เฉล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 16 / 41

…่ในเมืองสาวัตถี แม้มีอายุ ๑๖ ปี ก็ยังโกนศีรษะเหมือนนักบวช ซึ่งท่ามาตั้งแต่เด็ก เขามีลักษณะพิเศษ คือ เฉลียวฉลาด มีสติปัญญามาก เป็นผู้ เรียนจบไตรเพท ทั้งคัมภีร์นิมัณฑุ และคัมภีร์เกฏฏะ อีกทั้ง อักษรศาสตร์ ไ…

เนื้อหานี้ว่าด้วยหลักธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เน้นการกระทำเป็นตัวกำหนดความบริสุทธิ์ ไม่ขึ้นอยู่กับวรรณะ การโต้ตอบและอภิปรายโดยพราหมณ์ถึงความคิดที่ว่าแต่ละวรรณะนั้นมีการกระทำที่เท่าเทียมกัน ในสถานก

…ั้งหลาย ซึ่งเป็นผู้ที่สมบูรณ์ทั้งรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติ คุณสมบัติถึงพร้อมทุกอย่าง ทั้งยังมีสติปัญญา เฉลียวฉลาดสามารถสอนตัวเองได้ แม้เกิดมาชาตินี้ไม่ได้มี สมบัติมากมาย แต่ก็มีความวิริยอุตสาหะเพียรพยายามใน…

การทำบุญเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการมีชีวิตอยู่ในภพที่ดีกว่า ทั้งในโลกมนุษย์และเทวโลก โดยผู้ที่มีสติปัญญาและวิริยอุตสาหะจะสามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตตนเองได้ แม้จะเกิดมาในสถานะที่ยากจน หากมีความพยายาม ยังมีโอกา

…รื่องโชติ คุณเรืองธรรม ธนาคม คุณชื่นหทัย แซ่จิวและครอบครัวเหล่าณัฐวุฒิกุล กานต์ เช่นพิมาย คุณชุติมา เฉลยพจน์ คุณชุติมาศ-คุณพีระ-คุณพัชรินทร์ แสงงาม คุณชุลีภรณ์ ชาญณรงค์ คุณชุมพล-คุณนิรมล เศวตาภรณ์ คุณเชี…

เอกสารนี้ประกอบด้วยรายชื่อเจ้าภาพต่างๆ รวมถึงข้อมูลชื่อครอบครัว และความเกี่ยวข้องที่สำคัญในสังคม. ข้อมูลนี้อาจเป็นประโยชน์ในการศึกษาความสัมพันธ์ของผู้คนและครอบครัวในบริบทที่เป็นส่วนหนึ่งของสังคม. การศ

…ไว้ ฉะนั้น ข้าพเจ้าจักรจนาอรรถวรรณนา * พระมหาแพร กมฺมสาโร ป. ธ. ๕ วัดเขมาภิรตาราม นนทบุรี แปล, ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๔๘๗-๘๘-๘๔,

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวินี โดยเริ่มจากการไหว้พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ ต่อต้านอุปสรรคทางอรรถศาสตร์ที่เป็นความเลวร้าย ข้าพเจ้าจะแสดงอรรถวรรณนาอย่างย่อเพื่อให้เข้าใจแก่นักอภิธรร

…ีประมาณเพียงเท่านี้ ย่อมเป็น อันท่านพระอนุรุทธาจารย์ทำการสดุดีพระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยอาการ ๓ ન ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๔๕๗.

พระสัพพัญญุตญาณทรงความงามเลิศ ประกอบด้วยมรรคญาณอันสูงส่ง ทรงพระนามว่าสัมมาสัมพุทธะเพราะไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แก่พระตถาคตเจ้าเป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหมด ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้สดุดีพระผ

…้น ชื่อว่าความแปรผันในที่นี้ ฯ มีคำประท้วงสอดเข้ามาว่า ถ้าเช่นนั้น แม้อรูปธรรมก็บัญญัติว่า รูป ได้ฯ เฉลยว่า ไม่ได้ เพราะท่านประสงค์เอาความแปรผันที่ปรากฏ ชัดๆ โดยความสามารถแห่งศัพท์ มี สีต ศัพท์เป็นต้นฯ เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับธรรมชาติที่ชื่อว่าเจตสิก ซึ่งกล่าวถึงความสัมพันธ์ของจิตในการรับอารมณ์ และการที่จิตและเจตสิกมีความสำคัญร่วมกันในการดำรงอยู่ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายเกี่ยวกับรูปธรรมที่แปรผันไปตาม ปัจจัย

…หมโลก จะมีได้อย่างไร เพราะในพรหมโลกนั้น วิโรธปัจจัยมีเย็นเป็นต้น ที่เป็น เครื่องเบียดเบียนหามีไม่ ฯ เฉลยว่า แม้ปัจจัยที่เบียดเบียนจะไม่มี ก็ จริงอยู่ แต่ก็มีปัจจัยที่ค้ำชู เพราะฉะนั้น ความแปรผันในพรหมโลก…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงคำว่า รูปปติ และการแปรผันของรูปตามปัจจัยต่าง ๆ โดยเฉพาะในพรหมโลกที่ไม่มีปัจจัยเบียดเบียน แต่ยังคงมีปัจจัยที่ค้ำชูให้เกิดการแปรผันนั้นได้ ทั้งนี้การแสดงธรรมชาติที่ชื่อว่านิพพานย่อ

…็นต้น ก็มีอยู่ในจิตนี้ เพราะเหตุไร ท่านอาจารย์ จึงกล่าวไว้ เฉพาะความที่จิตสหรคตด้วยโสมนัสเท่านั้น ฯ เฉลยว่า ન

บทนี้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและสังขาร โดยพระอนุรุทธาจารย์ได้ชี้ให้เห็นถึงความมีและความไม่มีของสังขาร พร้อมกับการแยกประเภทของจิตที่เกิดขึ้นจากสังขาร ว่ากล่าวถึงจิตที่อิงกับสังขารและจิตที่แยกออกจาก

…ต้นนั้น ฯ ถามว่า เพราะเหตุไร สัมปยุตธรรมมีโสมนัส เป็นต้นเหล่านี้ จึงมีในจิตบางดวง ไม่มีในจิตบางดวงฯ เฉลยว่า เพราะความตั้งลงและไม่ตั้งลงแห่งเหตุ (เพราะความปรากฏและไม่ ปรากฏแห่งธาตุ) ฯ ถามว่า ก็อะไรเป็นเหต…

บทความนี้กล่าวถึงสัมปยุตธรรมที่มีโสมนัสเป็นต้น ซึ่งมีผลต่อจิตและอารมณ์ของสัตว์ ในการวิเคราะห์โสมนัสและอุเบกขาที่เกิดขึ้นในจิต โดยการตรวจสอบเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความสนใจและเจตสิกของจิตในสถานการ

… ในลำดับอกุศล จึงกล่าวคำเป็นอาทิว่า จักขุวิญญาณ สหรคตด้วยอุเบกขาฯ วินิจฉัยในคำนั้น ดังต่อไปนี้ ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๕๐๕-๖.

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับจิตที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกุศลจิตซึ่งเรียกว่าอกุศล โดยเปรียบเทียบเหมือนชนที่เป็นคู่ปรับกับมิตรและอธิบายถึงการจำแนกประเภทของอกุศลจิตที่มี 12 ประเภท เน้นความแตกต่างของมูลและอาการของจ

…ความชอบในเสียงเป็นต้น เพราะฉะนั้น การที่ จะขนานนามโสตะเป็นต้นแม้นั้นด้วยศัพท์ว่าจักขุ ก็ย่อมถูกต้อง เฉลยว่า ไม่ถูก เพราะศัพท์ว่าจักขุ เป็นศัพท์จำกัดความ ๆ ที่จริง ศัพท์ว่า จักขุ นี้ จำกัดเฉพาะในจักขุประส…

เนื้อหาในบทนี้พิจารณาถึงแนวคิดเกี่ยวกับประสาทสัมผัสโดยเฉพาะจักขุและโสต ว่ามีบทบาทในการรับรู้และความรู้สึกต่อรูปและเสียง โดยเชื่อมโยงกับคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลในความชอบและการรับรู้เป็

…าจารย์ จึงไม่กล่าวให้เหมือนสันตีรณะฝ่ายอกุศลวิบาก ซึ่งกล่าวไว้เพียงอย่างเดียว กล่าวไว้ถึง ๒ อย่าง ฯ เฉลยว่า เพราะมีความต่างกันแห่งเวทนา ด้วยสามารถแห่ง

เนื้อหาในหน้าที่ 37 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาทบทวนคำถามเกี่ยวกับความหมายของทุกข์และสุข รวมถึงอธิบายวิบากเป็นผลจากกุศลและอกุศล โดยมุ่งเน้นที่การขุดค้นสุขทางกายและจิตที่ถูกบรรยายไว

…ในสันตีรณะฝ่ายอกุศวิบาก ก็พึงมีความ ต่างแห่งเวทนาได้ ด้วยสามารถแห่งอนิฏฐารมณ์และอนิฏฐมัชฌัตตารมณ์ ฯ เฉลยว่า สันตีรณะฝ่ายอกุศลวิบากนี้ ท่านไม่พึงเห็นอย่างนั้น เพราะโทมนัสแม้ที่จะพึงเกิดขึ้นในอนิฏฐารมณ์ เว…

ในบทความนี้เราจะสำรวจความแตกต่างของเวทนาในพวกสันตีรณะฝ่ายอกุศลวิบาก และการเกิดโทมนัสในอนิฏฐารมณ์ ที่มีการจำกัดไว้ว่าโทมนัสไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในสภาวะอกุศลวิบากโดยปราศจากปฏิฆะ ส่วนคนที่มีกำลังอ่อนแอก็ต

…นะทั้ง ๒ แม้อาวัชชนะ ทั้ง ๒ นั้น ก็เป็นไปในลำดับแห่งจิตที่มีวัตถุที่อาศัยเสมอกันมิใช่หรือ ? બૈ ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๔๑๔, ๒๔๘๖.

เนื้อหาเกี่ยวกับวิบากทั้ง 4 ที่เกี่ยวข้องกับกายวิญญาณและอารมณ์อย่างละเอียด รวมถึงปรากฏการณ์ของการกระทบระหว่างอารมณ์กับกายวิญญาณในกิจกรรมประจำวัน การเชื่อมต่อระหว่างอารมณ์และการปฏิบัติธรรมที่แตกต่างกัน

…บริสุทธิ์ และด้วยความพร้อมบริบูรณ์ แห่งปัจจัยและปฏิคาหกเป็นต้น และพึงทราบความที่จิตสัมปยุตด้วย ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๔๕๒, ๒๕๑๙,

บทอ่านจากอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา แสดงถึงความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งจิตที่ไม่มีสัมฤทธิ์กับเหตุ สรุปถึงการแบ่งประเภทจิตเป็นหลายรูปแบบ พร้อมทั้งการวิเคราะห์เกี่ยว

…กันแห่ง เวทนาควรแน่ละ เพราะเวทนาเหล่านั้นมีสภาพต่างกัน แต่ความ ต่างกันแห่งญาณและสังขารเป็นอย่างไร ? เฉลยว่า ความต่างกันแม้ อันความมีและความไม่มีแห่งญาณและสังขารกระทำแล้ว ก็ชื่อว่าเป็น อันญาณและสังขารกระท…

ในเนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของกิริยาจิตในเรื่องของจิตสหรคตและกุศลจิต โดยอิงจากคำสอนในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งแบ่งแยกความแตกต่างของจิตและวิญญาณ การพูดถึงความแตกต่างระหว่างเวทนา ญาณ และสังขาร รวมถึงก

…ิตก ย่อมขึ้นสู่อารมณ์ได้ฉันนั้นๆ ถามว่า ถ้าอย่างนั้น จิตที่ไม่ ไม่มีวิตกจะขึ้นสู่อารมณ์ได้อย่างไร ? เฉลยว่า จิตไม่มีวิตกแม้นั้น ก็ขึ้นสู่อารมณ์ได้ด้วยกำลังวิตก เหมือนกันฯ เปรียบเหมือนบุรุษชาวบ้านคนนั้น แ…

เนื้อหานี้พูดถึงการเข้าใจจิตและอารมณ์ โดยการเปรียบเทียบการเข้าถึงพระราชวังของชาวบ้านกับจิตที่สามารถขึ้นสู่อารมณ์ได้ถึงแม้ไม่มีวิตก นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสำคัญของวิตกและวิจารในกระบวนการจิตภาวนา ซึ่ง

…กาย) แม้รูปกายไม่ควรแก่การงาน ก็ชื่อว่ามิทธะมิใช่หรือ เพราะฉะนั้น แม้ความที่มิทธะนั้นเป็นรูปจึงถูกๆ เฉลยว่า ไม่ถูก เพราะความที่มิทธะเป็นรูปนั้น ถูกอาจารย์ทั้งหล คัดค้านแล้วในปกรณ์นั้น ๆ ด้วยอำนาจแห่งเหตุ…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงความเข้าใจในถนะและมิทธะ โดยอธิบายถึงสภาวะจิตที่ท้อแท้หรือไม่ขะมักเขม้นในรูปแบบต่าง ๆ และการมีอุปกรณ์ที่ไม่พร้อมสำหรับการทำงาน ความแตกต่างระหว่างถีนะและมิทธะถูกชี้แจงอย่างละเอียด โดยใ

…เช่นเดียวกันกับกุศล เปรียบเหมือนมหัคคตวิบากและโลกุตตรวิบาก ซึ่งมีอารมณ์เช่นกันกับ กุศลมิใช่หรือ ? ฯ เฉลยว่า กามาวจรวิบากนี้ไม่เป็นอย่างนั้น เพราะ กามาวจรวิบากเป็นผลของกามที่เนื่องด้วยกามตัณหาฯ เหมือนอย่า…

เนื้อหาเกี่ยวกับวิรัติในบริบทของจิตตุปบาทและอารมณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การวิเคราะห์ถึงผลของวิรัติและความสัมพันธ์กับกุศลและอัปปมัญญา โดยเฉพาะเกี่ยวกับโลกิยวิรัติและโลกุตตรวิรั

…นต้น ฯ ක มีคำถามสอดเข้ามาว่า ความเคลื่อนไหวแห่งมือเป็นต้น มีได้ ด้วยอำนาจวิญญัติ ด้วยประการไรเล่า ? เฉลยว่า "บรรดาชวนะ ทั้ง ๓ ในวิถีแห่งอาวิชชนะเดียวกัน วาโยธาตุอันมีชวนะที่ ๒ เป็นสมุฏ ฐาน ประกอบด้วยวิกา…

เนื้อหาในหน้า 279 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงการเคลื่อนไหวของวิญญัติที่เกิดจากวาโยธาตุ ซึ่งมีจิตเป็นตัวขับเคลื่อน และความสัมพันธ์ระหว่างการเคลื่อนไหวของการดำเนินการกายและก