โบราณ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 89 / 17

…็น สภาพแห่งกายเน่า อันยังเป็นอยู่หรือตายแล้ว ก็ตาม ว่าเป็นของเว้นเสียแล้วจากความงามเถิด จริงอยู่ พระโบราณจารย์ก็ได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า " กาย ( นี้) ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น เปรียบ ประดุจซากศพ ( หรือมิฉะนั้น ) เป…

กล่าวถึงความเข้าใจผิดของผู้คนที่ยึดติดในความงามของร่างกาย โดยวีบทที่กล่าวถึงว่าคนเฉลียวฉลาดควรเห็นกายว่ามีสภาพเน่าเหม็น แม้ในสภาวะดิบ ในขณะที่คนโง่กลับชื่นชมและหลงระเริงอยู่กับร่างกาย ผู้นั้นจึงไม่พ้น

… ) และดังพระราชาผู้เสด็จเข้าสู่อุทยานที่สะอาดดี (เสด็จอยู่ในอุทยานนั้นนาน ) ฉะนั้น เพราะเหตุนั้น พระโบราณจารย์ ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า "พระโยคาวจรจึงถ่ายถอนเสียซึ่งฉันทะในกาม ทั้งหลาย ซึ่งปฏิฆะ ซึ่งอุทธัจจะ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเข้าฌานที่เกิดจากการทำลายอุปกิเลสทั้งห้าซึ่งขัดขวางสมาธิ โดยเปรียบเปรยถึงการเสด็จเข้าอุทยานที่สะอาด และการมีจิตใจเย็นและมีความผาสุกในการปฏิบัติธรรม การขยายปฏิภาคนิมิตซึ่งเป็นขั้นตอน

…้วยดินสีอรุณที่ชำระดีแล้วลงข้างบน อันที่จริง คำว่า " ขนาดเท่ากะโล่ หรือขนาดเท่าชามอ่าง " (นั้น) พระ โบราณจารย์กล่าวหมายเอาประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว) นี้นั่นเอง ส่วนคำว่า " เป็นดินมีที่สุด มิใช่ ( กว้างใหญ่จน ) ไ…

…ะมีการตอกหลักและใช้เถาวัลย์ในการตรึงหลักให้แน่น โดยใช้ดินสีอรุณเพื่อสร้างสรรค์วงกสิณตามคำแนะนำของพระโบราณจารย์เพื่อให้ได้ขนาดที่เหมาะสม คำที่ใช้ในการอธิบายมีความสำคัญต่อการปฏิบัติให้ถูกต้องและเหมาะสมกับประ…

…กฌาน หรือ ปัญจกฌานในปฐวีกสิณ ให้เกิดมาแล้วแม้ในอดีตภพ นิมิตในดินที่มิได้แต่ง ( ดังกล่าว) ในคำอรรถกถาโบราณนั้น คือใน ๑. มหาฎีกาว่า ในคำของพระโบราณาจารย์นี้ท่านประสงค์ว่า สุปปะ กับสราวะนั้น ขนาด เท่ากัน ทั้ง…

เนื้อหาเกี่ยวกับการจำแนกรูปแบบนิมิตในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพระมหาฎีกาที่ระบุถึงนิมิตที่เกี่ยวกับดินที่มีที่สุด ทั้งนี้จะต้องมีการระบุขนาดและลักษณะที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความชัดเจนในจิตใจของผู

…้ว นั่งอย่าง สบาย” ในโอกาสที่สงัด จึงถือเอานิมิตในดินที่แต่งขึ้นหรือไม่แต่ง ก็ได้ จริงอยู่ ข้อนี้พระโบราณาจารย์" ก็ได้กล่าวไว้ว่า " พระ โยคาวจรผู้จะขึ้นเอาปฐวีกสิณ ถือเอานิมิตในดิน” ที่แต่งขึ้น หรือ ๑. นั่…

…แล้วแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความสงบและการตระหนักรู้ในตนเอง นอกจากนี้ ยังมีการอ้างถึงคำสอนของพระโบราณาจารย์เกี่ยวกับการใช้ปฐวีกสิณในภาวนา และวิธีการนั่งอย่างถูกต้องตามที่กำหนดในมหาฎีกา

…านพวกคนใหญ่คนโตชาวสีหลจะมาใช้ที่ในวิหารโดยวิธีนั้นเพื่อ อะไร หรือจะเป็นอย่างที่เราเล่าสืบกันมาว่า คนโบราณสร้างวัดกันง่าย ๆ ไม่มีเรื่องอะไร ก็สร้างวัดไว้ให้ลูกไปวิ่งเล่น พวกเจ้านายชาวสีหลนี่ก็จะเป็นอย่างนั้…

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการแสดงพฤติกรรมของคนในวิหารที่ติดป่าไม้และนา โดยพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนที่มาทำกิจกรรมในวิหารและพระโยคีที่ใช้เวลาทำความเพียร และมีการตัดไม้เพื่อทำภูมิปัญญา การกล่าวถึงค

…งขึ้น ฝ่ายพระเถระแลดูว่า นี่อะไร กลับได้ อสุภสัญญาในฟันของหญิงนั้น แล้วได้บรรลุพระอรหัต เหตุนั้น พระโบราณาจารย์จึงกล่าวไว้ (เป็นคาถา) ว่า พระเถระเห็นฟันของหญิงนั้นแล้ว หวนระลึกถึง เพราะ * สุมณฑิตปสาธิตา มห…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการไม่ถือเอาอาการทางกายต่างๆ ที่เกี่ยวกับการแสดงออก เช่น มือ เท้า และการพูด ซึ่งเรียกว่าอนุพยัญชนะ ซึ่งทำให้เห็นถึงกิเลสที่มี เมื่อพระมหาติสสเถระเห็นหญิงมีอาการอวดดี ก็เกิดการทำอสุ

…าเห็นรูปด้วยจักษุวิญญาณอันสามารถใน การเห็นรูป ซึ่งได้โวหารจักษุ ด้วยอำนาจแห่งความเป็นเหตุ จริง อยู่ โบราณาจารย์ทั้งหลายกล่าวไว้ว่า "จักษุย่อมไม่เห็นรูป เพราะ จักษุไม่มีจิต แม้จิตก็ไม่เห็นรูป เพราะจิตไม่มีจ…

บทที่กล่าวถึงการมองเห็นรูปด้วยจักษุในบริบทของปาฏิโมกขสังวรศีล และการวิเคราะห์เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจักษุกับวิญญาณ เป็นการศึกษาเกี่ยวกับการเห็นที่มีทั้งองค์ประกอบและเหตุผลต่าง ๆ เมื่อจักษุกระทบอา

…ใครจะพึงถางชัฏนี้ได้." อรรถกถาธิบายย่อแห่งปัญหานั้นต่อไปนี้ :- คำว่าชัฏนี้ เป็นชื่อ * สํ. ส. ๑๕/๒๐. โบราณท่านนิยมเติมคำเพื่อเข้ากับอิติว่า พระคาถานี้ว่า "ภิกษุผู้ ชัฏนี้ ได้" ดังนี้ ซึ่งนับเนื่องในชฎาสูตร …

บทความนี้นำเสนอการแปลและอธิบายวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๑ ที่เริ่มต้นด้วยการให้นอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมกับการพรรณนาถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ และการตอบปัญหาของพระพุทธองค์เกี่ยวกับการถางชัฏที่

ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสกุล (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 64 วิสุทธิมคเค สีสโต โอโรเปตวา จิตสฺส โอฬาริกา อสฺสาสปสฺสาสา โหนฺติ นาฬิกา นปุปโหติ มุเขน อสฺสสนฺโตปี ปสฺสสนฺโต ติฏฐิติ ยทา ปเนส ติ ป

…ของการศึกษานี้มีผลต่อการพัฒนาและความเข้าใจในชีวิตอย่างลึกซึ้ง เนื้อหาใช้การอ้างอิงจากพระพุทธศาสนาและโบราณคดี

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 250 กาลกิริยา ใน อาห. ตุมเห สยกัตตา ใน หรถ, หรถ อาขยาตบท กัตตุวาจก, อิม วิเสสนะ ของ ปายาส, ปายาส อวุตตกัมม ใน หรถ. อิโต อุปาทาน ใน หรถ, ตุมเห สยกัตตา ใน นิ

…ศัพท์ในแต่ละโครงสร้าง หลักการทางไวยากรณ์เหล่านี้มีความสำคัญต่อการศึกษาภาษาบาลีและความเข้าใจในข้อความโบราณ จึงสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในด้านการศึกษาและการอภิปรายนับถือได้ เรียนรู้การใช้ศัพท์และประโยคในบริบทต่า…

…ระการฉะนี้ กัตตุกัมยตาฉันทะ ความพอใจคือความเป็นผู้ใคร่จะทำนั้น เป็นคุณธรรมพยุงความเพียรมิ ให้ถอย พระโบราณาจารย์ผู้รจนาชาดกปกรณ์ กล่าวเรื่องพระมหาชนกตกอยู่ ในมหาสมุทร พยายามวายเพื่อจะเข้าถึงฝั่ง นางมณีเมขลา…

ในปีพ.ศ. ๒๔๘๗ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เสนอแนวคิดสองประการเกี่ยวกับธรรมะ คือ กัตตุกัมยตา และฉันทะ ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับความพอใจและการทำความดี การมีฉันทะสามารถนำไปสู่การเจริญในบุญและความสุข หรือกล่าว

…ต์ เหมือนลูกศรที่ยิงไปในราตรี อนึ่งการสอดส่องทุกข์สุขของทวยราษฎร์เป็นรัฏฐาภิบาลโนบาย ประการหนึ่ง อันโบราณ กษัตริย์ ได้ทรงมา ลางเวลาเสด็จประทักษิณเลียบพระนครโดยพระราชอิสริยยศพิเศษ ลางคราว เสด็จโดยอัญญาตกเพศ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียะของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ที่ได้ทรงบำรุงการทหารบก ทหารเรือ และอากาศ รวมถึงการตั้งกรมพลศึกษาเพื่อสอนยุทธวิธีให้กับประชาชน เพื่อให้เกิดความพร้อมในด้านระเบียบวินัย และการเป็น

…ทาหรณ์ เมื่อ เป็นเช่นนี้ ชนนิกรต่างฝ่ายต้องแบ่งกันออกเป็นพวกหนึ่ง มีหน้าที่สำหรับต่อสู้ปรปักษ์ ครั้งโบราณ เรียกว่ากษัตริย์ มีพระราชาเป็นประมุขด้วยเหตุนี้ ราชกุมารผู้สืบสายจากพระราชาผู้มีหน้าที่ ในทางนี้ตาม…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการเตรียมความพร้อมในการป้องกันประเทศและการทำสงครามในประเทศไทย โดยมีการอ้างอิงถึงสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เน้นถึงการใช้สติปัญญาและการเตรียมการอย่างรอบคอบ นอกจากนี้ยังเน้นย้

…เหตุเดือดร้อนของประชาราษฎร์ เหตุนั้น ความเป็นยุติธรรมแก่คนทั่วไปจึงเป็น รัฏฐาภิบาลโนบาย ประการหนึ่ง โบราณกษัตริย์ ได้ถือเป็นพระราชธุระ ทรงสอดส่องด้วย พระองค์เอง ทรงตั้งอมาตย์ที่ไว้วางพระราชหฤทัยให้เป็นผู้พ…

เนื้อหาเกี่ยวกับรัฏฐาภิบาลโนบายที่เกี่ยวข้องกับการปกครองและการรักษาความยุติธรรมในสังคม ระบุถึงความสำคัญของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและการลงโทษผู้กระทำผิดเพื่อความเป็นธรรมแก่ประชาชน ถือเป็นภารกิจของท่านผู้

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) เพื่อยังคนทั้งหลายให้ได้รับความร่มเย็นแห่งการปกครองเสมอหน้ากันแลป้องกัน ๓๖๑ ศัตรูภายนอก ไม่ให้มาย่ำยีดีฑา, ธรรมะแลอธรรม ๒ อย่างนี้ ปฏิปักษ์ต่อกันดุจขาวกับดำต่าง

…อ้างอิงจากธรรมชาดก เอกาทส นิบาต เป็นมุมมองที่ให้ความหมายถึงการต่อสู้ระหว่างธรรมะและอธรรมะ ที่มีมาแต่โบราณ และการเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในเรื่องการทำบุญและการหลีกเลี่ยงอกุศลกรรม สนับสนุนให้ผู้คนต…

…ัดเป็นราชธรรมประการหนึ่งโดยชื่อว่าอาชีวะ คือความเป็นผู้ตรง ในทศพิศราชธรรมสำหรับพระราชาธิบดี ในเรื่องโบราณกล่าวถึงพระราชาบาง พระองค์พลั้งพระ พระราชทานพรแก่ผู้ใดผู้หนึ่งแล้วทรงรู้สึกภายหลังว่า เป็นการเกินสมค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของสัจจะในบริบทของราชธรรมและการปกครองของพระราชาธิบดี โดยเน้นว่าพระราชาจะต้องรักษาสัจจะเพื่อความเชื่อมั่นของประชาชน และยังมีการอธิบายถึงผลกระทบของการละเมิดสัจจะในมุมมองของยุค

…างเมือง ย่อมเป็นบุคคลเห็นปานนี้ ความใคร่ธรรมเป็นเหตุ แห่งความมั่นในธรรมอย่างนี้ สมด้วยอนุศาสน์ที่พระโบราณาจาย์ผูกเป็นคาถาว่า ธนญจเซ อง ควรสฺส เหตุ คนควรยอมสละทรัพย์ เพราะเหตุจะรักษาอวัยวะแห่งร่างกายอันประเ…

…องเผชิญกับความยากลำบากหรืออุปสรรค โดยยกตัวอย่างการเสียสละเพื่อรักษาคุณธรรมและศีลธรรม และยกคาถาที่พระโบราณาจารย์ได้สอนว่า คนควรยอมสละทรัพย์เพื่อรักษาชีวิตและคุณธรรม

…๓๔๕ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) อันคุมความสามัคคดีแลอุปถัมภ์ให้ดำรงมั่น, เหตุดังนั้น พระโบราณจารย์จึงได้แสดงไว้โดยความ เป็นกรณียะของพระเจ้าแผ่นดินประการหนึ่ง ในสังคหะวัตถุกถาและจักรพรรดิวัตร. ใ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงบทบาทของพระเจ้าแผ่นดินในการดูแลประชาชน และการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการบำรุงกสิกรรมและพาณิชกรรม รวมถึงการสื่อสารด้วยพระวาจาอ่อนหวานที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่ดีให้เกิดขึ้นในสังคม พระเจ้าแ

…า อยู่เสมอ ไม่ได้ทรงแสดงวิหารแต่อย่างใดอย่างหนึ่ง ฝ่ายพระเทวทัตต์คิดมิชอบ ก็ได้ปรากฏตาม ยถากรรม, พระโบราณาจารย์กล่าวคำประพันธ์สรรเสริญไว้ว่า วธเก เทวทตฺตมหิ ราหูเล ธนปาเล จ โจเร องฺคุลิมาลเก สพฺพตฺถ สมมานโ…

เนื้อหาพูดถึงขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในพระราชประวัติของสมเด็จพระพุทธเจ้า ที่ทรงแสดงความอดทนและมีใจเมตตาต่อผู้มีอิทธิพลที่ประสงค์ทำร้ายพระองค์ ทั้งในคำสอนเกี่ยวกับขันติและความอดทนต่อความทุกข์ ภิกษุ