จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 97 / 374

…นโมหจริตปลดเปลื้อง ความเห็นอันชั่วร้ายออกไปจากใจ วิตกจริต บุคคลผู้เป็นวิตกจริตตามธรรมดาย่อมเป็นผู้มีจิตใจส่วนลึก ประกอบไปด้วยธรรม ทั้งหลายดังต่อไปนี้ ภสฺสพหุลตา คณารามตา เป็นคนมักพูดพร่ำ ชอบรำพันถึงเรื่อ…

บทความนี้กล่าวถึงความยากลำบากในการเปลี่ยนความเห็นที่ผิดของบุคคลที่มีความดื้อรั้นและวิตกจริต เช่น ความเชื่อว่าบุญทานไม่มี หรือไม่มีนรกสวรรค์ แม้จะมีนักปราชญ์คอยตักเตือนในบางครั้งก็ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงค

…ากันจนคล่องแคล่ว ปฏิภาคนิมิตก็จะเกิดขึ้นเป็นสภาพที่สะอาด ไม่ด่างพร้อยจะใสเป็นกระจกงามกว่าอุคคหนิมิต จิตจะตั้งมั่น นิวรณ์ 5 จะค่อย ๆ สงบระงับ พากเพียรปฏิบัติต่อไปก็จะได้อัปปนาสมาธิ คือ ใจ รวมหยุดสนิทจนตกศ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้กสิณในการเจริญสมาธิ ซึ่งประกอบด้วยการเริ่มต้นจากปฐวีกสิณและอาโปกสิณ ผู้ปฏิบัติควรทบทวนวิธีการพิจารณาและเพ่งดูสภาวะต่างๆ อย่างไม่ลำเอียง จนเกิดอุคคหนิมิตที่ชัดเจนและใจที่สงบ โดย

…ายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌา และโทมนัสในโลกเสีย เมื่อเธอพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ จิตย่อมไม่ตั้งมั่น ยังละอุปกิเลสไม่ได้ เธอไม่สำเหนียกนิมิตนั้นย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่... ย่อมพิ…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของปัญญาและสัมปชัญญะในหมู่ภิกษุในธรรมวินัย ซึ่งเน้นการพิจารณากายในกาย เวทนาในเวทนา และธรรมในธรรม โดยเปรียบเทียบกับพ่อครัวผู้ฉลาด รู้จักตรวจสอบรสชาติของอาหาร ส่งผลให้ภิกษุผู้ม

1. เป็นแนวทางที่ใช้สำหรับทำจิตให้มีความยินดีในเมื่อจิตตกเป็นเหยื่อของความทุกข์ และเพื่อที่จะก่อให้เกิดวิปัสสนาเมื่อปฏิบัติก้าวหน้า…

อนุสติ 6 ประการเป็นแนวทางที่ช่วยให้จิตใจมีความยินดีและสามารถป้องกันอันตราย นอกจากนี้ยังช่วยส่งเสริมศรัทธาและทำให้จิตใจสงบ ยิ่งไปกว่านั้น พ…

…รฉะนี้” จากพุทธพจน์ดังกล่าวทำให้เห็นว่า อนุสติทั้ง 6 ประการนี้เป็นข้อปฏิบัติของพระอริย สาวกเพื่อชำระจิตให้บริสุทธิ์ และช่วยให้ได้บรรลุคุณธรรมเบื้องสูงยิ่งๆ ขึ้นไป อย่างไรก็ดี อนุสติ เหล่านี้ก็ย่อมเป็นธรร…

อนุสติคือการตามระลึกถึงธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสติในพระพุทธศาสนา โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาจิตให้บริสุทธิ์และสามารถเข้าถึงพระนิพพานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการฝึกฝน 6 อนุสติที่ช่วยเพิ่มพูนความเ…

…ามดังแนว ที่ทรงสอนไว้ในมหาสติปัฏฐานสูตร ไม่ว่าจะเดิน ยืน นั่ง นอน ท่านหมายเอาสติที่ตรึกถึงกาย เวทนา จิต ธรรม 11. ปัญญา คือความรอบรู้ในกองสังขาร พระองค์ทรงมีความรู้ความเห็นกว้างขวางหยั่งรู้เหตุผลถูกต้องไม…

…่มเทอุทิศเวลาในการทำความดี ทั้งยังสอนเหล่าภิกษุเมื่อค่ำและช่วยเหลือสัตว์โลกอย่างไม่หยุดยั้ง การพัฒนาจิตใจและความรู้ของพระองค์นำไปสู่การทะลุถึงรูปฌาน ควรให้ประโยชน์ในชีวิตจริงและการเจริญรอยตาม

…้วหรือเจริญพุทธานุสติอย่างดีแล้ว ย่อม เป็นที่ควรแก่การบูชาของมนุษย์และเทวดาประดุจดังเรือนเจดีย์ 12. จิตจะน้อมไปสู่พุทธภูมิ 13. หากยังไม่สามารถสำเร็จมรรคผลนิพพาน ก็จะไปสู่สุคติ 2.6 ธัมมานุสติ คือ ที่ว่า ธ…

…ุกข์ โดยที่ธรรมที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นที่ยอมรับทั้งในด้านการศึกษาและการปฏิบัติ ทำให้เกิดความสุขและจิตใจที่สงบ จึงเป็นเครื่องนำไปสู่ความสุขและการหลุดพ้นในที่สุด.

…ฏิภาคนิมิต” จากนั้นใจจึงตกศูนย์เข้าถึง “ดวงปฐมมรรค” ที่แท้จริง 2.8 อานิสงส์ของการเจริญธัมมานุสติ 1. จิตของผู้เจริญธัมมานุสติ จะน้อมไปเพื่อตรัสรู้อนุตรธรรม 2. ทำให้มีความเคารพในพระธรรม 3. ทำให้มีศรัทธามาก…

การเจริญธัมมานุสติเป็นแนวทางหนึ่งในการละซึ่งความทุกข์และการบรรลุถึงความสงบสุขภายใน โดยผ่านการน้อมตรึกถึงพระธรรมเป็นอารมณ์ รวมถึงการใช้คัมภีร์พระไตรปิฎกและภาวนาตามที่แนะนำ ซึ่งจะนำมาซึ่งอานิสงส์มากมาย

…ชีวิตมีขณะเล็กน้อย จริงอยู่เมื่อว่าโดยปรมัตถ์ ขณะแห่งชีวิตของสัตว์ทั้งหลายน้อยนัก ชั่วความเป็นไปแห่งจิต ขณะเดียวเท่านั้น เปรียบเหมือนล้อรถแม้เมื่อหมุนไป ก็หมุนด้วยส่วนแห่งกงส่วนหนึ่งเท่านั้น แม้เมื่อหยุด…

…ษย์ว่าเปรียบเสมือนแม่โคที่จะถูกฆ่า สอนให้เห็นถึงความไม่แน่นอนของชีวิตและให้ระลึกถึงความตายโดยการปรับจิตใจเป็นอารมณ์ที่หลุดพ้นจากทุกข์ เพื่อให้เกิดความเคยชินในการมีสติ โดยธรรมะกล่าวว่าชีวิตและความตายนั้นเ…

…ในฝักดีซึ่งเป็นดัง รังบวบขมใหญ่ตั้งแนบเนื้อตับในระหว่างหัวใจกับปอด ถ้ากำเริบสัตว์ทั้งหลายมักเป็นบ้า จิตใจ * ดอกพิกุลมีสีเหลือง 108 DOU สมาธิ 6 ส ม ก กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี (1)

บทความนี้อธิบายถึงการทำงานของกระเพาะอาหารใหม่ ในการเผาผลาญสารอาหาร รวมถึงการสร้างมันสมองและดีในร่างกาย โดยมันสมองมีลักษณะเฉพาะและแบ่งออกเป็นประเภทต่าง ๆ ดีมีทั้งที่มีฝักและไม่มีฝักซึ่งส่งผลต่อสุขภาพขอ

…กันและกันแล้ว ย่อมสำคัญผิดยึดถือว่าเป็น คนนั้น คนนี้ เป็นชาย เป็นหญิง งาม ไม่งาม อยู่อย่างนี้เสมอไป จิตใจก็เศร้าหมองไปด้วย กิเลสมีราคะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ เป็นต้น อยู่ตลอดเวลา ครั้นทำการพิจารณาโกฏฐาสะ โ…

การพิจารณาโกฏฐาสะตามความเป็นสีและสัณฐานช่วยลดความทุกข์ของจิตใจโดยการทำให้เห็นความจริงแท้ของร่างกาย ทำให้ผู้ปฏิบัติหลุดพ้นจากการยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ทั้งหลาย และ…

…งก็ต้องหยุดอยู่ที่ต้นตาลต้นหนึ่ง โดยยึดใบตาล อ่อนไว้แน่น แม้ถูกนายพรานแทงเท้าใดก็ไม่กระโดดหนี ฉันใด จิตของพระโยคีบุคคลที่ยึดใน โกฏฐาสะอย่างใดอย่างหนึ่งใน 32 นั้นก็เช่นกัน โกฏฐาสะทั้ง 32 เปรียบเหมือนต้นตา…

เอกสารนี้เกี่ยวกับการพิจารณาโกฏฐาสะซึ่งมีการเลือกสรรโดยละทิ้งที่น้อยชัดเจน จนเหลือเพียงหนึ่งเดียวและเข้าถึงฌาน เนื้อหาทำเปรียบเทียบการปฏิบัติการกับนายพรานและลิงในป่าตาล ที่ทำให้เราสามารถเข้าสู่กระบวนก

สมาธิและวิริยะจะได้มีกำลังเสมอกัน อันจะทำให้ได้ ฌาน มรรค และผล การปฏิบัติตามหลัก อธิจิตตสูตร นั้น ผู้ปฏิบัติต้องพิจารณาในนิมิตทั้ง 3 คือ สมาธินิมิต จิตใจเข้าสู่ความสงบ ปัคคหนิมิต จิตใจเกิ…

บทความนี้พูดถึงการปฏิบัติตามหลักอธิจิตตสูตร โดยเน้นการพิจารณานิมิตทั้งสาม ได้แก่ สมาธินิมิต, ปัคคหนิมิต, และอุเบกขานิมิต เพื่อให้เกิดสมาธิ…

2. ย่อมประคองจิตในคราวที่ควรประคอง คือ ในยามที่จิตมีความง่วงเหงา ท้อถอย หดหู่ ต้องปลอบโยน 3. ย่อมปลอบจิตในคราวที่ควร…

บทความนี้กล่าวถึงการดูแลจิตในช่วงเวลาที่เหมาะสม รวมถึงการอบรมจิตใจและพัฒนากัมมัฏฐาน โดยเฉพาะกายคตาสติกัมมัฏฐานที่มีความยากลำบาก…

…ั้นมีอยู่ 3 ประการ คือ 1. การเข้าสู่ป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง ย่อมเหมาะสมต่อการเจริญอานาปานสติ เพราะ จิตนั้นคุ้นอยู่กับการแล่นไปสู่อารมณ์ต่าง ๆ ภายนอกมานาน เมื่อมาเจริญภาวนา จึงไม่รวม หยุดนิ่งได้โดยง่าย เ…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการเลือกสถานที่เพื่อการเจริญอานาปานสติ โดยเสนอให้เลือกเสนาะสนะที่เป็นป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง ซึ่งเป็นที่สงัด ปราศจากสิ่งรบกวน ทำให้การฝึกสมาธิง่ายขึ้น เหตุผลที่แนะนำมี 3 ประการ

…ย เพราะเมื่อนั่งอย่างนี้แล้ว หนัง เนื้อและเส้นเอ็นจะไม่ตึง ทำให้ ไม่ปวดไม่เมื่อย เมื่อเป็นอย่างนั้น จิตจะรวมหยุดนิ่งได้โดยง่าย มีความเจริญก้าวหน้าในการ เจริญภาวนา เพราะมีสติอยู่กับกัมมัฏฐานตลอดเวลา เมื่อ…

ทรงตรวจตราเสนาสนะเพื่อการปฏิบัติธรรมอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะในการเจริญอานาปานสติช่วงฤดูต่างๆ อธิบายถึงท่านั่งที่ถูกต้องและการตั้งสติระลึกลมหายใจทั้งยาวและสั้น โดยการทำเช่นนี้ทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถบรรลุอริ

…กฏอยู่ในขั้นนี้ สามารถรู้ได้ด้วย วิธีการ 2 อย่าง คือ โดยอารมณ์และโดยความไม่หลง 7. ย่อมศึกษาว่าเรารู้จิตตสังขารหายใจเข้าออก คำว่าจิตสังขาร หมายถึง สัญญา และเวทนา ซึ่งจิตตสังขารนี้จะเกิดขึ้นในฌานที่ 4 สามา…

…กษาเกี่ยวกับการกำหนดลมหายใจเข้าออกเพื่อทำให้กายสังขารสงบและเข้าสู่ระดับฌานที่แตกต่างกัน ตั้งแต่การทำจิตให้สงบผ่านการหายใจเข้าออก จนถึงการรู้สึกถึงปีติและสุขในระดับฌานที่ 2 และ 3 พร้อมทั้งการเข้าใจถึงจิตส…

…่ำกว่า 5 และไม่พึงนับให้เกิน 10 และไม่ควรนับให้ขาดช่วงควรนับ ให้ต่อเนื่องกันไป เพราะถ้านับต่ำกว่า 5 จิตจะดิ้นรนเนื่องจากอยู่ในช่วงอันคับแคบ เหมือนโคที่ ถูกขังอยู่ในคอกแคบๆ ดิ้นรนอยู่อย่างนั้น ถ้านับเกิน …

การนับในช่วงแรกของการทำความเพียรควรเริ่มต้นที่ 5 ถึง 10 เพื่อหลีกเลี่ยงการดิ้นรนหรือการพะวงในจิตใจ การนับมี 2 ช่วงคือ ช่วงแรกให้นับช้าๆ และช่วงหลังให้นับเร็วขึ้น เช่น การนับลมหายใจเข้าออกเป็นคู่ โ…

…แลดูที่สุดทั้งสอง และท่ามกลางฉันใด ผู้ปฏิบัติ เมื่อกำหนดดูลมหายใจ ก็ไม่ได้ ส่งสติติดตาม เพียงแต่ตั้งจิตไว้ตรงจุดที่ลมกระทบเท่านั้น ก็สามารถรู้ถึงเบื้องต้น ท่ามกลาง และ ที่สุดของลมหายใจเข้าออกได้ในขณะที่ม…

…อ คนง่อย คนเฝ้าประตูเมือง และชายเลื่อยไม้ ที่เน้นการไม่ใส่ใจลมที่เข้าออก แต่เน้นอยู่ที่จุดกระทบทำให้จิตใจสงบลง, ลมหายใจจะละเอียดขึ้น, จิตจะรู้สึกเบาหรือคล้ายตัวลอยอยู่ โดยคำแนะนำนี้มุ่งเน้นการฝึกกำหนดสติ…

…ะนิพพาน ตามสัดส่วนของคุณธรรมที่ท่านได้บรรลุ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ประสงค์จะมีความสงบและความ เยือกเย็นในจิต ก็สามารถปฏิบัติอุปสมานุสติกัมมัฏฐานได้ เพราะว่าด้วยการเจริญสมาธิโดย พิจารณาความสงบนั้น จิตย่อมน้อมไ…

…พาน อุปสมานุสติถูกจำกัดความว่าหมายถึงความสงบที่แท้จริงจากทุกข์ และโดยการระลึกถึงคุณพระนิพพาน ช่วยให้จิตสงบและมีสันติสุขอย่างต่อเนื่อง โดยการเจริญสมาธิจิตจะค่อยๆ น้อมไปสู่อุปสมานุสติ