ชื่อว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 36 / 167

…ุขที่แท้จริง เป็นเอกันตบรมสุขที่เกิดจากการบรรลุกายธรรมอรหัต *พระเถระที่หลวงพ่อนำคำของท่านมากล่าวนี้ ชื่อว่า อุปเสนวังคันตบุตร เป็นพระอรหันต์ผู้เป็นเนื้อนาบุญอย่างแท้จริง ท่านมีประวัติชีวิตของการสร้างบารมีที่…

ในบทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการบรรลุวัตถุประสงค์สูงสุดในชีวิต โดยอิงจากคำสอนของพระอรหันต์อุปเสนวังคันตบุตรที่เอาชนะพญามารและเสนามารได้ ซึ่งนำไปสู่ความเป็นอิสระและความสุขที่แท้จริง พระเถระได้เกิดในส

…นตระกูลคนยากจน เข็ญใจ ดำรงชีวิตอยู่อย่างลำบาก ท่านได้ไปสมัครทํางาน รับจ้างที่บ้านของเศรษฐีท่านหนึ่ง ชื่อว่า สุจิปริวารเศรษฐี ท่าน เศรษฐีเป็นคนที่ดีมาก มีจิตใจที่น้อมไปในการสั่งสมบุญกุศล คือเมื่อท่านเศรษฐีจะร…

ในบทความนี้ พระศาสดาได้ตรัสถึงอานิสงส์ของการรักษาอุโบสถศีล โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรักษาเพียงครึ่งวันก็สามารถนำมาซึ่งสมบัติที่ยิ่งใหญ่ได้ ตัวอย่างที่นำมาเล่าสู่กันฟังคือ พระโพธิสัตว์ที่เกิดในตระกูลยากจน แ

…นของชาติไหนภาษา ก็ใช้ได้พอสมควรแก่ชาตินั้น ภาษานั้น ไม่ขัดข้อง เพราะฉะนั้น เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า อักขระ แปลว่า ไม่รู้จักสิ้นอย่าง ๑ ไม่เป็นของแข็งอย่าง ๑. [๒] อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ…

เนื้อหาชี้แจงเกี่ยวกับอักขระที่ใช้ในภาษาบาลี รวมถึงบทบาทของเสียงและตัวหนังสือ ทั้งในแง่ของการใช้ภาษาและความหมายของอักขระ 41 ตัวในบาลี ได้อธิบายถึงประเภทของสระและพยัญชนะ รวมถึงการออกเสียงที่ถูกต้องที่เ

…ัมปทาฯ [อธิบายสัมปทา ๓] အာ บรรดาสัมปทาทั้ง ๓ นั้น ความประกอบด้วยพระมหากรุณาและ ความอบรมพระโพธิสมภาร ชื่อว่าเหตุสัมปทา ฯ ส่วนผลสัมปทา มี ๔ อย่าง คือ ญาณสัมปทา ปหารสัมปทา อานุภาวสัมปทา และ รูปกายสัมปทาฯ บรรดาผ…

เนื้อหาแสดงถึงความสำคัญของสัมปทา 3 ประการ เป็นเหตุให้เกิดผล 4 ประการ อธิบายถึงญาณสัมปทา ปหารสัมปทา อานุภาวสัมปทา และรูปกายสัมปทา โดยมีสัตตูปการสัมปทา 2 ประการ เช่น อาสยะ และปโยคะ ที่เกี่ยวข้องกับพระผู

…ั้งหลาย คือในหมู่แห่งเทวดาและมนุษย์เป็นต้น ด้วยสามารถ แห่งคุณตามที่กล่าวแล้วนั่นแล เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าหมู่แห่งพระ อริยสงฆ์อันสูงสุด ฯ พระผู้มีพระภาคชื่อว่าสสัทธัมมคณุตตมะ เพราะ อรรถว่า เป็นไปพร้อมด้วยพร…

ในหน้าที่ 18 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงความสำคัญของหมู่แห่งพระอริยสงฆ์และพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเน้นถึงความสัมพันธ์ระหว่างพระธรรมและอริยสงฆ์ รวมถึงการถวายบังคมด้วยความเคารพอย่างถูกต้อง อธิบายถึงก

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 24 จิตนั้นชื่อว่ากามาวจร เพราะอรรถว่า เป็นที่ ท่องเที่ยวแห่งกาม หรือท่องเที่ยวในกาม หรือแม้โดยฐานูปจาร ฯ พึงเห็นนัยแม…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการจำแนกประเภทของจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยจำแนกจิตตามลักษณะเฉพาะที่มีอิทธิพลต่อการเกิดผล จิตที่ถูกจำแนกออกเป็นกามาวจรจิตและโลกุตตระ โดยจิตต่างๆ จะมี

…ก่กรรมบถที่ได้อยู่ในอกุศลกรรมบถทั้งหลาย โดยนัยที่ท่านกำลังจะกล่าวฯ [อธิบายโทมนัสและปฏิฆะ] ใจที่ชั่ว ชื่อว่าทุมนะ อีกอย่างหนึ่ง บุคคลชื่อว่าทุมนะ เพราะ อรรถว่า มีใจชั่ว ภาวะแห่งใจชั่ว หรือบุคคลที่มีใจชั่วนั้น…

บทความนี้อธิบายถึงการพิจารณาอารมณ์ของใจที่เกี่ยวข้องกับโทมนัสและปฏิฆะ โดยมีการระบุถึงจิตที่มีความแตกต่างจากโสมนัสในสถานการณ์ต่างๆ รวมถึงความสัมพันธ์ที่ละเอียดในข้อดีและข้อเสียของอารมณ์ที่สามารถส่งผลต่

…าถานี้ โดยทำนองแห่ง นัยตามที่กล่าวแล้วฯ [อธิบายจิตประกอบด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเป็นต้น] ธรรมชาติที่ชื่อว่าวิจิกิจฉา เพราะอรรถว่า เป็นเหตุให้บุคคล ตัดสินสภาวธรรมยาก คือลำบาก อีกอย่างหนึ่ง ที่ชื่อว่าวิจิกิจฉา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์ความหมายและลักษณะของโทมนัสและปฏิฆะ ซึ่งเป็นธรรมที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงแง่มุมต่าง ๆ เช่น วิจิกิจฉา อุทธัจจะ และความสัมพันธ์ของพวกมันต่ออา

…เพราะถาก คือถาง หรือเพราะกระทำบาปธรรมที่น่าเกลียด ให้เบาบางลง หรือเพราะทำให้จมลงฯ กุศลเหล่านั้นแหละ ชื่อว่า กามาวจร และชื่อว่าจิต เพราะอรรถตามที่กล่าวแล้ว เพราะฉะนั้น จึงเรียกว่า กามาวจรกุศลจิต ฯ แต่ว่ากุศลจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจลักษณะของกุศลจิตและกรรม โดยให้เห็นถึงความแตกต่างของวิบากตามแต่ละสาเหตุ รวมถึงอิทธิพลของความสามารถแห่งกรรมและความเพียรพยายามในการนับ ซึ่งมีความสำคัญในการศึกษาพุทธวจนเพื

…ิว่า อากาสานญฺจายตน์ ดังนี้ ฯ บัณฑิตพึงทราบวิเคราะห์เป็นต้น ในคำว่า อากาสานญฺจาตน์ เป็นต้นนั้น ๆ ที่ชื่อว่าอนันตะ เพราะอรรถว่า อากาศนั้นไม่มี ที่สุด โดยเว้นจากที่สุดมีความเกิดเป็นต้นฯ อากาศนั้นไม่มีที่สุด เพ…

เนื้อหาตรงนี้กล่าวถึงการจำแนกอรูปาวจรจิตเป็นสี่ประการโดยอิงจากอารมณ์ มีการอธิบายแนวคิดเกี่ยวกับอากาสานญฺจาตน์ ที่ถือว่ามีความไม่สุดทาง เหนือกว่าสิ่งที่มองเห็นและเป็นที่เกิดแห่งฌาน ระบุถึงความสำคัญของอ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 80 ปริเฉทที่ ๒ ชื่อว่า เจตสิกสังคหวิภาค ในปกรณ์ อภิธัมมัตถสังคหะ จบด้วยประการฉะนี้ ฯ

… นิโรธา จ ดังนี้ฯ [ลักษณะเจตสิก] ธรรมเหล่าใด มีความเกิดและความดับในที่เดียวกันกับจิต ธรรม เหล่านั้น ชื่อว่า "เอกุปปาทนิโรธ" ฯ ธรรมเหล่าใด มีอารมณ์ และวัตถุเป็นอันเดียวกัน ธรรมเหล่านั้นชื่อว่า "เอกาลัมพนวัตถุ…

เนื้อหาในหน้าที่ 81 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา พรรณนาถึงการจำแนกจิตตามประเภทต่าง ๆ รวมถึงการอธิบายลักษณะของเจตสิก โดยเริ่มตั้งแต่ลักษณะของเจตสิกที่มีความเกิดและความดับในที่เดียวก

…ั้น ๆ ทั้งหมด ๘๕ เพราะเกิดขึ้นในจิต ๘๕ เหล่านั้น โดยนิยม เพราะฉะนั้น เจตสิกทั้ง ๒ มีผัสสะเป็นต้น จึงชื่อว่าสรรพจิตสาธารณ์ ฯ ය ความตกลงใจ ชื่อว่าอธิโมกข์ฯ ก็อธิโมกข์นั้น มีความตกลง ใจเป็นลักษณะ พึงเห็นเหมือนเ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการเรียนรู้และความเข้าใจในธรรมของพระผู้มีพระภาค รวมถึงการพยายามบรรลุธรรมด้วยความเพียรและการศึกษา ธรรมทุกประเภทที่ได้รับการแจกจ่ายสอดคล้องกับความจริง เสนอแนะเกี่ยวกับคุณสมบัติของเจตส

…นีฎีกา - หน้าที่ 92 ในอารมณ์เป็นลักษณะ เปรียบเหมือนภิกษุผู้หลุดพ้นแล้วฯ ธรรมที่เป็น ปฏิปักษ์ต่อโทสะ ชื่อว่าอโทสะ ฯ อโทสะนั้น มีความไม่เกรี้ยวกราด เป็นลักษณะ เหมือนมิตรผู้อนุกูลฯ ความเป็นกลางในธรรมนั้น ๆ ชื่อ…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี จะนำเสนอการวิเคราะห์คุณลักษณะของจิตในความสงบและการตั้งใจทำงาน สิ่งที่มีความสำคัญคือการไม่มีโทสะ หรืออโทสะ ที่จะทำให้จิตมีความไม่เกรี้ยวกราดเหมือนมิตรผู้อนุกูล ขณะ

…งคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 94 สุตตันตะและวนันตะเป็นต้นฉะนั้น ๆ การงานที่เป็นโดยชอบ ชื่อว่า สัมมากัมมันตะ ได้แก่เจตนาเครื่องงดเว้นจากกายทุจริตฯ การงดเว้นกาย ทุจริตนั้น มี ๓ อย่างคือ เจตนาเครื…

บทความนี้พูดถึงการทำงานที่ถูกต้องตามหลักธรรมของพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการงดเว้นจากการกระทำที่ไม่ดี รวมถึงการงดเว้นจากการทำชีวิตสัตว์ การถือเอาสิ่งของที่ไม่ควรเอา และการประพฤติผิดในกาม นอกจากนี้ยังอธิบาย

…มัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 95 นั้นก็คงเป็นไปโดยอาการนั้นนั่นเอง ฯ ธรรมชาติที่ชื่อว่ามุทิตา เพราะ อรรถว่า เป็นเครื่องแสดงความยินดีแห่งชน ฯ มุทิตานั้นมีการชื่นช สมบัติของคนอื่นเป็นลักษณะ…

เอกสารนี้นำเสนอการวิเคราะห์ความหมายและคุณลักษณะของมุทิตาและปัญญา โดยมุทิตาถูกนิยามว่าเป็นการเฉลิมฉลองความสุขของผู้อื่น ในขณะที่ปัญญาช่วยให้รู้ความจริง และทั้งสองมีความสำคัญในแนวทางการพัฒนาจิตใจ เพื่อค

…ตดวงเดียว โทมนัสตั้ง อยู่ในจิต ๒ โสมนัสตั้งอยู่ในจิต ๖๒ อุเบกขา เวทนา นอกนี้ตั้งอยู่ในจิต ๕๕ ฯ ๆ ๕๕ ชื่อว่าเหตุ ในเหตุสังคหะ มี 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ ฯ บรรดาเหตุเหล่านั้น จ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการศึกษาจิตและเวทนาในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยแยกประเภทของจิตได้เป็น 6 แบบ และเวทนาที่มีอยู่ 3 แบบ คือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา ซึ่งมีการระบุจำนวนจิตที่สอดคล้องกับประเภทต่างๆ ของเวทนา และ

…คราะห์เวทนา มีสุขเวทนาเป็นต้น และจิตตุปบาทที่ สหรคตด้วยเวทนามีสุขเป็นต้นนั้น ด้วยสามารถแห่งการจำแนก ชื่อว่า เวทนาสังคหะฯ เวทนาอื่นจากสุขและทุกข์ ชื่อว่าอทุกขมสุข ด้วย สามารถสนธิกิริโยปกรณ์ ลงม อาคมฯ ถามว่า ก…

บทความนี้วิเคราะห์การสงเคราะห์เวทนาภายใต้แนวคิดของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการจำแนกเวทนาออกเป็น 3 ประเภทคือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา นำเสนอคำสอนของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนา และการเข้าถึงความเข

…พวกอรูปพรหม โดยประการทุกอย่าง ใน อรูปโลกนั้น เพราะกำลังแห่งภาวนาสำรองความพอใจในรูป ฯ วิญญาณ ๕ นั่นแลชื่อว่าธาตุ โดยอรรถว่า มิใช่สัตว์ มิใช่ชีวิต เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าปัญจวิญญาณธาตุ ธาตุคือความรู้ ชื่อว่า …

ในหน้าที่ 138 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและแนวคิดเกี่ยวกับวิญญาณและธาตุ ทั้งในรูปโลกและอรูปโลก อธิบายว่าวิญญาณและธาตุเป็นความรู้ที่มิใช่สัตว์และชีวิต โดยมีการเชื่อมโยงและควา

…สังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 151 ความเป็นไปแห่งวิสัย คือแห่งจิต ในทวาร และในอารมณ์ ชื่อว่าวิสัยปวัติฯ บทว่า ตตฺถ คือ ในฉักกะ 5 หมวดนั้น ๆ ท่าน อาจารย์กล่าวคำมีอาทิว่า จกฺขุทวารวิถี ดังนี้ เพ…

บทเนื้อหาในอภิธัมมัตถสังคหบาลีนี้เกี่ยวกับความเป็นไปแห่งวิสัยปวัติ ซึ่งกล่าวถึงการทำงานของจิตในทวารต่างๆ ในการรับรู้และการติดต่อของอารมณ์ที่มีการสืบต่อกันในแต่ละขณะจิต นอกจากนี้ยังมีการแสดงถึงความแตกต