จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 96 / 374

…ู้อรรถรู้ธรรม เมื่อปราโมทย์ ปีติย่อมเกิด เมื่อใจมี ปีติ กายย่อมสงบผู้มีกายสงบ ย่อมเสวยสุข เมื่อมีสุขจิตย่อมตั้งมั่นนี้ก็เป็น วิมุตตายตนะข้อที่สี่ ข้ออื่นยังมีอยู่อีก พระศาสดาหรือเพื่อนพรหมจรรย์อยู่ในฐานะ…

…วามสุข เมื่อพระภิกษุทั้งหลายร่วมมือกันอย่างปรองดองจะพัฒนาบุญและความสุข ผลกระทบของการสำรวมอินทรีย์ต่อจิตใจก็สำคัญ ของการเรียนรู้ธรรมตามใจอีกด้วย ทุกอย่างเชื่อมโยงไปสู่วิมุตติและความสุขในชีวิต

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาทอย่างไร ภิกษุ สำรวมจักขุนทรีย์อยู่ จิตก็ไม่แส่ไปในรูปทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ ภิกษุนั้น มีจิตไม่แส่ไปแล้ว ปราโมทย์ก็เกิด เมื่อเกิดปร…

ในพระพุทธศาสนา ภิกษุมีหน้าที่ในการสำรวมใจและไม่ประมาท โดยมีวิธีการต่าง ๆ ที่ช่วยให้จิตตั้งมั่น เช่น การระมัดระวังด้วยจักขุนทรีย์ โดยไม่แส่ไปในรูปต่าง ๆ และสำรวมด้วยลิ้นและใจ ซึ่งทำให้เกิ…

…กามคุณ 5 สุขที่ไม่มีอามิส หมายถึง สุขที่ไม่ต้องอาศัยกามคุณ เป็นสุขที่เกิดจากการที่ใจสงบ เป็นต้น (3) จิตตานุปัสสนา หมายถึง การตามเห็นจิตในจิต คือ เห็นจิตของตนในขณะนั้นๆ เป็นอย่างไร เช่น มีราคะ ไม่มีราคะ ม…

…ั้งนี้ยังเน้นว่า สติสามารถช่วยให้ผู้ปฏิบัติไม่ถือมั่นในความรู้สึกต่างๆ และสามารถเข้าใจตามธรรมชาติของจิตได้

…คัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ดังได้กล่าวไว้แล้วในบทที่ 1 ว่า กัมมัฏฐานเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการฝึกอบรมจิต เพื่อพัฒนา จิตใจให้สูงส่งขึ้น และกัมมัฏฐานนั้นเมื่อจัดแบ่งออกเป็นประเภทได้ 2 ประเภทคือ สมถกัมมัฏฐาน…

บทที่ 2 นี้เน้นการศึกษาเกี่ยวกับสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นการฝึกจิตเพื่อพัฒนาให้สูงส่งขึ้น โดยเฉพาะสมถกัมมัฏฐานซึ่งเน้นถึงความสงบของจิต การทำให้จิตไม่ฟุ้งซ่านและตั้งมั…

2.1.2 อารมณ์ของสมถกัมมัฏฐาน การที่จะเจริญสมถกัมมัฏฐานเพื่อให้ได้ฌาน จะต้องรักษาจิตให้มีอารมณ์เดียวตลอดเวลา จิตที่มี อารมณ์เดียว ย่อมมีกำลังมหาศาลเหมือนน้ำที่ไหลสายเดียว มีกำลังมากกว่…

การเจริญสมถกัมมัฏฐานต้องรักษาจิตให้มีอารมณ์เดียว อารมณ์ของสมถะทำให้จิตสงบ มี 40 วิธีแบ่งเป็น 7 หมวด โดยการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง จะทำ…

2) วิจาร คือ การประคองจิตให้มั่นอยู่ในอารมณ์ที่เพ่ง และในขณะเดียวกันก็ขจัดวิจิกิจฉานิวรณ์ คือ ความที่จิตเกิดลังเลสงสัย วิจารน…

เนื้อหานี้พูดถึงการทำสมาธิผ่านการวิจารและปีติ โดยวิจารหมายถึงการประคองจิตไม่ให้ลังเล และปีติคือความรู้สึกปลาบปลื้มจากการทำสมาธิ อธิบายความสัมพันธ์ของวิตกและวิจาร เช่น เสียงร…

…่เหลือย่อมเกิดขึ้นได้แก่ผู้เจริญสมาธิทั่วไป แม้ว่าจะไม่ได้ฌานก็ตาม ปีติ ขจัดพยาบาทนิวรณ์ คือ ความที่จิตคิดมุ่งมาดปรารถนาร้ายต่อผู้อื่น ทำให้ผู้ปฏิบัติไม่คิด ผูกพยาบาทคิดร้ายผู้อื่น แต่จะเกิดเป็นความรู้สึ…

…น ความสุขที่มาพร้อมกับปีตินั้นมีความเหนือชั้นกว่าความสุขทางโลกีย์ และสามารถช่วยพัฒนาคุณธรรมและสุขภาพจิตได้ดีขึ้น นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงถึงความสำคัญของการอตุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์และเอกัคคตาในบริบทของการปฏิบ…

อาการของจิตเมื่อจะรวมเป็นเอกัคคตา จิตจะมีอาการตกวูบลง เหมือนตกจากที่สูง หรือตกลงไป ในเหว บางครั้งเหมือนการลงลิฟ…

อาการที่เกิดจากการรวมจิตเป็นเอกัคคตาจะทำให้ผู้ปฏิบัติตกใจได้เนื่องจากไม่เคยประสบมาก่อน แต่หากสามารถประคองจิตให้เป็นกลางจะทำใ…

1. ปฐมฌาน ประกอบด้วยองค์ฌาน 5 คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา 2. ทุติยฌาน จิตประกอบด้วยองค์ฌาน 3 คือ ปีติ สุข เอกัคคตา 3. ตติยฌาน ประกอบด้วยองค์ฌาน 2 คือ สุข เอกัคคตา 4. จตุตฌาน…

การศึกษานี้เสนอความรู้เกี่ยวกับฌานในพระพุทธศาสนา ซึ่งแบ่งเป็น 4 ฌานที่มีองค์ฌานต่างกัน โดยฌานแรกมีองค์ 5 องค์ และนำไปสู่อภิญญาที่เป็นผลพิเศษจากการบรรลุฌาน 4 ที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถทำกิจพิเศษได้ อภิ

…ป็นไฉน คือ สมถะ 1 วิปัสสนา 1 ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมถะที่ภิกษุเจริญแล้ว ย่อมเสวยประโยชน์อะไร ย่อมอบรมจิต จิตที่อบรมแล้ว ย่อมเสวยประโยชน์อะไร ย่อมละราคะได้วิปัสสนาที่อบรมแล้ว ย่อมเสวยประโยชน์อะไร ย่อมอบรมป…

…วามสัมพันธ์ระหว่างสมถะและวิปัสสนาที่ต้องทำควบคู่กันเพื่อการรู้แจ้ง ขอสรุปว่า การเจริญสมถะจะทำให้เกิดจิตที่สงบ สร้างฌานเพื่อเป็นพื้นฐานในการเจริญวิปัสสนาที่ช่วยสำหรับการรู้ชัดในอริยสัจและลดอวิชชา

…ามต่ำทราม ความเศร้าหมองของกามทั้งหลาย และอานิสงส์ในความออกจากกาม เมื่อ พระองค์ทรงทราบว่า ยสกุลบุตรมีจิตสงบ มีจิตอ่อน มีจิตปลอดจากนิวรณ์ มีจิตเบิกบาน มีจิตผ่องใสแล้ว จึงทรงประกาศพระธรรมเทศนา ที่พระพุทธเจ้…

…ปฏิบัติ ได้แก่ จากสมถะสู่วิปัสสนา ทั้งสองนี้มีความสัมพันธ์กันอย่างแน่นแฟ้นและเป็นพื้นฐานในการเข้าถึงจิตที่มีความบริสุทธิ์

…ามอารมณ์ ทั้งปวง 4. เหตุใกล้ให้เกิด (เหตุปัจจัยที่ทำให้เกิด) ความสุข สมาธิ 5. องค์ธรรม 6. อารมณ์ 7. จิต 8. ผล 9. อานิสงส์ เอกัคคตาเจตสิก กสิณ อสุภะ อนุสติ พรหมวิหาร อรูป กัมมัฏฐาน อาหาเรปฏิกูลสัญญา จตุธา…

บทความนี้อธิบายความแตกต่างระหว่างสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน โดยแบ่งออกเป็นลักษณะ, กิจ, ผลปรากฏ, เหตุใกล้ที่เกิดความสุขและองค์ธรรมที่เกี่ยวข้อง มีการสนับสนุนการทำสมาธิและวิปัสสนา เพื่อให้เกิดสติปัญญาและค

…ยทิพย์ ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายทิพย์โตขึ้นเป็น 3 เท่า เอาใจจรดที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ของกายทิพย์หยาบ จิตตกศูนย์ รวมกับดวงธรรมที่ฐานที่ 6 เป็นปฐมมรรคของกายทิพย์หยาบ เข้ากลางดวงนี้ ผ่านดวงธรรมอีก 5 ดวง ดังก…

…ัติต่อไปจะนำไปสู่การเข้าถึงฌานต่าง ๆ ประกอบไปด้วยฌาน 1-4 ของกายมนุษย์และกายทิพย์ รวมถึงการขยายของดวงจิตเมื่อเข้าสู่สถานะฌาน จนกระทั่งถึงระดับอรูปพรหมที่มีการให้ความสำคัญกับการรักษาจิตในสภาวะสงบและเข้าถึง…

…มณ์) ทางกาย (โผฏฐัพพารมณ์) ทางใจ (ธรรมารมณ์) ไม่ได้เกี่ยวแก่ใจเลย ได้สมาธิในความตั้งมั่น ได้ความที่ จิตเป็นหนึ่ง สมาธิโดยปริยายเบื้องต่ำนี้เป็นสมถะในเบื้องต้น เป็นการเริ่มปฏิบัติธรรม เพื่อให้ใจมีความสงบใ…

…ทพมุนีที่แบ่งออกเป็นสองระดับคือ สมาธิโดยปริยายเบื้องต่ำ และเบื้องสูง ทั้งสองระดับเน้นการเข้าถึงสภาวะจิตที่สงบและละเอียดที่เริ่มจากการกำหนดบริกรรมนิมิตจนถึงการเข้าถึงปฏิภาคนิมิต ซึ่งส่งผลต่อการสร้างความมั…

…ีความสำคัญต่อการฝึกสมาธิเช่นเดียวกัน 4.1 ตั้งอยู่ในศีลอันบริสุทธิ์ การรักษาศีลให้บริสุทธิ์จะส่งผลให้จิตใจของเราปลอดกังวล และจะส่งผลให้จิตใจสงบหยุดนิ่ง ได้ง่าย เพราะศีลจะชำระจิตไม่ให้น้อมไปสู่ทางฝ่ายต่ำ ส…

… เลือกกัมมัฏฐานที่เหมาะสม, เลือกสถานที่ที่สงบ, และตัดความกังวลเล็กน้อย โดยเฉพาะรากฐานของศีลจะช่วยให้จิตใจสงบและเข้าถึงสมาธิได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังพูดถึงอัชฌาสัย 6 และการรับกัมมัฏฐาน ที่สำคัญต่อการฝึกสมา…

…ี้คือ 1) ไม่ทำให้ร่างกายอ่อนเพลียเพราะการเดินทางไกล เมื่อร่างกายไม่อ่อนแอ ทำให้กายสบาย เมื่อกายสบาย จิตจะสงบได้ง่ายมากขึ้น นั่งทำกัมมัฏฐานก็จะไม่หลับง่าย - พระเทพวิสุทธิกวี, 2538 บทอบรมกรรมฐาน, กรุงเทพฯ,…

…ควรมีสิ่งอำนวยความสะดวกและไม่ห่างไกลจากหมู่บ้าน เพื่อไม่ให้ร่างกายอ่อนเพลียจากการเดินทางไกล ส่งผลให้จิตใจสงบและมีสมาธิในการปฏิบัติ.

…ปนี้ 1. แปลว่า ความประพฤติ ความประพฤติซึ่งหนักไปทางใดทางหนึ่ง อันเป็นปกติประจำอยู่ในสันดาน พื้นเพของจิต อุปนิสัย พื้นนิสัย แบบ หรือประเภทใหญ่ๆ แห่งพฤติกรรมของคน 2. แปลว่า จิตท่องเที่ยว สถานที่จิตท่องเที่…

…ิ คำว่า 'จริต' มีความหมายที่หลากหลาย เช่น ความประพฤติที่เป็นนิสัย อารมณ์ที่ชอบเคลื่อนไหว หรือพื้นฐานจิตใจที่มีความแตกต่างกัน โดยมีประเภทของจริต 6 ประเภท ได้แก่ ราคจริต, โทสจริต, โมหจริต, วิตกจริต, และสัท…

…้สึกพึงพอใจ ชอบอกชอบใจ ร่าเริงยินดีเมื่อได้ประสบกับ อารมณ์ที่เกี่ยวกับความสวยงาม ความสุภาพเรียบร้อย จิตจะเกาะเกี่ยวอยู่กับอารมณ์เหล่านี้อย่างไม่รู้สึก เบื่อหน่าย และจะรู้สึกเกลียดชังอารมณ์ที่ตรงกันข้าม ค…

พุทธิจริตหมายถึงความประพฤติที่เกิดจากปัญญาและเป็นนิสัยส่วนตัวของแต่ละคน ซึ่งมีความแตกต่างกันตามลักษณะของจริต เช่น ราคจริตที่รักสวยรักงาม โทสจริตที่ใจร้อน โมหจริตที่เฉื่อยชา และวิตกจริตที่คิดมาก ทั้งนี

…่เคยทำกันมา ทำไปตามสมัยนิยม หรือเกิดสงสัยในผลของบุญกุศลกุศลนั้นขึ้นมา บางทีก็ คิดฟุ้งไปในเรื่องอื่น จิตใจไม่ได้ตั้งมั่นอยู่ในบุญกุศลที่กำลังทำนั้นเลย กุศลที่เจือปนด้วยโมหะ วิจิกิจฉา อุทธัจจะเช่นนี้ ย่อมเ…

เนื้อหานี้ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างบุญกุศลและจริตในพุทธศาสนา โดยการบำเพ็ญบุญที่ปราศจากความเข้าใจหรือมีอารมณ์ที่ไม่ดีจะก่อให้เกิดโมหจริตและวิตกจริต ส่วนการบำเพ็ญบุญด้วยศรัทธาและปัญญาจะส่งผลให้ม

…็กๆ ไม่กลมกล่อม บริโภคด้วยอาการมูมมาม เมล็ดข้าวตก เรี่ยราดเกลื่อนกลาดกระจายไป ปากคอเลอะเทอะไม่น่าดู จิตใจฟุ้งซ่าน คือ บริโภคไปอย่างคนใจลอย คนทั้งหลายเห็นเข้าแล้วมักนึกตำหนิในใจ เช่นเดียวกับโมหจริต วิตกจร…

เอกสารนี้อธิบายถึงลักษณะของการบริโภคอาหารที่แตกต่างกันตามอาการและอารมณ์ของแต่ละบุคคล เช่น ราคจริตที่ชอบอาหารอร่อยและทำคำข้าวพอดีคำในขณะที่โทสจริตจะชอบอาหารรสจัดและมีอาการหงุดหงิดเมื่อได้รับอาหารที่ไม่