การเริ่มปีใหม่ในแบบชาวพุทธ : หน้า 102/184

อยู่ใหญ่ ข้อคิดรอบตัว เรื่อง : พระมหาสมชาย ฐานวุฑโฒ (M.D., Ph.D.) จากรายการข้อคิดรอบตัว ออกอากาศทางช่อง DMC HAPPY NEW เริ่มปีใหม่ในแบบชาวพุทธ อยากทราบว่าปีใหม่มีความเป็นมาอย่างไร? คนเรามักมีความสนใจธรรมชาติรอบตัว อย่างคนโบราณเมื่อหลายพันปีที่แล้ว ถ้าในกรณี เขตร้อนแบบบ้านเรา เขาก็สังเกตว่า บางช่วงเป็นหน้าหนาว ต่อมาเป็นหน้าร้อน ต่อมาก็หน้าฝน ถ้าในเขตอบอุ่นมี ๔ ฤดู เดี๋ยวก็ใบไม้ผลิ เดี๋ยวก็อากาศร้อน เดี๋ยวใบไม้ร่วง เดี๋ยวก็เข้าหน้าหนาว ๔ มีหิมะตก เป็นวงรอบแบบนี้เรื่อย ๆ เขาก็สนใจว่าวงรอบเหล่านี้มีช่วงเวลาเท่าไร ก็เริ่มหาวิธี ตรวจสอบ อาจใช้วิธีเอาไม้มาปักกลางแจ้ง แล้วสังเกตเงาของไม้ที่ปัก ในที่สุดเขาค้นพบว่า ๑ วงรอบ ใช้เวลาประมาณ ๓๖๕ วัน อีกวิธีที่สังเกต คือวงรอบของพระจันทร์ เดี๋ยวพระจันทร์ก็เต็มดวง เดี๋ยวก็ค่อย ๆ แหว่งเป็นเสี้ยว แล้วก็มืดหมด แล้วก็ค่อย ๆ เห็นใหม่ เป็นข้างขึ้นข้างแรม เขาดู ๑ วงรอบก็พบว่า ราว ๆ ๒๘ วันบ้าง วันบ้าง ราว ๆ นั้น เขาก็พอประมาณได้ ๓๐ ถ้าถือพระจันทร์เป็นหลัก คือนับตามวงรอบของพระจันทร์ เรียกว่านับแบบ “จันทรคติ” ถ้าถือพระอาทิตย์เป็นหลัก เรียกว่านับแบบ "สุริยคติ” การนับแบบสุริยคติเป็นที่นิยมทางตะวันตก คนแรกที่เอามาใช้แบบแพร่หลายจริงจัง คือจูเลียส ซีซาร์ (Julius Caesar) จักรพรรดิแห่งโรม เอาความคิดของนักดาราศาสตร์ชาวอียิปต์มา แล้วกำหนดว่าในปีหนึ่งมี ๓๖๕ วัน ส่วนเศษที่มีอยู่ เกือบ ๆ ๐.๒๕ วัน ก็นำมารวมกัน ทุก ๆ ๔ ปี ให้เพิ่ม 9 วัน เป็น ๓๖๖ วัน ในหนึ่งปีแบ่งเป็น เดือน ๑๒ เดือน ในแต่ละเดือนก็มี ๓๐ วันบ้าง ๓๑ วันบ้าง มีเดือนหนึ่งพิเศษ คือ เดือนกุมภาพันธ์ มี ๒๘ วัน ทุก ๔ ปี จะมี ๒๙ วัน ๑๐๐ อยู่ในบุญ มกราคม ๒๕๕๘