โบราณ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 88 / 17

… (จากอัตตา) หาสัตว์ (คือ วิญญาณ) มิได้ เป็นของแข้นแข็ง เป็นปฐวีธาตุ ด้วยประการฉะนี้ " บีหก์ - ม้าม (โบราณว่า ไต) ว่า " ม้าม อยู่ติดด้านบนแห่งเพดานท้องข้างซ้ายของหัวใจ” ใน ด้านบนแห่งเพดานท้องกับม้านนั้น ด้า…

ในข้อความนี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างเรา วักกะ และพังผืดที่หุ้มอยู่ในร่างกาย โดยไม่มีความคิดที่ชัดเจนระหว่างสิ่งเหล่านี้ ม้ามถูกอธิบายว่าเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในร่างกาย โดยที่ไม่มีการตระหนักถึงการเชื

…ล่า (จากอัตตา) หาสัตว์ (คือวิญญาณ) มิได้ เป็น ของแข้นแข็ง เป็นปฐวีธาตุ ด้วยประการฉะนี้ " วกก์ - ไต (โบราณว่า ม้าน) ว่า "วักกะ เป็นก้อนเนื้อ (คู่) ติดอยู่กับเอ็นใหญ่ ซึ่งโคนเป็น

เนื้อหาในภาค ๒ ตอน ๒ ของวิสุทธิมรรค สอนให้เราเข้าใจถึงความเชื่อมโยงระหว่างธรรมและโครงสร้างร่างกาย การไม่คิดคำนึงถึงซึ่งกันและกันในรูปแบบของกระดูกและเยื่อในกระดูกนั้น ทำให้เห็นถึงภาวะที่ว่างเปล่าจากอัต

…พอวันที่สอง เพราะค้างอยู่คืนเดียวก็สิ้นยินดี เกิดเป็นทุกข์ อาย รังเกียจ ถ่าย ออกไป เพราะเหตุนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า * โรคลงแดง เกิดเพราะอาหารย่อมไม่ดี หรือไม่ย่อย นี้ติดจะลึก ! ทำให้นึกคล…

บทความนี้กล่าวถึงผลของการย่อยอาหารที่ไม่ดีซึ่งอาจนำไปสู่โรคต่างๆ เช่น โรคลงแดงและโรคท้องร่วง โดยเน้นถึงความปฏิกูลที่เกิดจากการไหลออก และผลกระทบทางร่างกายที่ทำให้เกิดความไม่สบายหรือเจ็บป่วยจากการบริโภค

…จิตเป็นไปเสมอแท้ทั้งในตนเอง และคนทั้ง ๓ นั้น เมื่อนั้นจึงชื่อว่าเป็นอันได้ทำสัมสัมเภทแล เหตุนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า

…วมถึงการระบุความผิดต่างๆ ที่เกิดขึ้นเมื่อเกิดความคิดที่ไม่ดีต่อบุคคลอื่น สิ่งเหล่านี้ได้ถูกสอนโดยพระโบราณาจารย์เพื่อให้เกิดการเข้าใจในธรรมะอย่างถ่องแท้ ตลอดจนการไม่ให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น.

…บุญด้วยเถิด" ดังนี้แล้ว (น้อม) ถวาย ระงับ ไปฉะนั้น อันชื่อว่าการให้นี่ มีอานุภาพมากอย่างนี้ สมคำ က (โบราณ) ว่า การให้ ปราบคนที่ใคร ๆ ปราบไม่ได้ (ก็ได้) การให้ ยังสิ่งประสงค์ทั้งปวงให้สำเร็จ (ก็ได้) ด้วย กา…

บทความนี้อธิบายถึงการระงับความโกรธและความอาฆาตผ่านการให้ โดยเน้นถึงบทเรียนที่สร้างความเข้าใจในการจัดการความรู้สึกเชิงลบ เจตนารมณ์ของการให้สามารถนำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและลดความตึงเครียดในจิตใ

…ล่าว ภาวนาของเธอนี้ จำเดิมแต่ (เกิดปฏิภาคนิมิตขึ้น) นี้ไป จึงเป็น ภาวนาเนื่องด้วยวิธีฐปนา สมดังคำพระโบราณาจารย์ทั้งหลายกล่าว ไว้ว่า พระโยคาวจรผู้มีปัญญาตั้งจิตไว้ใน (ปฏิภาค) นิมิต ยังอาการต่าง ๆ ในลมอัสสาส…

บทความนี้พูดถึงการตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิตและการศึกษาองค์ความรู้ในวิสุทธิมรรค โดยพระโยคาวจรที่มีปัญญาจะต้องตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิต และสามารถจัดการนิวรณ์และกิเลสให้หมดไป รวมถึงการมีสติกับลมอัสสาสะและปัส

…ระกรรมฐาน) แล้ว จึงละเอียดกว่า (กายสังขาร ใน) กาลที่ยังมิได้กำหนดถือเอา (พระกรรมฐาน) เพราะฉะนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า เมื่อกายละจิตกระสับกระส่าย กายสังขารย่อม เป็นไปหยาบแล ครั้นกายและจิตไม่…

บทนี้อภิปรายเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างกายสังขารหยาบและละเอียดในบริบทของพระกรรมฐาน และชั้นต่าง ๆ ของฌาน ตั้งแต่ชั้นอุปจารปฐมฌานไปยังชั้นจตุตถฌาน ซึ่งแสดงถึงความละเอียดที่เพิ่มขึ้นเมื่อจิตสงบและระงับจา

…ิมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรค และอรหัตมรรค และอริยผลตามลำดับได้ ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะ เหตุนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า อุปมาดังเสือเหลืองซุ่มตัวอยู่ จึงจับสัตว์ป่าได้ ฉันใดก็ดี พระพุทธบุตรปร…

ในบทนี้กล่าวถึงการสร้างเมืองและเลือกสถานที่สำหรับการปฏิบัติกรรมฐาน โดยเชื่อมโยงกับประสบการณ์ของพระพุทธเจ้าและการเป็นผู้บรรลุธรรมของพระโยคี โดยเปรียบเปรยถึงการประพฤติของพระภิกษุเหมือนเสือเหลืองที่ซุ่มอ

… ก็ย่อมจะหมอบและ นอนอิงอารมณ์ (กรรมฐาน) นั้นเอง โดย (ถึงความเป็น) อุปจาร และอัปปนา เพราะเหตุนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลาย จึงกล่าวไว้ว่า คนจะฝึกลูกโดค พึงผูก (มัน) ไว้ที่หลักฉันใด พระโยคาวจรในศาสนานี้ ก็พึงผ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการฝึกจิตใจที่สามารถเปรียบเทียบได้กับการฝึกลูกโกโกง โดยสอนให้ผูกจิตของตนกับอารมณ์กรรมฐานด้วยสติ เช่นเดียวกับวิธีการฝึกลูกโคโกงให้พร้อมต่อการเป็นโคที่ดี ซึ่งช่วยให้สามารถดำเนินชีวิตไ

…ส่วนของตนแห่งม้ามนั้น ส่วน (วิสภาค บริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล ๑. ปีหก โบราณแปลว่า ไต ๒. นีล แปลได้หลายอย่าง สีดำ สีขาบ (น้ำเงินแก่) สีเขียวแก่ และสีคราอ่อนก็ได้ ในที่นี้เปรียบ…

เนื้อหานี้มีการวิเคราะห์ถึงพังผืดทั้งสองประเภทในร่างกายรวมถึงแนวทางในการตัดตอนและอธิบายลักษณะของม้าม ความสำคัญของม้ามในกระบวนการทางกายวิภาคถูกชี้แจงว่าเป็นอวัยวะที่สำคัญ สำหรับการทำงานภายในร่างกายและผ

…ญ่ ๆ สัณฐานดังหน่อหวายใหญ่ที่เขาลนไฟแล้วบิดสอด เข้าไว้ในปล้องไม้ไผ่และไม้อ้อที่ใหญ่... ๒. วักกะ นี้ โบราณแปลว่าม้าม

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่ายและชัดเจน ทั้งนี้เพื่อให้นักอ่านสามารถเข้าใจสภาพแ

…จำนวน และใช้ศัพท์แปลกไปก็มี เช่นกระดูกสะบักใช้ว่า ปิฏฐิพาหกฎฐิ แต่ในวิสุทธิมรรคนี้ใช้ว่า โกฏฏฏฐิ ๒. โบราณแปลกันมาเช่นนั้น ในปรมัตถโชติกาเป็น กกกฏพีช...อภิธานัปปทีปิกาว่า เมล็ดตูมกา ๓. ในปรมัตถโชติกาว่า อปร…

…ปรียบเทียบระหว่างการแปลในปรมัตถโชติกากับวิสุทธิมรรค คำอธิบายเกี่ยวกับกระดูกรองจากข้อมูลที่อิงตามตำราโบราณ เช่น การบอกจำนวนกระดูกในมือและเท้า การแยกข้างต่างๆ ของกระดูก สัญลักษณ์การแปลซึ่งแตกต่างกันระหว่างธร…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 31 หนัง) เป็นต้นแล้ว ทำสาธยายโดยอนุโลมและปฏิโลม คือพึงว่า 'เกสา โลมา นขา ทนฺตา ตโจ' (ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง) แล้วจึงว่าโดยปฏิโลมอีกว่า 'ตโจ ทนฺตา นขา โลมา เ

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกายโดยยกตัวอย่างจากตำราโบราณ โดยมีการใช้คำซ้ำและวิธีการสาธยายที่เน้นถึงความสัมพันธ์ของส่วนต่าง ๆ นำเสนอในลำดับก่อนหลังและกลับหลั…

…มและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 78 อุดมบุรุษ ผู้พูด ผู้ฟัง อิฉัน ผู้น้อย (หญิง) ผู้ใหญ่, ไม่ใช่เจ้านาย ตู (โบราณ) สามัญ สามัญ ข้า (โบราณ) ผู้น้อย ผู้ใหญ่ ข้า, กู (ไม่สุภาพ) ผู้เป็นนาย, เพื่อนกัน คนใช้, เพื่อกัน เ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับอุดมบุรุษในภาษาบาลี โดยเจาะลึกถึงปุริสสัพพนามที่ใช้ในการสนทนา รวมถึงประเภทต่างๆ ของการใช้คำ เช่น อิฉัน ผู้ใหญ่ สามัญ และคำแปลที่แตกต่างกันตามกาลสมัยและท้องถิ่น ผู้เขียนแสดงให้เ

…นสูง กระผม ขุนนางผู้ใหญ่ หรือ พระสงฆ์, ขุนนาง เสมอ ผู้เสมอกัน, คนสุภาพ กัน, คนสุภาพ ผู้น้อย, ดีฉัน (โบราณ) ผู้ใหญ่ พระสงฆ์ผู้น้อย

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้คำแทนตัวในภาษาบาลีและภาษาไทย ที่สัมพันธ์กับฐานะและชั้นเชิงของผู้พูด เช่น การใช้ 'ข้าพระพุทธเจ้า' สำหรับพระราชา และ 'อาตมภาพ' สำหรับพระสงฆ์ รวมถึงการเลือกใช้คำที่เหมาะสมตามโครงสร้

…, พระ สงฆ์มีพรรษามาก กว่า กว่า คนสุภาพทั่วไป, พระ สงฆ์ผู้มีพรรษาน้อย หล่อน ชายที่รัก หญิงที่รัก สู (โบราณ) ผู้ใหญ่ ผู้น้อย, เอ็ง แก มึง ผู้เป็นนาย หรือ ผู้น้อย, เพื่อนที่ชอบ ผู้ใหญ่กว่า เพื่อน ที่ชอบพอกัน …

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้ชั้นผู้พูดและชั้นผู้ฟังในภาษาบาลี การใช้คำแทนเช่น 'ผม' ที่เป็นอุดมบุรุษ ตัวอย่างการใช้ในบทสนทนา การแยกประเภทผู้พูดและฟังเพื่อให้เข้าใจความหมายในบริบท

…พูดดั้งเดิมอันค้นหามูลมิได้ว่าเนื่องมาจากธาตุอะไร หรือ ปรุงขึ้นจากธาตุอะไร เป็นวาจาที่ใช้พูดกันมาแต่โบราณ เหมือนคำว่า ก. น้ำ, ขำ, ฟ้า, กุ, คำพูด เป็นต้น เรียกสัญชาติศัพท์หรือชาติศัพท์,

บทความนี้อธิบายความหมายและการใช้งานของนามและศัพท์ในภาษาบาลี โดยเริ่มต้นจากการให้คำนิยามของสิ่งต่าง ๆ ที่มีอยู่ในโลกว่าเป็นนามหรือชื่อ และการจำแนกประเภทของศัพท์ รวมถึงการแบ่งประเภทของคำพูดในภาษามคธ ซึ่

…อพระกรรมฐานอยู่ ฉะนี้ วิตกและวิจาร อันโน้มไปในพระพุทธคุณย่อมเป็นไป เมื่อตรึกเมื่อตรองพ องพระพุทธคุณ โบราณจึงแปล เมขลา ว่า ระเบียบเครื่องประดับโอกาสอันลับ

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงความหมายและการใช้คำว่า 'พระภควา' และความสำคัญของการระลึกถึงพระพุทธคุณในจิตของผู้ฝึกฝน พระโยคาวจรมีจิตที่ปราศจากราคะ โทสะ และโมหะ โดยมุ่งเน้นที่พระตถาคตเจ้า การตกลงในพระกรรมฐาน

… โดยพระคุณ ( ทั้งหลาย ) ผู้อุดมกว่า ( สัตว์ทั้งหลาย ) และผู้เป็นครู ด้วยความเคารพ เพราะเหตุนั้น ท่านโบราณจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า " คำว่า ภควา เป็นคำประเสริฐ คำว่า ภควา เป็นคำสูงสุด พระผู้มีพระภาคเจ้านั…

บทนี้อธิบายความหมายของชื่อ 'พุทโธ' ซึ่งหมายถึงผู้ที่ตรัสรู้สัจจะและนำสัตว์ให้รู้ ส่วนคำว่า 'ภควา' เป็นคำเรียกพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีพระคุณสูงสุด เป็นครูผู้สั่งสอนจากอุดมการณ์ต่างๆ คำว่า 'ภควา' มีการย

…กัปปะในอุตตรกุรุทวีป ต้นสิรีระ ( ซึก ) ในบุพพวิเทหทวีป ต้นปาริฉัตตกะ ในดาวดึงส์ เพราะเหตุนั้นแล ท่านโบราณจารย์จึงกล่าวไว้ว่า " ( ต้นไม้ประจำภพและทวีป คือ ) ต้นปาฏลี * ในมหาฎีกา และที่อื่นๆ โดยมากเป็น อปร..…

…่ตั้งของทวีปและต้นไม้ในแต่ละทวีป เช่น ต้นปาฏลีในมหาฎีกาและต้นไม้ที่สำคัญอื่นๆ ซึ่งแสดงถึงความเชื่อในโบราณเกี่ยวกับการแบ่งแยกพื้นที่ด้วยต้นไม้