ธรรมชาติ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 184 / 26

…ต้นเค้าแล้ว ก็มี က เป็น ๒ คือ จัดตามกำเนิดอย่าง ๑ จัดตามสมมติอย่าง ๑. จัดตาม กำเนิดนั้น ได้แก่จัดตามธรรมชาติของภาวะเช่น ปุริโส ชาย จัดเป็น ลิงค์ อิตถี หญิง จัดเป็นอิตถีลิงค์ กุล สกุล จัดเป็นนปุสกลิงค์ ที่ จัด…

บทความนี้อธิบายถึงบทบาทของนามในบาลีไวยากรณ์ โดยแบ่งนามออกเป็นลิงค์ต่างๆ เช่น ปุ๊ลิงค์ อิตถีลิงค์ และนปุสกลิงค์ พร้อมกับการจัดประเภทตามกำเนิดและสมมติ ด้วยการนำเสนอตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง เช่น การจำแนกคำท

…้อย่างอื่น ๆ เป็นต้นก็ดี เป็นเครื่อง บริโภคต่างโดยข้าวน้ำเป็นต้นก็ดี รวมเรียกว่า "สิ่งของ" สภาพหรือ ธรรมชาติต่าง ๆ ต่างโดยฌานและสมาบัติเป็นต้น รวมเรียกว่า "สภาพ" ชื่อของคนเป็นต้นเหล่านี้ เรียกว่า "นามนาม" แปล…

บทนี้กล่าวถึงการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะในส่วนของนามและอัพยยศัพท์ โดยมีการแยกประเภทนามออกเป็นสองประเภทหลัก คือ สาธารณนามที่เป็นชื่อทั่วไป เช่น มนุษย์ และอสาธารณนามที่เป็นชื่อเฉพาะ เช่น ประเทศไทย กา

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 296 เหตุนั้น ธรรมนั้น จึงชื่อว่า กาลิกะ ถามว่า ธรรมนั้นคืออะไร ตอบว่า 4 ธรรมนั้น คือกุศลธรรมที่เป็นโลกิยะส่วนโลกุตตรธรรมนี้มิใช่กาลิกะ เพราะมีผลต่อเนื่อง

…ิสุทธิ์ดังดวงจันทร์ในอากาศที่ปราศจากเมฆ ในที่สุดธรรมที่เป็นประโยชน์และมีค่าเป็นของที่ควรเสนอให้ดูตามธรรมชาติของตน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 295 เหตุนั้นจึงชื่อว่า สันทิฏฐะ เพราะว่าโลกุตตรธรรม เมื่อบุคคลเห็นอยู่ ด้วยอำนาจภาวนาภิสมัย (รู้โดยทำให้มีขึ้น ) และด้วยอำนาจสัจฉิ กิริยาภิสมัย (รู้โดยทำ

…เวลา โดยไม่ยึดติดกับกาลเวลา อธิบายการเห็นด้วยภาวนาภิสมัยและสัจฉิกิริยาภิสมัย รวมถึงการเปรียบเทียบถึงธรรมชาติของความเห็น และการให้ผลที่ไม่จำกัดเวลา เมื่อผู้ปฏิบัติเริ่มเห็นธรรมอย่างแท้จริงจะเกิดผลในการหลีกหนีจ…

…ิปทา สามัญผลทั้งหลายอันมีกิเลสระงับแล้วนั่นเอง ชื่อว่า สวากขาตะ เพราะ สามัญผลนั้นแหละ ที่ตรัสว่าเป็นธรรมชาติมีกิเลสระงับแล้ว พระ นิพพานอันเป็นสภาพเที่ยง สภาพ ไม่ตาย สภาพต้าน ( ทุกข์ ) และ สภาพที่ลี้ ( ทุกข์ )…

บทนี้กล่าวถึงแนวทางการปฏิบัติทางกลางที่ไม่ไปสุดโต่งของอริยมรรคซึ่งเป็นธรรมชาติอันแท้จริง มุ่งเน้นถึงการระงับกิเลสและการบรรลุพระนิพพาน สวากขาตะเป็นคำที่ใช้ในการอธิบายสภาพที่เป็นเอ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 278 นั้น พระสังคีติกาจารย์จึงกล่าว ( เป็น คาถานี้ไว้ว่า " ' พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ทรงพระนามว่า ภควา เพราะทรงเป็น ( ภคี ) ผู้มีภคะ ( คือโชค) เพราะเป็น( ภ

…บรมปัญญา ซึ่งเสริมสร้างความรู้และการเข้าใจในธรรมะให้กับผู้ศึกษา สามารถนำไปสู่การปฏิบัติและการเข้าถึงธรรมชาติแห่งความรู้.

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 265 ในโลก ๓ นัน สังขารโลก พึงทราบในอาคตสถาน ( บาลี ) ว่า " โลก ๑ คือสัตว์ทั้งปวงตั้งอยู่ได้ด้วยอาหาร" " สัตวโลก พึงทราบใน อาคตสถาน ( บาลี ) ว่า " (เห็น)

… และวิธีการที่ผู้ปฏิบัติจะเห็นโลกในหลายมิติ รวมถึงการรู้ในอาคตสถานที่สามารถนำมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนาและอารมณ์ อีกทั้งยังมีการพูดถึงพระพุทธประวัติที่มีส่วนในการรู้จักสิ่งเหล่านี้ในทัศนะของประโย…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 254 ด้วยถือเอา ( คือกล่าวถึง ) อวิชชา สังขาร ก็เป็นอันถือเอา ( คือกินความถึง ) ตัณหาอุปาทาน ภพ ( ซึ่งเป็นเหตุคือเป็นกิเลสและกรรมด้วยกัน) ด้วย เพราะฉะนั้น

…ังขาร ตัณหา และอุปาทานที่ส่งผลต่อวิญญาณและเวทนา อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างธรรมทั้ง 5 และการมองเห็นธรรมชาติตามหลักปฏิจจสมุบาท ซึ่งสรุปถึงการรู้และการคลายความยินดีในพระพุทธเจ้าเมื่อทรงเข้าใจธรรมได้อย่างลึกซึ้…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 253 ของเขา เป็นกรรมภพ ขันธ์ทั้งหลายอันเกิดเพราะกรรมเป็นอุปบัติภพ ความเกิดแห่งขันธ์ทั้งหลายเป็นชาติ ความหง่อมไป (แห่งขันธ์ ) เป็น ชรา ความสลายไป ( แห่งขัน

…ลต่อกรรมที่ส่งผลต่อวิญญาณและอารมณ์ของเราในแต่ละขณะ ประเด็นที่สำคัญคือความเชื่อมโยงระหว่างเหตุและผลในธรรมชาติที่เป็นสากล.

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 245 เป็นข้างนอกไซร้ บุคคลก็จะพึงถือไม้ไว้คอย ป้องกันกาและสุนัขเป็นแน่ " เพราะเหตุนั้น ภิกษุผู้เป็นทัพพชาติ สรีระยังเป็นหรือสรีระตายแล้ว ก็ตามเถิด อาการ

…ิมนุสสธรรมสำหรับผู้ที่เป็นภัพพบุคคล ซึ่งส่งเสริมความเข้าใจในด้านสมาธิภาวนาและคุณค่าของการเรียนรู้ทางธรรมชาตินี้ โดยหวังว่าจะเป็นประโยชน์แก่สาธุชน และช่วยให้มีความปราโมทย์ในชีวิตประจำวัน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 219 ไว้ว่า " สภาวภาวโต ววฏฐเปติ กำหนดดูตามความที่มันเป็นของ มันเอง " ดังนี้ ภาวะอันใด เป็นภาวะที่ซากศพนั้นมันเป็นเอง เป็น ภาวะที่มันไม่ทั่วไปแก่สิ่งอื่น

…กล่าวถึงรสและกิจที่สัมพันธ์กับซากศพ การกำหนดเป็นสิ่งสำคัญในการศึกษาภาวะอสุภ เพื่อให้เกิดความเข้าใจในธรรมชาติของการเกิดและดับของชีวิต โดยยกตัวอย่างการกำหนดลักษณะของซากศพ เช่น สีและเพศ และยังรวมถึงการวิเคราะห์ส…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 218 ต่อนั้นจึงสังเกตไว้ว่า " ในโอกาสตรงนี้ นั่นเป็นจอมปลวก นี่เป็น อสุภนิมิต ( นี่อสุภนิมิต นั่นจอมปลวก) " ถ้าไม้ต้นมีอยู่ แม้ต้นไม้นั้นก็พึงกำหนดดูว่า "

ในข้อความนี้ได้พูดถึงการสังเกตและกำหนดลักษณะของวัตถุธรรมชาติ เช่น จอมปลวก ต้นไม้ และกอไม้ โดยใช้คำเทศน์อธิบายว่าดูอย่างไร ทั้งยังยกตัวอย่างการระบุว่าวัตถุใดเป็น…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 213 [วิธีไปดูอสุภตามนัยอรรถกถา] เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรผู้ได้บอกแก่ภิกษุมีประการดังกล่าว แล้ว เกิดความจำนงยิ่งในอันจะดูอสุภนิมิตจึงยังปีติโสมนัสให้เกิดข

…ิกษุให้เกิดปีติโสมนัสในขณะไปดูอสุภนิมิต โดยมีการเตรียมความพร้อมทางจิตใจและการศึกษาอสุภนิมิตที่อยู่ในธรรมชาติ เช่น หินหรือไม้ เพื่อให้สามารถพิจารณาได้อย่างถี่ถ้วน มีการตั้งใจมีสติ และยกตัวอย่างเปรียบเปรยถึงควา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 203 ด้วยอำนาจแห่งวาโยกสิณ คุณวิเศษทั้งหลายเป็นต้นว่า ไปได้ ( เร็ว ) เยี่ยงพายุ ทำฝนลมให้เกิดขึ้นได้ ดังนี้ย่อมสำเร็จ ด้วยอำนาจแห่งนีลกสิณ คุณวิเศษทั้งหลา

…สร้างรูปทรงต่าง ๆ ได้ ตัวอย่างเช่น การสร้างสีเขียว สีเหลือง และสีแดง รวมถึงการเปิดเผยสิ่งที่ลี้ลับในธรรมชาติ เพื่อช่วยให้สติปัญญาของผู้ฝึกสามารถเข้าถึงความจริงได้อย่างชัดเจน ผ่านการใช้ทิพจักษุ เช่น การทำให้สิ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 194 [เตโชกสิณ] ฝ่ายพระโยคาวจรผู้ใคร่จะเจริญเตโชกสิณ จึงถือเอานิมิตในไฟ ในเตโชกสิณนั้น สำหรับพระโยคาวจรผู้มีบุญมีอธิการได้สร้างไว้ เมื่อถือเอานิมิตในไฟที่

…อนำมาจัดสร้างไฟที่จะก่อให้เกิดนิมิตในช่องที่กวนใจ การพิจารณาในลักษณะของเตโชธาตุต้องมีความคว้าเข้ากับธรรมชาติของไฟโดยไม่ต้องใส่ใจถึงลักษณะเฉพาะของสีหรือความร้อน

…อุเปกขาสติ ปาริสุทฺธิ ( มีความบริสุทธิ์แห่งสติที่อุเบกขาให้เกิด ) ในวิภังค์กล่าว ไว้ว่า " สตินี้เป็นธรรมชาติเปิดเผย บริสุทธิ์ผุดผ่อง เพราะอุเบกขานี้ เพราะเหตุนั้น จึงตรัสว่า อุเปกขาปาริสุทธิ ( มีความบริสุทธิ์…

…าอุเบกขาเวทนา ที่มีความบริสุทธิ์ของสติ ซึ่งเป็นผลจากอุเบกขา การวิเคราะห์จะช่วยให้เห็นถึงความเข้าใจในธรรมชาติของเวทนาและความบริสุทธิ์ในฌานนี้ ผู้ที่ตั้งใจศึกษาอาจเห็นถึงการนำไปสู่สุขนิโรธเพื่อการเข้าถึงสภาวะอั…

…นด) จับได้โดยง่าย เพราะอทุกขมสุขเวทนานี้ใด ที่ตรัสไว้ในปาฐะว่า อทุกขมสุข์ นั้น อทุกขสุขเวทนานั้นเป็นธรรมชาติสุขุม รู้ได้ยาก ไม่อาจ ( กำหนด ) จับเอาโดยง่าย เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงทรงประมวลเวทนาทั้…

…องมีการคัดกรองให้เด่นชัด เพื่อให้การเข้าถึงอทุกขมสุขเป็นไปได้ง่ายขึ้น และทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจธรรมชาติของเวทนาได้ดียิ่งขึ้นในกระบวนการปฏิบัติ

…บกขา ในตติยฌานนี้ เพราะความที่วิตกวิจารและปีติไม่ครอบงำ เป็นเสมือน ว่าโงศีรษะขึ้นได้แล้ว จึงเกิดเป็นธรรมชาติมีกิจชัดเจน เพราะฉะนั้น จึงตรัสไว้ " พรรณนาความอย่างครบถ้วนแห่งปาฐะว่า อุเปกฺขโก จ วิหรติ นั้น จบแล้…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับความแตกต่างของอุเบกขาในปฐมฌานและทุติยฌาน ว่าทำไมจึงไม่มีการกล่าวถึงอุเบกขาในฌานทั้งสองนั้น รวมถึงการพิจารณาถึงบทบาทของสติและสัมปชัญญะ. การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความชัดเจน

…ตกวิจารระงับไปด้วย" (แก้ อุเปกฺขโก จ วิหรติ) พึงทราบวินิจฉัยในปาฐะว่า อุเปกขโก จ วิหรติ นี้ (ต่อไป) ธรรมชาติอันหนึ่งชื่อว่าอุเบกขา เพราะอรรถว่าเพ่งโดยอุปบัติ หมาย

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และอธิบายธรรมะในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการลดความวิตกวิจารและปีติในการปฏิบัติฌาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตติยฌาน การบรรยายถึงความสำคัญของการละสังโยชน์ที่ทำให้เกิดความสงบและการมุ่งเน้

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 165 เหตุนั้นธรรมนั้นจึงชื่อว่า เอโกทิ คำว่า เอโกทิ นี้ เป็นชื่อแห่งสมาธิ ทุติฌานนี้ยังเอโกทินี้ให้มี คือให้เจริญ เหตุนั้น ทุติยฌานนั้นจึงชื่อว่า เอโกทิภา

ในบทนี้กล่าวถึงธรรมชาติของเอโกทิภาวะในทุติยฌานซึ่งเกี่ยวข้องกับการเจริญสมาธิ เมื่อเทียบกับปฐมฌานซึ่งยังไม่บริสุทธิ์เพียงพอ …