ใจมนุษย์และการติดเบ็ด : หน้า 55/108

ธรรมดาของปลานั้น เมื่อหิวก็หาอาหาร ถ้า อาหารนั้นเป็นเหยื่อติดเบ็ด ปลาก็จะติดเบ็ดเพราะไป ฮุบกินเอาเหยื่อนั้น ปลาติดเบ็ดเพราะความหิวของ ตนเอง ถ้าปลาไม่หิวก็จะไม่ติดเบ็ด แต่ใจมนุษย์นั้นติดเบ็ดได้ง่ายยิ่งกว่าปลา ะ ทง ๖ ติดเบ็ด เพราะใจมนุษย์สามารถติดเบ็ดได้ถึง 5 ทาง คือ ตา หู จมูก ลิ้น กายสัมผัส และใจ ทางที่ใจมนุษย์ออกไปติดเบ็ดเราเรียกว่า อายตนะ นนเอง ใจแล่นออกจากตัวผ่าน ตาไปเห็นอะไรสวย ๆ เข้าก็ ติดเบ็ด ปลาที่ติดเบ็ดอาจจะ มีที่สะบัดหลุดจากเบ็ดได้บ้าง แต่ใจที่ติดเบ็ดนั้น ติดอย่าง เหนียวแน่น ยกตัวอย่าง คุณผู้หญิง ไปร้านขายเพชร เจอเพชรเม็ด งามๆ สะท้อนแสงระยิบระยับ ตอนนั้นเองที่ใจติดเบ็ดแล้ว ลอง สังเกตใจของเราเองก็ได้ แม้ตัว จะกลับไปถึงบ้านแล้ว แต่ใจยัง วนเวียนอยู่แถวเพชรเม็ดงาม ไม่กลับไปด้วย นี่คือตัวอย่างของ ใจที่ติดเบ็ด ๖ ใจที่ติดเบ็ด ยังติดได้ทางอื่น ๆ อีก เช่น เวลาฟังดนตรีแล้วรู้สึกว่า “เพราะจริงๆ เพราะ จับใจ" ความรู้สึกแบบนี้เป็นสัญญาณบอกว่า ใจติดเบ็ด ทางหู แต่อาการติดเบ็ดทางหูของแต่ละคนจะออก อาการไม่เหมือนกัน เช่น บางคนไปซื้อเครื่องดนตรี มาเล่น บางคนไปซื้อแผ่นเสียงมาเปิดฟัง ฟังแล้วก็ ฟังอีก ฟังช้าๆ จนกว่าใจจะเบื่อ บางคนใจติดในเสียงนั้นมากๆ ถึงขั้นเก็บ เอาไปคิดว่า “ขนาดฟังเสียง จากแผ่น ยังเพราะขนาดนี้ ถ้า ได้ตัวคนร้องมาด้วย จะเพราะ ขนาดไหน” นี่เป็นตัวอย่างใจที่ ติดเบ็ดทางหู ใจมีธรรมชาติชอบเที่ยวและ ชอบคิด เมื่อใดที่ใจเที่ยว ใจ สามารถเที่ยวไปได้ไกล เมื่อ ใดที่ใจคิด ใจสามารถคิด เรื่องราวต่างๆ ได้มากมาย และสลับสับเปลี่ยนเรื่องที คิดได้อย่างรวดเร็ว สำหรับคุณผู้ชาย ยกตัวอย่างง่ายๆ เวลาไปเจอ ผู้หญิงสาวสวยที่ไหน ใจก็ติดเบ็ดเหมือนกัน คำโบราณยังล้อเลียนใจของผู้ชายว่า “ไม่เห็นตัว เห็น หน้า เห็นแค่หลังคาบ้านก็ยังดี” ทั้ง ตัวอย่างนี้ คือ ใจติดเบ็ดทางตา ๒ ใจที่ไปติดเบ็ดไม่ใช่ เรื่องแปลก เพราะใจชอบ ดิ้นรนไปติดเบ็ด ภาษาพระ ท่านเรียกว่า "ใจดิ้นรนไปใน ทางต่ำ” กลิ่นหอม ๆ ก็ทำให้ ใจติดเบ็ดได้เหมือนกัน ยก ตัวอย่าง เช่น น้ำหอมที่มีกลิ่น หอมชื่นใจ เป็นเหมือนเบ็ด เกี่ยวใจผ่านทางจมูก คนที่คิด ฟุ้งซ่านก็จะคิดเพิ่มต่อไปอีกว่า "นี่ขนาดอยู่ในขวดยังหอมขนาดนี้ ถ้าอยู่ที่แก้มคนจะ หอมขนาดไหน” นี้คือใจของเรา ใจที่ติดเบ็ดทาง จมูก รสต่าง ๆ ที่มากระทบสิ้น เมื่อกลืนอาหาร รสก็หายไป แต่รสนั้นกลับไปติดอยู่ที่ใจ ลิ้นของเรา เป็นอีกทางหนึ่งที่ใจติดเบ็ดได้ เพราะฉะนั้น คนที่ติด เหล้าก็เพราะใจติดอยู่ที่รสของเหล้า คนที่ติดยาเสพติด ก็เพราะใจติดอยู่ในรสของยานั้น คู่แต่งงานบางคู่ทนอยู่ด้วยกันได้ เพราะใจที่ ติดเบ็ดทางลิ้น ดังคำโบราณที่ว่า “เสน่ห์ปลายจวัก นายพลท่านหนึ่ง ท่านบ่นภรรยาของท่านเองว่า “ความรู้ก็ไม่มี ตัวก็ดำ แต่ฉันก็ไปจากเธอไม่ได้ ก็เพราะกับข้าวอร่อย ๆ ของเธอ ฉันเลยต้องอยู่กับ เธอตลอดชีวิต ฉันมันมีเคราะห์กรรมเพราะลิ้นแท้ๆ” ท่านนายพลเองก็รู้ตัวอยู่แท้ๆ แต่ทิ้งไปไม่ได้ อาการ อย่างนี้เรียกว่า “ใจติดเบ็ด”