หน้าหนังสือทั้งหมด

การหลุดพ้นจากถีนมิทธะนิวรณ์
58
การหลุดพ้นจากถีนมิทธะนิวรณ์
…ากคุก ได้ยินพวกเพื่อนฝูงพี่น้องพูดคุยกันว่า เมื่อวานนี้การเล่น มหรสพช่างสนุกเหลือเกิน คนฟ้อนรำก็สวย เสียงร้องเพลงก็ไพเราะ ถ้าไม่ได้เห็นก็น่าจะเสียดายไปจนวันตาย ฝ่ายกระทาชายผู้เพิ่งออกมาจากคุกได้ยินเขาคุยกั…
บทความนี้กล่าวถึงอาการถีนมิทธะนิวรณ์หรืออาการง่วงเหงาหาวนอนซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติธรรมตามที่พระพรหมโมลี (วิลาศ ญาณวโร) ได้อธิบายไว้อย่างละเอียด เปรียบเทียบการถูกถีนมิทธะเหมือนการติดคุกที่ทำให้ผู้
อุทธัจจะและกุกกุจจะในพระอภิธรรมปิฎก
72
อุทธัจจะและกุกกุจจะในพระอภิธรรมปิฎก
…ที่เกิดขึ้นมาในใจเวลาที่เราฟัง จะมีการ ฟุ้ง 3 แบบ คือ 1. ฟุ้งเป็นภาพ เป็นเรื่องราวชัดเจน 2. ฟุ้งเป็นเสียงของความคิด คิดโน่นคิดนี่ เหมือนพูดกับตัวเอง เสียงโน่นเสียงนี่ เป็นสัญญาจำเอาไว้ ทบทวนคิดไป แล้วแต่ที…
…งเหยิงในจิตใจ การเบี่ยงเบนความสนใจไปสู่กิจกรรมอื่นนอกเหนือจากการภาวนา ประเภทของความฟุ้งจะมีทั้งภาพ, เสียงของความคิด และการฟุ้งที่รวมทั้งสองอย่าง การเข้าใจธรรมนั้นจึงเป็นกุญแจสำคัญในการปฏิบัติธรรมและพัฒนาจิ…
เทคนิคการวางใจในการฟังธรรม
51
เทคนิคการวางใจในการฟังธรรม
…การฟังธรรม 4.2.3 อุปนิสัยของผู้ฟังที่สั่งสมมาในอดีต 4.2.4 การสั่งสมนิสัยในปัจจุบัน 4.3 การปล่อยใจตามเสียงของผู้นำ 4.3.1 เสียงของผู้นำสมาธิมีประโยชน์อย่างไร 4.3.2 ทำไมเสียงของผู้นำจึงจำเป็น 4.3.3 เทคนิคของก…
…จและความรู้ ได้แก่ ความสำคัญของการฟังธรรม ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการฟังธรรม และการฝึกสมาธิด้วยเสียงผู้นำ โดยเน้นการฟังอย่างตั้งใจและวิธีการปล่อยใจเพื่อเปิดรับความรู้จากธรรมะอย่างลึกซึ้ง ผู้แสดงธรรมต้…
เทคนิคการวางใจในขณะฟังธรรม
53
เทคนิคการวางใจในขณะฟังธรรม
…ด้ สัมผัสก็ สามารถเลือกที่จะสัมผัสสิ่งดีหรือไม่ดีได้ แต่หูต้องทนรับฟังสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะดีหรือไม่ดี เสียงที่ผ่านมาทางหู แล้วแปรเป็นการรับรู้จึงถือเป็นเรื่องสำคัญที่จะทำให้สามารถพัฒนาจิตใจของเราให้สูงขึ้นหร…
บทนี้กล่าวถึงเทคนิคการฟังธรรมที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงชีวิตของผู้ฟัง การฟังธรรมถือว่าเป็นการเปิดใจให้กับสิ่งดีงาม และสามารถยกระดับจิตใจขึ้นในทางที่ดี โดยการฟังทางหูนั้นเป็นช่องทางสำคัญที่ไม่สามารถปิดกั
เสียงของผู้นำสมาธิและการทำสมาธิ
60
เสียงของผู้นำสมาธิและการทำสมาธิ
…ท้อทอย หมดแรงหมดกำลังใจ พากันเห็นสมาธิ เป็นของยาก หรือเห็นเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ “เสียงของผู้นำสมาธิ” จึงเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับผู้ฝึกปฏิบัติใหม่ เพราะผู้ฝึกใหม่ ย่อมติด ย่อมพอใจ ย่อมชอบที…
บทความนี้กล่าวถึงความท้าทายที่ผู้ฝึกสมาธิใหม่เผชิญในขณะที่พยายามทำสมาธิ อธิบายว่าทำไมเสียงของผู้นำสมาธิจึงมีความสำคัญ โดยเสียงนั้นทำหน้าที่เป็นตัวช่วยที่ชี้นำและเป็นรั้วให้เก็บใจอยู่กับศูนย์…
ทำไมเสียงของผู้นำจึงจำเป็นในสมาธิ
61
ทำไมเสียงของผู้นำจึงจำเป็นในสมาธิ
4.3.2 ทำไมเสียงของผู้นำจึงจำเป็น ในกรณีที่ผู้ทำสมาธิเป็นผู้ฝึกใหม่ เป็นนักเรียนที่ยังไม่ชำนาญ แม้ได้ฟังแนวทางการปฏิ…
ในกรณีที่ผู้ทำสมาธิเป็นผู้ฝึกใหม่ การฟังเสียงของผู้นำมีความสำคัญต่อการช่วยให้นักเรียนสามารถมุ่งมั่นไปยังศูนย์กลางกายได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภ…
เทคนิคการฟังธรรมเพื่อการฝึกสมาธิ
62
เทคนิคการฟังธรรมเพื่อการฝึกสมาธิ
1) เปิดเสียงให้พอได้ยิน ไม่ดังเกินไป ไม่ค่อยเกินไป ดังได้อธิบายไว้แล้วในเบื้องต้น 2) ไม่คิดโต้แย้ง หรือ ไม่เกิดค…
การฝึกสมาธิด้วยการฟังเสียงผู้นำ เป็นวิธีการที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถกระตุ้นความสงบ และลดความวิตกกังวล โดยการฟังเสียงในแบบที่ไ…
การศึกษากัมมัฏฐานในพระไตรปิฎก
34
การศึกษากัมมัฏฐานในพระไตรปิฎก
…ยใจ เป็นที่รัก ที่เจริญใจใน โลก ตัณหาเมื่อบุคคลจะละย่อมละเสียได้ที่นี้ เมื่อจะดับ ย่อมดับที่นี้ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ เป็นที่รักที่เจริญใจในโลก ตัณหา เมื่อบุคคล จะละ ย่อมละเสียได้ที่นี้ เมื…
เนื้อหานี้กล่าวถึงกัมมัฏฐานและการปฏิบัติที่สำคัญในพระไตรปิฎก โดยอธิบายถึงทุกขสมุทัยและทุกขนิโรธ การละตัณหา และวิธีการปฏิบัติที่นำไปสู่ความดับทุกข์ในโลก มีการเน้นถึงการใช้ประสาทสัมผัสต่างๆ ในการเข้าถึง
วิจารและปีติในสมาธิ
41
วิจารและปีติในสมาธิ
…ไปสู่ภวังค์ตามเดิม ถ้าหากเปรียบเทียบลักษณะของวิตกและวิจารอาจเปรียบเทียบได้ดังนี้ 1. วิตกเปรียบเหมือนเสียงระฆังที่ดังขึ้นครั้งแรก ส่วนวิจารเปรียบเหมือนเสียงครวญดังกึ่งๆ ของระฆังหลังจากการตีแล้ว 2. วิตกเปรีย…
…คองจิตไม่ให้ลังเล และปีติคือความรู้สึกปลาบปลื้มจากการทำสมาธิ อธิบายความสัมพันธ์ของวิตกและวิจาร เช่น เสียงระฆังและการบินของนก ให้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสมาธิและลักษณะของปีติที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติ นอกจากน…
ปีติและความสุขในสมาธิ
42
ปีติและความสุขในสมาธิ
…งหนอ” 5) เอกัคคตา คือ ความที่จิตเป็นสมาธิ แน่วแน่ในอารมณ์เดียว ไม่คำนึงถึงอารมณ์อื่น มีรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัสใดๆ ทั้งสิ้น ถ้าจิตยังฟุ้งซ่านหรือมีอารมณ์เป็นสอง หรือยังไม่แนบแน่นในอารมณ์เดียว จิตก็ยังไม่ร…
บทความนี้สำรวจความรู้สึกปีติห้าชนิดที่เกิดขึ้นในระหว่างการปฏิบัติสมาธิตามหลักพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะความปีติที่ซาบซ่านและความสุขที่เกิดจากอารมณ์ที่ตั้งมั่นในความสงบ ปีติทั้งห้าสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในการ
การเลือกสถานที่เหมาะสมสำหรับการเจริญสมาธิ
85
การเลือกสถานที่เหมาะสมสำหรับการเจริญสมาธิ
…งขวางใหญ่โตมาก ลำบากในการดูแลรักษา และถ้าผู้อยู่ด้วยกัน มีจำนวนมาก อยู่ด้วยกันด้วยความไม่สงบ ก็จะส่งเสียงอื้ออึง รวบกวนการปฏิบัติธรรม แต่ถ้าหากที่นั้น เป็นที่ใหญ่มีผู้อยู่ด้วยกันด้วยความสงบสุข มีความสามัคค…
การเลือกสถานที่ที่เหมาะสมในการเจริญสมาธินั้นสำคัญมาก โดยควรหลีกเลี่ยงสถานที่ที่ส่งเสียงรบกวนหรือมีคนพลุกพล่าน บทความนี้นำเสนอการพิจารณาสถานที่ต่างๆ ที่อาจเป็นอุปสรรคต่อการนั่งสมาธิ เช่น ม…
การเลือกสถานที่สำหรับการเจริญกัมมัฏฐาน
86
การเลือกสถานที่สำหรับการเจริญกัมมัฏฐาน
…ับการรบกวนจากผู้มาเก็บฟืนหรือ ตัดต้นไม้เพื่อจุดประสงค์ต่างๆ 12. เขตฺตสนฺนิสิตตา สถานที่ที่ใกล้กับนา เสียงอื้ออึงของชาวนาก่อให้เกิดความรำคาญ วัวควายเข้ามาเพ่นพ่าน 13. วิสภาคานํ ปุคคลานํ อตฺถิตา สถานที่ที่มี…
…ี่ยวกับสถานที่ที่อาจก่อให้เกิดความกังวลใจในการปฏิบัติธรรมหรือทำสมาธิ เช่น สถานที่ที่มีผู้คนไปมามาก, เสียงรบกวนจากการเก็บฟืนหรือการทำการเกษตร, สถานที่ต่างๆ ที่ไม่เอื้ออำนวยต่อการทำสมาธิ รวมไปถึงอันตรายต่างๆ…
พุทธิจริตและลักษณะของจริต
96
พุทธิจริตและลักษณะของจริต
…่นก็เป็นไปในลักษณะเดียวกันนี้ 5.1.3 ลักษณะของจริต 1. ราคจริต เป็นคนที่รักสวยรักงาม คือ พอใจในรูปสวย เสียงไพเราะ กลิ่นหอม รสอร่อย สัมผัส นิ่มนวล ชอบความเป็นระเบียบเรียบร้อย สะอาด ประณีต มีกิริยาท่าทางเรียบร…
พุทธิจริตหมายถึงความประพฤติที่เกิดจากปัญญาและเป็นนิสัยส่วนตัวของแต่ละคน ซึ่งมีความแตกต่างกันตามลักษณะของจริต เช่น ราคจริตที่รักสวยรักงาม โทสจริตที่ใจร้อน โมหจริตที่เฉื่อยชา และวิตกจริตที่คิดมาก ทั้งนี
อารมณ์และนิมิตของกสิณ
18
อารมณ์และนิมิตของกสิณ
…งตามศัพท์หมายถึง สัญลักษณ์หรือเครื่องหมายซึ่งใช้กับสมาธิอันเกิดจากอายตนะภายนอกร่างกาย (รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ธรรมารมณ์) กับอายตนะภายใน (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) ทั้ง 2 อย่าง ตาม คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ …
เนื้อหาเกี่ยวกับอารมณ์และนิมิตในสมาธิ ซึ่งอารมณ์หมายถึงสิ่งที่จิตกำหนดและตรงกับนิมิต นิมิตแบ่งเป็น 3 ประเภทคือ บริกรรมนิมิต อุคคหนิมิต และปฏิภาคนิมิต โดยบริกรรมนิมิตหมายถึงการเลือกอารมณ์เพื่อฝึกสมาธิ
ความตายและการพิจารณามรณานุสติ
75
ความตายและการพิจารณามรณานุสติ
…ขวางก็ไป ไม่ถึงที่สุดฉันใด พวกมีสิ่งขัดขวาง ก็ตายในเวลายังไม่ถึงที่สุดแห่งอายุฉันนั้น อีกอย่างหนึ่ง เสียงภาชนะทองเหลืองที่มีผู้ตี จะต้องดังไปจนสุดเสียง ในเมื่อไม่มีสิ่ง ขัดขวาง ฉันใด บุคคลก็ต้องตายในเวลาแก…
…อุบัติเหตุ ซึ่งไม่มีการกำหนดเวลาก่อนล่วงหน้า นอกจากนี้ ยังให้ตัวอย่างเปรียบเทียบการตายกับ ลูกธนู และเสียงภาชนะทองเหลืองที่เลือกใช้เป็นเครื่องมือในการอธิบายการตายว่าต้องไปจนถึงที่สุดเมื่อไม่มีอุปสรรค.
การเจริญมรณานุสติและความตาย
76
การเจริญมรณานุสติและความตาย
…ยังไม่หมดอายุ ก็เรียกตายในเวลาไม่ควรตายฉันนั้น หรือเหมือนระฆังที่มีผู้ตี ถ้ามีสิ่งมาขัดขวางเสียก่อน เสียงก็กังวานไม่สุดเสียงต้องหยุดลงฉันใด พวกมีสิ่งขัดขวาง ก็ตายในเวลายังไม่ถึงที่สุดแห่งอายุฉันนั้น ทั้งกา…
การเจริญมรณานุสติเป็นแนวทางในการเตือนสติให้เห็นคุณค่าของชีวิต โดยการระลึกถึงความตายในเวลาที่ไม่ควรตาย เช่น การเจ็บป่วยหรืออุบัติเหตุ ช่วยให้เราเข้าใจถึงความไม่แน่นอนของชีวิต การระลึกถึงนี้เกี่ยวข้องกั
การเจริญภาวนาในป่า
138
การเจริญภาวนาในป่า
…่นเอง ในทำนองเดียวกัน นักปฏิบัติ ผู้ต้องการทรมานจิตที่คุ้นเคยอยู่กับอารมณ์ต่าง ๆ ภายนอก มานาน มีรูป เสียง กลิ่น รส เป็นต้น ต้องพรากจากอารมณ์ มีรูป เป็นต้น นั้นเสีย แล้วเข้าไปสู่ป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง แล้…
บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการเลือกสถานที่เพื่อการเจริญอานาปานสติ โดยเสนอให้เลือกเสนาะสนะที่เป็นป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง ซึ่งเป็นที่สงัด ปราศจากสิ่งรบกวน ทำให้การฝึกสมาธิง่ายขึ้น เหตุผลที่แนะนำมี 3 ประการ
การศึกษาเกี่ยวกับการหายใจและสมาธิ
141
การศึกษาเกี่ยวกับการหายใจและสมาธิ
…ายใจเข้าออก นั้นคือ เมื่อใส่ใจถึงลมหายใจเข้าออกอยู่ * สัญญา ความจำได้หมายรู้ คือ หมายรู้ไว้ซึ่ง รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัสและอารมณ์ที่เกิดกับใจ * เวทนา คือ ความเสวยอารมณ์, ความรู้สึกสุข ทุกข์ ไม่สุขไม่ทุกข์…
บทนี้เน้นการศึกษาเกี่ยวกับการกำหนดลมหายใจเข้าออกเพื่อทำให้กายสังขารสงบและเข้าสู่ระดับฌานที่แตกต่างกัน ตั้งแต่การทำจิตให้สงบผ่านการหายใจเข้าออก จนถึงการรู้สึกถึงปีติและสุขในระดับฌานที่ 2 และ 3 พร้อมทั้
การฝึกอานาปานสติเพื่อความสงบ
143
การฝึกอานาปานสติเพื่อความสงบ
…ถึงระดับอัปปนาสมาธิ ต้องหาสถานที่ที่สงบสงัด เช่น เรือนว่าง ในถ้ำ โคนต้นไม้หรือในป่าที่ไม่มีผู้ใดหรือเสียงรบกวน แม้แต่เสียงเพลง เสียง อึกทึกอื่น ๆ เป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะเสียงเป็นปฏิปักษ์ต่อฌาน เมื่อ…
การเจริญอานาปานสติเพื่อให้จิตสงบถึงระดับอัปปนาสมาธิ จำเป็นต้องเลือกสถานที่ที่สงบและหลีกเลี่ยงเสียงรบกวน ในระหว่างการนั่งสมาธิควรตั้งกายให้ตรงและหายใจอย่างช้า ๆ ตระหนักถึงลมหายใจเข้าออก การนับลมหายใจ…
การเจริญอรูปฌานในพระพุทธศาสนา
100
การเจริญอรูปฌานในพระพุทธศาสนา
…่เนื่องจาก ร่างกายทั้งสิ้น เพราะมีร่างกายจึงมีตัณหา เช่น ความอยากในอาหาร ความอยากเสพกาม อยากได้ รูป เสียง กลิ่น รส และสัมผัสที่ดี อันเป็นสิ่งนำความทุกข์ประการต่าง ๆ มาให้ สำหรับร่างกายเองนั้น ก็เกิดมาจากสิ…
การเจริญอรูปฌานในพระพุทธศาสนาเป็นฐานะสำคัญในวิปัสสนา หรือการเห็นที่ถูกต้อง โดยที่ผู้ปฏิบัติสามารถหลุดพ้นจากมิจฉาทิฏฐิได้ แม้ว่าจะมีบุคคลบางกลุ่มที่แม้จะบรรลุฌานก็ยังยึดติดในทิฏฐิที่ไม่ถูกต้อง การปฏิบั