ลวดลายและศิลปะบนหีบพระธรรม : หน้า 79/184

โครงสร้างลวดลายพรรณพฤกษา ลักษณะเป็น รูปดอกไม้ดอกใหญ่ดอกเดียวอยู่กลางแผ่น และมี ลายประดับอยู่ในรูปกรอบสามเหลี่ยมที่เรียกว่าลาย ปีกค้างคาวอยู่ทั้ง ๔ ด้าน โครงสร้างลวดลายเป็นภาพเล่าเรื่อง มักเป็น เรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เน้นภาพที่ จุดศูนย์กลางแผ่น แล้วจึงคลี่คลายออกไปด้านข้าง โดยน้ำหนักองค์ประกอบภาพ ๒ ข้างสมดุลกัน หีบพระธรรม วัดบุญยืน จังหวัดน่าน เป็นทรงลุง ผ่าตัด ฐานปัทม์ สลักภาพนูนต่ำและปั้นรักประดับ สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๓๓๘ แสดงภาพเล่าเรื่องสิริจุฑามณิชาดก เป็นหนึ่งใน ปัญญาสชาดก ซึ่งเป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาที่ พระเถระนักปราชญ์ล้านนารวบรวมเรื่องราวปรัมปราที่เป็น นิทานท้องถิ่นแล้วนำมารจนาเป็นชาดกไว้ ด้านหน้าฝาหีบปรากฏรอยจารึกอักษรธรรมล้านนาเขียน ด้วยรักสีแดง จำนวน 5 บรรทัดความว่า “จุลศักราช ๑๑๕๗) พระสงฆ์นามว่าทิพพาลังการเป็น ประธานแก่ศิษย์ทุกคน โดยมีมหาราชหลวงเป็นองค์อุปถัมภ์ พร้อมด้วยขุนนาง นางโนชา และชาวบ้านน้ำลัด ร่วมกัน สร้างหีบพระธรรม โดยขอให้ได้พบสุข ๓ ประการ ซึ่งมีนิพพาน เป็นยอด” ๓ ขอขอบคุณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน ที่เอื้อเฟื้อภาพถ่ายและข้อมูลหีบพระธรรม วัดบุญยืน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ ๑๔ : ๗๕๙๐-๗๕๙๒. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์, ๒๕๔๒. สุรสิทธิ์ ไทยรัตน์, คัมภีร์ใบลานในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๖. มกราคม ๒๕๕๘ อยู่ในบุญ ๗๗