบารมีในพระพุทธศาสนา
185
การบำเพ็ญเมตตาบารมีในพระพุทธศาสนา
…ะจิตใจที่มีเยื่อใยไมตรีจิตมิตรใจ คิดเกื้อกูลด้วยสุขประโยชน์ ปราศจากอาฆาตพยาบาทขึ้งเคียดโกรธแค้น แสดงออกทางสีหน้าและสายตาที่สงบแช่มชื่น มอง ด้วยสายตาอันแสดงถึงใจที่เอิบอาบด้วยความปรารถนาดีให้มีความสุขปรา…
…ห้รับพระราชทานถวายวิสัชนาพระคุณวิเศษ โดยการใช้เมตตาบารมีซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา เสนอแนะให้แสดงออกถึงความรักและความปรารถนาดีต่อผู้อื่น การบำเพ็ญเมตตานี้ช่วยให้เกิดความสงบสุขทั้งตนเองและผู้อื่น ผ่าน…
โครงการพัฒนาภาคอีสานตามพระราชดำริ
218
โครงการพัฒนาภาคอีสานตามพระราชดำริ
…ฒนาภาคอีสาน ให้บังเกิดความสมบูรณ์ โดยใช้ชื่อว่าโครงการ “โครงการน้ำพระทัยจากในหลวง เพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามพระราชดำริ” แผนงานหลักโครงการน้ำพระทัยจากในหลวงเพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตาม พร…
โครงการน้ำพระทัยจากในหลวงเพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ถูกดำเนินการเพื่อคลี่คลายปัญหาความแห้งแล้งและน้ำท่วมที่มีต่อประชาชนในพื้นที่ โดยมีเป้าหม…
ความเป็นคนฉลาดรอบรู้เหตุเป็นเครื่องเสื่อม
258
ความเป็นคนฉลาดรอบรู้เหตุเป็นเครื่องเสื่อม
…ายหยั่งเห็นเหตุการณ์ข้างหน้า พอทูตเมืองไหนมาถึงก็จะแจกให้ไป ๆ ฉวยว่าพระ สารีริกธาตุหมดแล้วจะมีใครมาขออีกแลจะไม่ได้ หรือผู้ที่ได้แจกแล้ว แต่จะไม่พอประสงค์เพียง เท่านั้นยังจะต้องการแบ่งปันอีก เมื่อไม่ได้ส…
บทความนี้พูดถึงความสำคัญของความฉลาดและการตัดสินใจที่ถูกต้องในสถานการณ์ที่มีภัย จากกรณีศึกษาของคณะมัลลกษัตริย์ในกุสินารา ที่ไม่แจกพระสารีริกธาตุให้กับทูตจากหลายพระนครทันที โดยมีการแบ่งปันเป็นสี่ส่วนเพื
พระราชประสานวิธีการปกครองประชาชน
262
พระราชประสานวิธีการปกครองประชาชน
…้องมีกำลังไว้ครบพอจะห้ามความกำเริบจลาจล ดุจคำในอรรถกถาว่า กฎเกน กณฏกุทธรณ์ บ่งหนามด้วยหนาม หรือหนาม ออกเอาหนามบ่ง ใช้ในข้อความเฉพาะเจาะจง อันจะต้องแก้ ด้วยอาการเช่นเดียวกัน กับที่เป็นเหตุเกิด เพราะฉะนั้…
เนื้อหาเกี่ยวกับการบริหารจัดการและพระราชวิธีการปกครองของพระมหากษัตริย์ที่มุ่งหวังให้ประชาชนมีความสงบสุข โดยการใช้ทั้งการกำราบและการส่งเสริมให้ประชาชนมีการศึกษาเพื่อป้องกันความไม่สงบในสังคม การตั้งพระร
การสงครามและการเตรียมการป้องกันของชาติไทย
281
การสงครามและการเตรียมการป้องกันของชาติไทย
…ญาณวรเถร) ก็ยังถนัดใช้อำนาจของตนชี้ขาดอยู่นั่นเอง เมื่อเป็นเช่นนี้ ชนนิกรต่างฝ่ายจึงต้องแบ่งขยายกัน ออกเป็นพวกหนึ่ง มีหน้าที่สำหรับต่อสู้ปรปักษ์ ครั้งโบราณเรียกว่า พวกกษัตริย์มีพระราชาเป็น ประธาน ด้วยเห…
บทความนี้เสนอความสำคัญของการเตรียมพร้อมในการรบของชาติไทย โดยมีการยกตัวอย่างประวัติศาสตร์จากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ การจัดการป้องกันศัตรูและยุทธวิธีที่ใช้ การพัฒนาและการบำรุงกองทัพในระยะต่าง การ
พระพุทธโฆษาจารย์ และเรื่องราวของพระเจ้าพรหมทัตต์
287
พระพุทธโฆษาจารย์ และเรื่องราวของพระเจ้าพรหมทัตต์
…ูติพระราชโอรส ทรงนามว่าอ ลีนจิตตกุมาร เหตุทำประชาชนให้ชื่นบานหายย่อท้อพรักพร้อมกันปล่อยพญามงคลหัสดี ออกต่อ รบด้วยปัจจามิตรไพรีให้ปราชัย จับพระเจ้าโกศลราชได้ทั้งเป็นนำมา เป็นเชลยแล้วปล่อยไป แผ่ พระเดชานุ…
บทความนี้แสดงถึงการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการปกครองด้วยธรรมะผ่านประวัติศาสตร์พระเจ้าพรหมทัตต์ในกรุงพาราณสี ที่มีความยุติธรรมและสร้างความสงบสุขให้แก่ประชาชน แม้ในยามทุกข์ยาก ก็ยังสามารถบร