คำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 219 / 625

สัจจบารมี คำว่า สัจจะ แปลว่า ความจริง ใช้ในความหมายว่า พูดไว้อย่างไรก็รักษา คำพูดเช่นที่เรียกว่ารักษาสัญญาก็ได้ …

สัจจบารมี หมายถึง ความจริงและการรักษาสัญญา โดยในทศชาติชาดก วิธุรบัณฑิตได้แสดงคุณธรรมการรักษาคำพูดและความซื่อตรง ในบริบทของการลงโทษความไม่สงบในโลก ด้วยเหตุการณ์ที่พระราชาทั้ง ๔ และทรงสรรเสริญคุณธ…

…พระเจ้าธนัญชัยเอง วิธูรบัณฑิตได้รับเชิญให้ชี้ขาด วิธูรบัณฑิตกล่าวว่า ชื่อว่าที่พึงในโลกนี้จะเสมอด้วยคำจริงไม่มี จึง ควรพูดแต่คำจริงเท่านั้น ความจริงตนเป็นทาสของพระราชา เมื่อพระราชาทางแพ้พนัน พระราชทานตน…

…การทำทุกอย่างต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการทำงานหนักและในการสร้างอนาคตที่ดีให้เกิดผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ คำสอนเหล่านี้ย้ำเตือนถึงความสำคัญของช่องทางการดำเนินชีวิตตามหลักธรรมของพระพุทธเจ้าและกระตุ้นให้ผู้คนไต…

…่เวไนยนิกร คือหมู่ชนที่พึงแนะนำได้ ให้ได้ประสบ ประโยชน์ตามภูมิตามชั้น จึงจะมี และพระมหากษัตริย์ ก็มีคำว่า พระมหากรุณาธิคุณ และใช้เป็นคำนำ เช่น ทรงพระ กรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม คำว่า กรุณานี้เป็นการปฏิบ…

บทความนี้กล่าวถึงพระกรุณาในพระพุทธศาสนา ซึ่งแสดงถึงความเมตตาและการช่วยเหลือประชาชน พร้อมชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของหลักธรรมเช่น อวิหิงสา ความไม่เบียดเบียน ที่ทำให้การปกครองของพระมหากษัตริย์มีความเป็นธรร

…ราชโองการจึงเป็นพระราชสัจจาธิษ ฐานและพระราชสัจจวาจาตามพระพุทธภาษิตที่ตรัสไว้ว่า “สัจจ์ เว อมตา วาจา คำสัตย์ จริงเป็นอมตวาจา วาจาที่ไม่ตาย” ทำให้สถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์พร้อมทั้ง ประชาชนชาวไทย สถิ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชดำรัสของสมเด็จพระญาณสังวร และความสำคัญของคำสัตย์จริงตามพระพุทธภาษิต อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันพระมหากษัตริย์และประชาชนไทย โดยยกตัวอย่างธรร…

…รรณ ผิวกาย สุขกาย สบายจิต กำลังกาย กำลังความคิด ย่อมเจริญทวีมากขึ้นแก่บุคคลผู้ทำการกราบไหว้เป็นปกติ คำนับนบนอมผู้เจริญอยู่เป็นนิตย์ มีอธิบายว่า อปจายนมัยกุศลนั้น เป็นประโยคสมบัติมีกำลัง บำบัดอุปปีฬกกรรม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณลักษณะของธรรมที่มนุษย์ปรารถนาเพื่อความมีสุขและความเจริญในชีวิต อธิบายถึงการกราบไหว้และเคารพในความเป็นธรรมที่ช่วยเสริมสร้างความสมบูรณ์ให้แก่ชีวิต ทั้งนี้เนื้อเริ่มต้นด้วยการชี้ให้เ

…อันลุ่ม เพียงทุ่มถมที่ให้ตื้นดอนเด่นสูงขึ้นได้ หรือก่อนทำนบกั้นกันห่วงชลาลัยอันจะท่วมถึง แลคอยพินิจ คำนึงระวังรักษาแก้ไข้ด้วยควาไม่ประมาทฉะนั้น ดังนี้ชื่อว่าทำเกาะไม่ให้ห้วงน้ำท่วมท้นได้ในพระ พุทธนิพนธ์…

บทความนี้กล่าวถึงการป้องกันอันตรายที่จะเกิดขึ้นแก่ถิ่นฐาน ผ่านการนำเสนอคำสอนจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ โดยเน้นถึงความสำคัญในการรักษาคุณธรรม 4 ประการ ได้แก่ อุฏฐานะ, อัปปมาทะ,…

…ณ์ทวีขึ้นโดยลำดับกาลเวลา พระ มหานครเกลื่อนกล่นด้วยหมู่ชนสัญจรไปมา เป็นที่ประชุมแห่งพาณิชยกรรม สมด้วยคำสรรเสริญ นับเป็น สมบัติของบ้านเมืองในพระบาลีพระปรีชารอบรู้ความพอดีของพระราชอาณาจักรเช่นนี้ มัตตัญญุต…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของการศึกษาและการมีสติในการบริหารราชการ โดยเฉพาะการให้ความสำคัญกับการศึกษาของพระราชบุตร ซึ่งมีพระราชบิดาทรงสั่งให้มีการประชุมปราชญ์เพื่อนำเสนอการศึกษาให้แก่พระราชบุตร เพื่อสร้

…ือเหตุแห่งความพินาศ ไม่สามารถ จะก้าวหน้าขึ้นไปถึงที่สุดวาสนาของตน, พระราชกุมารได้บรรลุวิบุลผลดังนี้ คำแนะนำของปราชญ์แล้วได้ประพฤติตามแลได้บรรลุความดีความงามนั้น ธิตินั้นเป็นอารักขาด้วยอาการอย่างนี้ เพรา…

…องการกำหนดทางเดินในชีวิตของกุลบุตร โดยมีความยากลำบากและความล่อหลอกที่จะถ่วงการก้าวหน้า การประพฤติตามคำแนะนำของผู้มีปัญญาเป็นสิ่งสำคัญต่อการบรรลุถึงความดีและความงาม รวมถึงการรักษาธิติเพื่อให้ก้าวต่อไปสู่…

…ุทธา ท่านผู้รู้ทั้งหลาย ย่อมกล่าวพระนิพพานว่าเป็นธรรมอย่างยิ่ง ก็ เพราะพระนิพพานเป็นยอดแห่งความสงบ, คำสอนอันเว้นสันติเสียแล้ว จัดเป็นศาสนธรรมธรรม ไม่ได้เลย ในทางคดีธรรม สันติย่อมเป็นคุณสมบัติ ไม่มีอย่าง…

…มหากษัตริย์ในการรักษาความสงบในราชอาณาจักรตามหลักพระราชธรรม เพื่อให้ประชาชนมีความสุขและสงบสุขในสังคม คำสอนเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าความสุขอันแท้จริงเกิดจากความสงบ แม้ว่าจะมีการบำรุงและส่งเสริมกิจกรรมต่างๆ ใน…

…บดีทรงยอมตาม พวกเทวดา พวกอสูรเคยอยู่ในชั้นดาวดึงส์มาก่อน จึงให้ ท้าวเปจิตติเริ่มก่อน จอมอรมรตรัสแก้ คำของท้าวเวปจิตติ ในหนหลังโต้ตอบกันไปมา ในที่สุด ชุมนุมนั้นติดสินว่า ภาษิตของท้าวเวปจิตติเป็นเหตุจับทั…

ในสงครามระหว่างเทวดาและอสูร ท้าวเวปจิตติชวนให้แข่งกันโดยใช้ภาษิต และในที่สุดได้ข้อสรุปว่าโสรัจจะจะนำมาซึ่งความสงบ แม้ในความพิพาทของบุคคลหรือประเทศก็เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องค้นหาทางปรองดองเพื่อให้เกิดความส

…อผู้อื่นด้วยความ จริงใจของตน ลางคนเป็นผู้เจ้ามายา พอใจประพฤติเสแสร้ง น้ำใจเป็นอย่างหนึ่งแสดงการทำแล คำพูดเป็นอย่างอื่น เช่นน้ำใจเกลียด แต่ทำเป็นที่ชอบพอสนิทสนม หรือเป็นผู้มีแง่งอน มีความ ปรารถนาอย่างหนึ…

ในปี พ.ศ. 2480 สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เน้นความสำคัญของอาชวะ ความเป็นผู้ตรง และไมตรี ความเป็นมิตร ที่มีต่อการประพฤติในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงอิทธิพลของน้ำใจและความจริงใจต่อผู้อื่นในประชาคมพระศาสนาเพ

…่า เป็น พุทธการกธรรม คือคุณทำให้เห็นพระพุทธเจ้า ขาดสัจจะเสียแล้วความสำเร็จ พุทธภูมิย่อมมี ไม่ได้เลย คำสอนในศาสนาที่ขาดสัจจะแล้ว จัดว่าเป็นคำสอนที่กล่าวชอบมิได้เลย ใน พระพุทธศาสนาได้จัดการรักษาสัตย์ไว้ใน…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของสัจจะในความสัมพันธ์ทั้งในด้านมิตรภาพและครอบครัว แสดงให้เห็นว่าสัจจะเป็นธรรมที่ช่วยสร้างความสามัคคีโดยเฉพาะในชุมนุมชนในพระศาสนา ซึ่งสัจจะจัดเป็นพระบารมีที่สำคัญ ทำให้เกิดคว

…อเป็นนิทัศนนัย คาถามีความว่า กัตตุกัมยตาฉันทะ ความพอใจคือความเป็นผู้ใคร่จะทำนั้น ศัพท์ว่า ฉันทะ เป็นคำกลาง เป็นได้ทั้งข้างดี ทั้งข้างเสีย เช่นฉันทะในคำว่า กามฉันทะ ฉันทะในการ ดังนี้ ประสงค์กาม ฉันทะในพว…

ในปีพ.ศ. ๒๔๘๗ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เสนอแนวคิดสองประการเกี่ยวกับธรรมะ คือ กัตตุกัมยตา และฉันทะ ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับความพอใจและการทำความดี การมีฉันทะสามารถนำไปสู่การเจริญในบุญและความสุข หรือกล่าว

…เหลือไว้แต่อักษรตัวหน้า อย่างนี้ " กุจนิตา ทิฏฐิ - กุทิฏฐิ ทิฏฐิอันบัณฑิตเกลียด, ปธาน วจน์ = ปาวจน์ คำเป็นประธาน, สนฺโต ปุริโส = สปฺปุริโส บุรุษ ระงับแล้ว " แม้ถึงอย่างนี้ ก็เป็น วิเสสนบุพพบทแท้, วิเสสน…

บทนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับกัมมธารยสมาสในภาษาบาลี โดยชี้แจงการสร้างคำที่มีนามศัพท์สองบท ซึ่งสามารถประธานและวิเสสนะ มีกระบวนการย่อคำและการเปลี่ยนแปลงเพื่อสร้างความหมายที่…

ประโยคด - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 112 สลุเลน วิทฺโธ-สกุลวิทฺโธ [ชนฺตุ สัตว์] อันลูกศรแทงแล้ว, อสินา กลาโห=อสิก โห ความทะเลาะเพราะดาบ. " " จตุตถีตัปปุริสะ อย่างนี้ " กฐินสฺส ทุสฺส์

เนื้อหาดังกล่าวกล่าวถึงการใช้ประโยคในภาษาบาลี โดยยกตัวอย่างรูปแบบต่างๆ ของคำ เช่น คำที่แสดงถึงสัตว์ ความกลัว ความเสี่ยงจากการตาย และคำที่เกี่ยวข้องกับพระราชาและการเกษตร รวมถึงก…

…นไม้ มีเครือวัลย์ขึ้นแล้ว รุฬหลตา รุฬหล สาลา ศาลา ฆริ เรือน " ๑. มหานาโค ๒. ติทณฺฑ์ ๓. อรญฺญคโต 000 คำถามชื่อสมาสให้ผู้ศึกษาตอบ นาคใหญ่ ไม้ ๓ อัน ไปแล้วสู่ป่า

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาและการใช้ภาษาบาลีที่รวมถึงวิธีการสร้างประโยคและการระบุคำศัพท์ที่สำคัญจากบริบทต่างๆ เช่น การอธิบายสถานที่และประเภทบุคคลในบาลี ประกอบด้วยความรู้พื้นฐานเกี่ยวก…

…คงเปลี่ยนลิงค์ไปตามแบบนี้ทั้งสิ้น จะแสดงให้สิ้นเชิง ก็กลัวจะเป็นการเนิ่นช้าแห่งบาลีไวยากรณ์นี้ ๑๐๓. คำถามชื่อตัทธิตและปัจจัย ๑. วาสโว คนเป็นเหล่ากอแห่งวาสวะ ๒. หาลิทท์ ผ้าอันบุคคลย้อมด้วยขมิ้น. ๓. มาหิส…

บทเรียนนี้นำเสนออุทาหรณ์จากบาลีไวยกรณ์เพื่อช่วยให้ผู้เรียนสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงของคำศัพท์ตามหลักการต่าง ๆ โดยมีคำถามและตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับตัทธิตและปัจจัยที่เป็นส่วนหนึ่งของการเรีย…

๑๕.รชนีย์ ๑๖.โลหมย์ ๑๗.ปณฺฑโว ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 156 เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด เป็นวิการแห่งเหล็ก ชนเป็นเหล่ากอแห่งบัณฑ ๑๘.อิตถ์ ประการนี้, อย่างนี้. ๑๙. โอลิมปิโก ผ

เนื้อหานี้อธิบายความหมายของคำในภาษาบาลี เช่น คำว่า 'รชนีย์' เล่าถึงความสำคัญในการผลิตและการกำหนัด, 'โลหมย์' ซึ่งเกี่ยวข้องกับการท…

คำชี้แจง (พิมพ์ครั้งที่ ๒๑/๒๕๕๐) หนังสือบาลีไวยากรณ์ อาขยาต และ กิตก์ เมื่อพิมพ์ครั้งที่ ๑๕/๒๔๗๐ สมเด็…

คำชี้แจงนี้กล่าวถึงการพิมพ์หนังสือบาลีไวยากรณ์เป็นครั้งที่ 21 ในปี 2550 โดยมีการปรับปรุงศัพท์และอักษรใ…

…นจะกล่าวข้างหน้า, แต่จะนิยมลงเป็นแน่ ทีเดียวก็ไม่ได้ บางคราวปรัสสบทเป็นกัมมวาจกและภาววาจกก็มี เหมือนคำบาลีว่า "สทิโส เม น วิชฺชติ, คนเช่นกับ ด้วยเรา ๒๓ ๔ ๒ (อันใคร ๆ] ย่อมหา ไม่ได้ น จ ลพภูติ รูเป, อนึ่…

…ากรณ์ภาษาบาลี โดยเน้นกิริยาที่เป็นกัตตุวาจก และอัตตโนบท ซึ่งช่วยทำให้ผู้เรียนเข้าใจความหมายและการใช้คำในบริบทต่าง ๆ เช่น ตัวอย่างการใช้กิริยาในประโยค การแยกประเภทคำ เช่น เอกวจนะ และพหุวจนะ และความสำคัญข…