ดังนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 114 / 308

…ต่คุณนามอย่างเดียว ไม่พูดหมายถึงนามนามลงข้างหลังคุณนาม เพื่อบ่งให้คำพูดชัดขึ้น เช่น คนอ้วน สัตว์ผอม ดังนี้ ก็จะรู้ได้ทันที คำว่า คน สัตว์ นั้นเป็นนามนาม อ้วน ผอม เป็นคุณนาม หรือคำพูดใด ๆ ก็ตาม เมื่อผู้ฟังฉง…

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การใช้และการเข้าใจนามและอัพยยศัพท์ รวมถึงการนับจำนวนที่ใช้ในประโยคต่างๆ การศึกษาควรเริ่มจากการท่องศัพท์ให้แน่นอน เพื่อช่วยในการสร้างประโยคที่ถูกต้อง

…้บอกนามนามบทใด ก็ให้เอา นามนามบทนั้นประกอบด้วยฉัฏฐีวิภัตติพหุวจนะ เรียงไว้ข้างหน้า สังขยานามนามนั้น ดังนี้ ภิกขุน สติ ร้อยแห่งภิกษุทั้งหลาย ภิกฺขุน สหสฺสํ พันแห่งภิกษุทั้งหลาย ซึ่งตรงกับภาษาของเราว่า ภิกษุร…

ข้อความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้และลักษณะของสัปพนามและนามในบาลี โดยเฉพาะเมื่อจำแนกประเภทจากสังขยาที่ถูกจัดเป็นสัพพนามหรือคุณนาม รวมถึงตัวอย่างการใช้งานและการเรียงลำดับโดยใช้ฉัฏฐีวิภัตติพหุวจนะ เพื่อให้

…ในปูรณ อาต ตัทธิต เป็นพหุวจนะได้ เช่น อฑฺฒเตรสานิ ภิกฺขุสตานิ ร้อยแห่ง ภิกษุ ท. ๑๓ ทั้งกึ่ง (๑,๒๕๐) ดังนี้ ผู้ศึกษาจึงดูในอธิบายปูรณ ตัทธิตเถิด. ปูรณสังขยา ปูรณสังขยานี้ เป็นคุณนามอย่างเดียว ใช้นับจำนวนนามน…

บทความนี้เสนอการอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ของนามและอัพยยศัพท์ พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจน รวมถึงการใช้ปูรณสังขยาในการนับจำนวนและการใช้ศัทพ์ต่างๆ ในบริบทต่างๆ โดยมีการกล่าวถึงการส่งผ่านปัจจัยและเว้นตัวอย่า

…ื่อ กันความเคอะเขินที่จะต้องออกนามจริงกันซึ่งหน้า ตัวอย่างเช่น พระ ก. ถามพระ ข. ว่า "ท่านไปไหนา ? " ดังนี้ คำว่า "ท่าน" เป็นคำแทนชื่อของพระ ข. ซึ่งเป็นผู้ฟังคำถามของพระ ก. เพราะ ฉะนั้น พระ ข. จึงต้องเป็นมัธ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์โดยเฉพาะการใช้มัชฌิมปุริสหรือมัธยมบุรุษที่แทนผู้ฟัง ซึ่งเป็นการใช้ศัพท์ ตุมห ในเชิงที่ให้ผู้พูดสามารถสื่อสารกับผู้ฟังได้โดยไม่รู้สึกเคอะเขิน เนื่องจากในภาษาอื่น ๆ

…ติ แปลว่า (ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้) สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาค เสด็จประทับอยู่ในเมืองสาวัตถี ฯลฯ ดังนี้ คำว่า เอก เป็นวิเสสนะ (อนิยมวิเสสนสัพพนาม) ของ สมย์ แต่ไม่ได้ มุ่งหมายที่จะนับ สมัย ว่า หนึ่งสมัย ห…

เนื้อหาเกี่ยวกับการกำหนดแน่นอนของเอกในบาลีไวยากรณ์ แยกประเภทของเอกออกเป็นสังขยา และอนิยมวิเสสนสัพพนาม โดยสังขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่า

…ตในหัวข้อต่อไปนี้ :- ๑. การแจกวิภัตติ ก ศัพท์ ในปุ๊ลิงค์ท่านให้แปลง กึ เป็น ก แล้วแจกตามแบบ ย ศัพท์ ดังนี้ :- ป. ทุ เอก. โก ກໍ ปุ๊ลิงค์ พหุ. เก เก ต. เกน เกหิ จ. กสฺส เกส เกสานํ ปญฺ. กสฺมา กมหา เกหิ ฉ. กสฺส…

บทความนี้อธิบายถึงการใช้คำว่า 'เอก' ในบริบทต่าง ๆ ของบาลี โดยเฉพาะการแปลและการแจกวิภัตติคำ โดยเน้นการทำความเข้าใจความหมายในแง่มุมต่าง ๆ เช่น 'คนหนึ่ง' หรือ 'พวกหนึ่ง' และวิธีการใช้คำถามที่มีความเฉพาะเ

…บ้าง เช่นในคำว่า ติ กิสฺส เหตุ และคำว่า กิสมี วัตถุสุม, นอกนั้นให้แปลงเป็น ก แล้วแจกตาม แบบ ย ศัพท์ ดังนี้ :- นปุ๊สกลิงค์ เอก. พหุ. ต. จ. ป. ทุ กี กิ เกน กสฺส (กิสฺส) กานิ กานิ เกหิ เกส เกสาหั ปญฺ. กสฺมา กม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายไวยากรณ์บาลีในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการแยกคำและรูปแบบต่างๆ ในการใช้งาน เช่น การประยุกต์รูปตามประเภทต่างๆ พร้อมกับอธิบายรูปแบบที่ใช้ในหนังสือเอก ด้วยการยกตัวอย่างเพื่อ

…ท่านจึงให้นามบัญญัติว่า "อัพยยศัพท์" เพราะ เป็นศัพท์ที่ไม่ฉิบหายหรือไม่เสื่อมสิ้นไปด้วยอำนาจวิภัตติ ดังนี้ อัพยยศัพท์แบ่งเป็น ๓ คือ ด. อุปสัค ๒. นิบาต ๓. ปัจจัย ทั้ง ๓ คำนี้มีหลักเกณฑ์ใช้ในที่ต่าง ๆ กัน ดัง…

ในบทนี้นำเสนอการอธิบายศัพท์บาลีที่เรียกว่า 'อัพยยศัพท์' ซึ่งหมายถึง 'ไม่ฉิบหายไป' โดยอธิบายถึงหน้าที่และความนำเสนอในด้านไวยากรณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของอัพยยศัพท์เป็น 3 ประเภทคือ อุปสัค, นิบาต, และปัจจ

…ยกว่า "กิริยาวิเสสน." อิติ แปลว่า ๆ เพราะเหตุนั้น ทางสัมพันธ์ เรียกว่า "เหตุวตฺถ." แปลว่า "ว่า..... ดังนี้" เรียกว่า สรุปบ้าง อาการบ้าง; แปลว่า ด้วยประการฉะนี้ เรียกว่า "ปการตฺถ" แปลว่า "ชื่อว่า" เรียกว่า "…

เอกสารนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ รวมถึงการใช้คำต่าง ๆ เช่น ปจฺฉา (ภายหลัง), ปุน (คราวเดียว), และสห (กับ) พร้อมทั้งอธิบายความสัมพันธ์ทางไวยากรณ์ เช่น สมฺปิณฺฑนตฺถ ที่แสดงความหลากห

…า "อันว่า" ทางสัมพันธ์ว่า "ตุมตุกตฺตา" จตุตถีวิภัตติว่า "เพื่อ" ทางสัมพันธ์เรียกว่า "ตุมตฺถสมุปทาน" ดังนี้ ถึงปัจจัย เหล่านี้จะแปลออกสำเนียงอายตบาตได้ก็จริงอยู่ ถึงดังนั้นรูปเดิม * มูลกัจจายนะ หน้า ๑๔๒-๔๓.

เนื้อหาให้รายละเอียดเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์นามและอัพยยศัพท์ รวมถึงปัจจัยในการใช้ คำแปล และการใช้งานในบริบทต่างๆ การอธิบายความหมายของคำที่เป็นศัพท์เดิมและรูปแบบในการใช้ปัจจัยเหล่านี้ในภาษา. ปัจจัยมีทั้งห

…ิ) ใด (จำเดิมแต่ขณะแรกนั้นไป) สัตว์ผู้ผุดเกิด เป็นตัวแล้วก็บ่ายหน้าไปทีเดียว เขาไปเรื่อย ไม่ กลับ"· ดังนี้ - หน้าที่ 6 อนึ่ง เมื่อสัตว์นั้น (บ่ายหน้า) ไปอยู่อย่างนั้น ความตายย่อม ใกล้เข้ามาทุกที ดุจความแห้ง…

ในพระพุทธศาสนา วิสุทธิมรรคชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรู้จักความตายที่ใกล้เข้ามาในชีวิตเรา เหมือนกับน้ำที่เหือดหายไปในฤดูร้อน หรือผลไม้ที่สุกแล้ว ซึ่งมีความไม่ถาวร ความตายเป็นเรื่องที่ไม่อาจหลีกหนีได้

ดังนี้ - หน้าที่ 7 ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้ เล็กทั้งใหญ่ ทั้งสุกทั้งดิบ ล้วนมีความแตกเป็…

เนื้อหาเน้นถึงความตายที่เข้ามาเปรียบเสมือนเพชฌฆาตที่รอที่จะคร่าชีวิตของมนุษย์ รวมถึงการเตือนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของสมบัติในชีวิตที่อาจสูญเสียไปได้ทุกเมื่อ การมีสมบัติยังคงอยู่ได้ก็ชั่วขณะหนึ่งก่อน

… มรณะเสมอกันอย่างนี้แล้ว ระลึกไปว่า "ความตายจะต้องมีแต่เราบ้าง ดุจมีแก่สัตว์วิเศษทั้งหลายเหล่านั้น" ดังนี้ กรรมฐานจะถึงอุปจารแล พระโยคาวจรพึงระลึกถึงความตายโดยเปรียบเทียบ ด้วยประการฉะนี้ ๑. ฐานโส มหาฎีกาแก้…

เอกสารนี้พูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับความตายในมุมมองของพระโยคาวจร โดยเน้นการเปรียบเทียบกับผู้ที่มีอำนาจและยศที่มีความเสมอกันในเรื่องความตาย อธิบายถึงว่าความตายไม่เลือกปฏิบัติแม้แต่พระอรหันต์ หรือผู้มีอำนาจใน

…ัจจัยมีพลาดตก (เหว) เป็นต้นนั้น กาลกิริยาจึงมีแก่เราได้ ภาวะ คือกาลกิริยานั้น จึงเป็นอันตรายแก่เรา" ดังนี้ พระโยคาวจรจึง ระลึกถึงความตาย โดยร่างกายเป็นสาธารณแก่สัตว์และปัจจัยแห่งความ ตายมากชนิด โดยนัยที่กล่…

เนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของการพิจารณาความตายตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยแสดงให้เห็นว่าร่างกายมีอุปัทวะที่สามารถนำไปสู่ความตายได้มากมาย และสอนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของชีวิต ทุกข์หรือปัญหาที่เกิดขึ้

…ั้น อันชีวิตชื่อว่าไม่มีนิมิต เพราะไม่มี กำหนดว่า จะพึงเป็นอยู่เพียงเท่านี้ ไม่เป็นอยู่ต่อแต่นี้ไป (ดังนี้ เป็นต้น) ด้วยว่าสัตว์ทั้งหลาย ย่อมตายเสียแค่ในกาลที่ยังเป็นกลละก็มี ในกาลที่ยังเป็นอัมพุทะ เป็นเปสิ…

เนื้อหาในบทนี้อธิบายถึงความสำคัญของการรำลึกถึงความตายและลักษณะของชีวิตที่ไม่มีขีดจำกัด โดยกล่าวถึงธรรม 5 ประการที่เกี่ยวข้องกับชีวิตและการตาย รวมถึงความไม่แน่นอนของอายุและปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดความตาย

…น โดยนัยดัง กล่าวมาฉะนี้ [มรณสติฌาน] ៨ เมื่อพระโยคาวจรแม้ระลึกอยู่ด้วยอาการ 4 นี้ อย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้ ด้วยอำนาจการทำในใจแล้ว ๆ เล่า ๆ จิตย่อมจะได้อาเสวนา (ความคล่อง) สติอันมีความตายเป็นอารมณ์ย่อมจะตั้ง…

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่นและลดนิวรณ์ได้ ฌานที่เกิดขึ้นในกระบวนการนี้จะ

…่า น้ำดี เสมหะ น้ำเหลือง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา มันเหลว ล้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร มีอยู่ในกายนี้" ดังนี้ ทวดึงสาการกรรมฐานนี้ ประสงค์เอาว่ากายคตาสติ ในอนุสสตินิเทศนี้ [อธิบายบาลีกายคตาสติ (ต่อไป) นี้เป็นต…

บทนี้เน้นการทำสมาธิและการระลึกถึงกายตามคำสอนในวิสุทธิมรรค มุ่งเน้นอานาปานบรรพเป็นกรรมฐาน ที่ชี้ให้เห็นถึงธรรมชาติของกายมนุษย์ที่เต็มไปด้วยสิ่งไม่สะอาด เพื่อให้เกิดการสำนึกในความไม่ถาวรของร่างกายและจิต

…สุจิ อุปฏฐิเตสุ แต่ถ้าถือเอาที่ท่านเรียงมาแล้วเป็นหลักคือ เกจิ โกฏฐาสา อุปฏฐหนฺติ เกจิ น อุปฏฐหนฺติ ดังนี้ ในที่นี้ ก็ควรเรียง อุปฏฐิเตสุ ไว้หน้า อนุปฏฐิเตสุ ไว้หลังด้วย

บทนี้พูดถึงแนวทางการปฏิบัติของพระโยคี ที่ใช้การเปรียบเทียบเพื่ออธิบายถึงการทำให้จิตดำเนินไปในโกฏฐาส และการมีสมาธิในการปฏิบัติคล้ายกับการที่ลิงอาศัยอยู่ในดงตาล การแสดงถึงความสำคัญของการมีสติในขณะที่มนส

…าผมทั้งหลาย (นั้น) ธรรมดาทำมา มิให้ปนกับโกฏฐาสที่เหลืออีก ๓๐ โดยนัยเช่นว่า 'ผมมิใช่ขน ขน ก็มิใช่ผม" ดังนี้ การกำหนดตัดว่า "โกฏฐาสนั่นเป็นส่วนหนึ่งต่าง หาก" นี้เป็น (วิสภาคปริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน” …

เนื้อหานี้อธิบายการกำหนดและแยกแยะลักษณะของผมและโกฏฐาสในมิติที่แตกต่างกัน โดยระบุถึงส่วนประกอบและลักษณะที่ทำให้ผมมีความปฏิกูล รวมถึงการวิเคราะห์ คำอธิบายเกี่ยวกับความเข้าใจในวิสาขปริเฉทและการกำหนดโอกาส

…ล็บเหล่านั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ๑. ลิขา เข้าใจว่าเป็นมาตราวัดความยาว ซึ่งกล่าวไว้ในอภิธานัปปทีปิกา ดังนี้ ๓๖ ปรมาณูเป็น อณู, ๓๖ อณูเป็นตัชชารี, ๓๖ ตัชชารีเป็นรถเรณู, ๓๖ รถเรณูเป็นสิกขา, ๒ ลิกขาเป็น อูกา, ๒…

เอกสารนี้วิเคราะห์การตัดตอนในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการกำหนดเล็บและลิขา โดยชี้ให้เห็นว่าการตัดตอนนี้มีลักษณะเป็นบันทึกที่ระบุขอบเขตของร่างกายและส่วนต่างๆ เช่น เล็บและนิ้ว บทเรียนในวิสุทธิมรรคยังให้ความสำ