บท : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 366 / 1264

ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๑๗ กิริยาอย่างหนึ่งทำหน้าที่คุมพากย์ อีกอย่างหนึ่งต้องประกอบด้วย อนุต มาน ปัจจัยวางไว้ข้างหน้าหรือข้างหลังกิริยาคุมพากย์นั้น ซึ่งแสดงว่า กิริยา ๒ อย่างนั้น ทำพร้อมกัน เกิดขึ้นพร้อ

บทความนี้กล่าวถึงการใช้กิริยาในประโยคที่มีการกระทำพร้อมกัน โดยชี้ให้เห็นว่ากิริยาหนึ่งทำหน้าที่คุมพากย…

…าอาขยาต (ตฺวา + อนฺต, มาน, กิริยาอาขยาต) ศัพท์ซึ่งประกอบด้วย ตวา ปัจจัย ทำกิริยาอาการพร้อมกับ กิริยาบทหลัง มีชื่อเรียกทางสัมพันธ์ว่า “สมานกาลกิริยา” ใช้ในกรณี ที่ประธานทำกิริยาพร้อมกัน ๒ อย่าง กิริยาอย่…

บทเรียนนี้นำเสนอเนื้อหาของการแปลไทยเป็นมคธ โดยเน้นที่การใช้กิริยาอาการและสมานกาลกิริยา ซึ่งเป็นส่วนสำค…

๑๒๐ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ : ภนฺเต อห์ ปุพเพ สามเณโร, อิทานิ ปนมติ คินี ชาโต, ปพฺพชนโตปิจาห์ น สทฺธาย ปพฺพชิโต, มคฺคปริปนกาเยน ปพฺพชิโต ฯเปฯ (๑/๑๕) (ชาโต แสดงว่า การเป็นคฤหัสถ์นั้น เกิดแล้ว เ

…ากภาษาไทยสู่วัฒนธรรมมคธ โดยมุ่งเน้นให้เข้าใจถึงการใช้ประโยคและคำในภาษามคธ ตลอดจนสะท้อนถึงการใช้ในบริบทของนักบวชที่มีบทเรียนที่มักพบในการปฏิบัติศาสนาหรือการดำเนินชีวิตในฐานะคฤหัสถ์ บทเรียนจะมีการยกตัวอย่…

ภวิสสันติ) : ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๒๑ (แสดงว่า ผู้พูดคาดเอาว่า น่าจะผู้นั้นเองที่ทำกรรมนั้น หรือกรรมนั้น คงจะเป็นกรรมที่ผู้นั้นทำไว้) โส เถโร อาคโต เวยย ฯ (แสดงว่า ผู้พูดไม่แน่ใจ จึงคาดเอาว่าน่าจะมาแล้

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับภวิสสันติและการใช้งานในไวยากรณ์ภาษาไทย โดยเฉพาะการเชื่อมโยงความหมายระหว่างอนาค…

: ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๒๓ (แสดงว่า ทางไกลนั้นผู้เดินทางจะต้องถาม ถ้าไม่ถาม จะทำให้หลง และทำให้เกิดความเสียหายได้) ตกเหว ตโยชนมคค์ คนตกามสฺส ปุริสสส อนุตรา มคเค รุกฺขป พฤตฬากาที่สุ วิลมพมานสุส มคฺโค ปร

บทเรียนนี้เน้นถึงความสำคัญของไวยากรณ์และวาจกในการเขียนและการสื่อสารภาษาไทย โดยพูดถึงผลกระทบจากการใช้ไว…

ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๒๗ ๑) ตาต อห์ สตฺถุ ธมฺมเทสน์ สุณี ฯ ๒) สตฺถา หิ สหสุขุม ติลักขณ์ ฯเปฯ อาทิมชุม ปริโยสานกลยาณธมฺม เทเสสิ ฯ ๓) อิทาเนเวก คีตสทท์ สุณี ฯ ก็ถูกต้องใช้ได้เหมือนกัน แต่หย่อนอรรถรส เพรา

บทความนี้เน้นการศึกษาและการใช้งานไวยากรณ์ในพระไตรปิฎก โดยเฉพาะการเน้นและยกตัวอย่างประโยคที่ถูกต้องเพื่…

ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๓๑ (๑) ก่อนจะใช้ปัจจัยอะไร ประกอบเป็นศัพท์กิริยาในตอนนั้นๆ พึงอ่านความไทยและสังเกตให้ดีว่า ความไทยตอนนั้น บ่งการไว้บ้าง หรือไม่ เช่น คำว่า “อยู่, กำลัง, แล้ว, ได้แล้ว” เป็นต้น เมื

บทความนี้กล่าวถึงการใช้ปัจจัยในการแต่งกิริยาภาษาไทย โดยแนะนำวิธีสังเกตความไทยในประโยค รวมถึงการเลือกใช…

ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๓๙ (๕) สังโยคนิคคหิตที่อยู่ในศัพท์ผิด เช่น ห์โส เป็น หงโส สโยโค เป็น สงโยโค อวํสิโร เป็น อวงสิโร อามิสโส เป็น อานิสงฺโส กุลววํโส เป็น กุลวงฺโส สงฺโต เป็น สงฺวโต สํเวโค เป็น สงฺเวโ

บทความนี้กล่าวถึงการใช้ไวยากรณ์ในภาษาไทย โดยเฉพาะการซ้อนสังโยคในคำบางคำที่ไม่นิยมซ้อน และการแก้ไขศัพท์…

(ตอบ) : อิมาย นามาติ วุฒิเต....... สำนวนนิยม ๑๔๗ (ถาม) : ก็ กเถถ ภิกฺขเวติ ปุจฉาวา........ (ตอบ) : อิทนนาม ภันเต วุฒิเต......... (๕) ประโยคถาม - ตอบเรื่องสุขทุกข์ : เตปิ โข ภิกขู สาวๆ คนตวา ฯเปฯ “กจฺจ

บทนี้พูดถึงการสร้างประโยคถาม - ตอบในบริบทของพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะเรื่องสุขทุกข์ รวมทั้งการนำเสนอวิธีกา…

สำนวนนิยม ๑๔๙ เต็มที่ เวลาแต่งให้ลดลงเฉพาะศัพท์ที่ไม่ซ้ำกันเท่านั้นจึงใส่เข้ามา ดูประโยคต่อไปนี้เป็นตัวอย่างเทียบเคียง : ตว์ เม มาตร มตาย มาตา วัย, ปิตร มเต ปิตา วิย ลทฺโธ ๆ (๑/๖) : อุปาสกา เอโก สย์ ท

บทความนี้กล่าวถึงการเรียงประโยคคำถามในภาษามคธ โดยอธิบายหลักการเรียงคำในประโยค เน้นไอเดียสำคัญ เช่น การ…

สำนวนนิยม ๑๕๑ เท่านั้น สํานวนเช่นนี้สนามหลวงนิยมแปลเต็มความเพื่อทดสอบภูมิดู เช่น : ก็พระเถระนั้นกำลังฆ่าอยู่ เธอเห็นหรือ ฯ พระเถระนั้น กำลังฆ่าอยู่ พวกข้าพระองค์ไม่เห็น พระเจ้าข้า ฯ : ก ปน โส ตุมเหหิ

บทความนี้วิเคราะห์การใช้สำนวนนิยมในบทสนทนาไทย โดยยกตัวอย่างการใช้ เช่น การแปลคำว่า 'กิมงค์ ปน' การเรีย…

…สนามหลวงในเรื่องนี้ก็คือ ศัพท์ทุกศัพท์ทุกวิภัตติ ในประโยคอาจแปลก่อนได้ทั้งสิ้น ไม่จำเพาะว่าจะต้องแปลบทประธาน ก่อน แล้วแปลบทขยายประธาน บทกิริยา บทกรรม ไปตามลำดับ เหมือน ในวิชาแปลชั้นต้นๆ ถ้าหากแปลวิภัตติ…

บทความนี้อธิบายถึงการแปลสำนวนมคธในภาษาไทย โดยเฉพาะการรับประทานอาหารและความนิยมในการแปลแบบที่ชัดเจนเพื่…

ส่งเสียงดังลั่น มหาสนฺนํ กโรติ สำนวนนิยม ๑๗๑ ร้องลั่น, ร้องเอ็ดตะโร หัวเราะลั่น, หัวเราะครื้นเครง มหาวิรวํ รวิ รับรองว่า ได้ มหาหสิต หลิ สาธติ สมปฏิจฉ รับนิมนต์ อธิเวเสติ, นิมนฺตน์ อธิวาเสติ วิ่งบ่ายห

บทนี้นำเสนอการศึกษาสำนวนและการใช้ภาษาที่มีความน่าสนใจในภาษาไทย ผ่านตัวอย่างเช่น 'ส่งเสียงดังลั่น', 'ร้…

๑๗๔ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ มีข้อสังเกตเพิ่มเติมอีกเล็กน้อยว่า เมื่อเรียงเป็นภาษามคธแล้ว ลองแปลดูตามตัว พร้อมทั้งนึกภาพด้วยว่า ถ้าทำอย่างที่แปลนั้นแล้ว จะถูกกิริยาอาการที่แท้จริงหรือไม่ ถ้าถูก

บทนี้พูดถึงแนวทางในการแปลภาษาไทยเป็นมคธ โดยแนะนำให้พินิจพิจารณาความหมายและบริบทของคำอย่างรอบคอบ รวมถึง…

บทที่ ๕ ศัพท์และความหมาย ผู้ที่จะแต่งประโยคบาลีได้ดีจะต้องจำศัพท์ได้มากพอสมควร การ จำศัพท์ได้ถือว่าเป็…

บทนี้เน้นการจำและใช้งานศัพท์บาลีอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเริ่มจากการจำศัพท์และความหมาย ก่อนนำมาประกอบเป็น…

ศัพท์และความหมาย ๑๗๗ ถ้าเป็นศัพท์อาขยาต ก็ต้องปรุงด้วยเครื่องปรุงในอาขยาต มี วิภัตติ กาล บท วจนะ บุรุษ ธาตุ วาจก และปัจจัย ครบทั้ง ๔ อย่าง ถ้าเป็นศัพท์กิริยากิตก์ ก็ต้องปรุงด้วยเครื่องปรุงของ…

บทความนี้พูดถึงแนวทางการปรุงศัพท์ในอาขยาตและกิริยากิตก์ โดยอธิบายถึงเครื่องปรุงที่จำเป็นต้องมี เช่น วิ…

ศัพท์และความหมาย ๑๘๓ ต้องวางไว้ต้นประโยคเหมือน ปี ในประโยคคำถาม เช่น ความไทย พวกพราหมณ์เหล่านี้มีกำลังด้วย มีมากด้วย ถ้า เป็น : เราพูดอะไรในที่สมาคม ทุกคนแม้ทั้งหมดก็จะลุก ขึ้นเป็นกลุ่ม เอเต พลวนโต เจ

บทความนี้แสดงการใช้ศัพท์ในประโยคคำถามในภาษาไทย โดยเน้นว่าศัพท์บางคำจะต้องปรากฏอยู่ต้นประโยค เช่น บทสนท…

…ะไรกับการเที่ยวบิณฑบาตใน ตระกูลของคนอื่นเป็นอยู่ * เม ปรกุเลสุ ปิณฺฑาย ชีวิเตน (๖/๑๐๓) (๗) ในกรณีที่บทถูกปฏิเสธ (กรณะ ตติยาวิภัตติ) ตามข้อ (5) นั้น มีวิเสสนะอยู่ด้วย หากเป็นวิเสสนะนามให้เรียงไว้หน้า หาก…

บทความนี้นำเสนอความหมายและการใช้ศัพท์ในภาษาไทย โดยอธิบายตัวอย่างในการใช้คำในแต่ละสถานการณ์ รวมถึงการสร…

เป็น ศัพท์และความหมาย ๑๘๙ ผู้ขยันไม่เกียจคร้านในกิจที่จะพึงช่วยกันทำ ถึง พร้อมด้วยปัญญา พิจารณาอันเป็นอุบายในกิจนั้น อาจทำอาจจัดได้ : อิธ ภิกฺขเว ภิกขุ ฯเปฯ ตตฺถ ทุกโข โหติ อนลโส ตรุปายาย วีมสาย สมนนา

บทนี้กล่าวถึงความหมายและการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับคำว่า 'ก่อน' ในภาษาไทย โดยเน้นความแตกต่างระหว่างคำว…

: ศัพท์และความหมาย ๑๙๓ ตาม ปวิสิตวา นิสินเน, อปโรป นารโท นาม ตาปโส หิมวนฺตโต อาคนฺตฺวา ฯเปฯ (๑/๓๗) สา ปน เถเรน “กเถหิเยวาติ” วุจจมานา อาทิ ฯเปฯ เถโร อญฺญานิปิ วิมานทวารานิ คนตวา อาคตาคตา อปราบ เทวธีตโ

บทความนี้อธิบายถึงการใช้ศัพท์ในพระไตรปิฎก โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ อญฺญตร ที่หมายถึง 'คนหนึ่ง สิ่งหนึ่ง' แล…