บท : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 45 / 1238

…ั้น ก็ ชื่อว่าอันยิดเหมือนกัน ฉันนั้น [วิเคราะห์หลักอัจฉยะ] เนื้อความแห่งคาถาที่ ๔ พึงทราบดังนี้ :- บทความว่า อุดจโย ตนะ สโม ตนี มีความว่า บรรดา โทษที่เป็นเทสานาคมิ โทษที่ส่ อเสมอด้วยกุฎลัจฉันนั้นไม่มี …

ในหน้า 848 ของอรรถกถาพระวินัย มีการอธิบายถึงความหมายของความละเมิด และโทษที่เกี่ยวข้อง โดยยกตัวอย่างอ้างอิงจากคาถาต่างๆ ซึ่งเน้นถึงความสำคัญของการระมัดระวังในเรื่องฐานะและความละเมิดที่อาจเกิดขึ้น ทั้งย

…งกลัว เพราะเหตุนี้ พึงทราบว่า "ทุกกฎ" [วิเคราะห์ทุพากษิต] เนื่องความแห่งทุพากษิตกา พึงทราบดังนี้ :- บทกฎว่าว่า ทุพากษิตู ทรวดภูมิ มีความว่า บทใดอันภิกษู่ กล่าว คือพูด เจาราชชั่ว เหตุนัน บทนั้น ชื่อว่าภิ…

บทวิเคราะห์นี้ให้ความสำคัญเกี่ยวกับบทกฎที่เกี่ยวกับนักบวชในพระพุทธศาสนาโดยใช้คำว่า 'ทุพากษิต' และ 'เสี…

ประโยค - ปัญญา สมิตามิตปลาไก่ อรรถกพรวัน ปริวาร วันเดนา - หน้าที่ 874 บทว่า ธมฺโม ได้แก่ เรื่องที่เป็นจริง. บทว่า วิญญู ได้แก่ กิริยาที่โจทย์ และกิริยาที่จําลองให้การ. บทว่…

บทความนี้สำรวจบทบาลีที่เกี่ยวข้องกับความเป็นจริงและการจำ โดยเน้นหลักการที่ถูกต้องในการเรียนรู้และฝึกปฏ…

…าผู้สงคราม ประหนึ่งพระสถะจะนะนั้น ภิญญาผู้สงครามนั้น เมื่อเข้าอาศรม พังเป็นผู้มีจิตยามจรงเข้าสงมั่น บทว่า นีจิตตคุณ ได้แก่ ผู้อาศรมคือมะเสติ มิถธ มิมะนะอำนำกิเลสเสียแล้ว บทว่า ริโหรณสมาน ได้แก่ มิถเทสมอ…

บันทึกนี้กล่าวถึงการประชุมสงฆ์เพื่อการวินิจฉัยธรรม สะท้อนถึงบทบาทของภิญญาผู้สงครามในการประสมประสานความคิดของสงฆ์และการรักษาศาสนา ผู้เข้าร่วมประชุมมุ่งมั่นในการศึก…

ที่สมควร นั่งในที่ซึ่งถึงแก่ตน ไม่หนหลังให้กัลยาทั้งหลายผู้อื่น; บทว่า อนาคติน เฉินแก่ ไม่กล่าวอ้อคำที่ไม่มีประโยชน์ นั้น ๆ ซึ่งมีประการต่าง ๆ. บทว่า อติฉานกถิน เฉินแก…

ในบทที่กล่าวถึงนี้มีการสอนถึงการไม่พูดสิ่งที่ไร้สาระและการรักษาความสงบนิ่งในสังคม ว่าด้วยแนวทางการใช้คำพ…

…ทั้งเพื่อจะตอบแก้ ทั้ง เพื่อจะรู้ จะประกาศความที่ตนเป็นผู้มงายอย่างเดียวเท่านั้น จึงถาม คลังคนบ้า. บทว่า ปฏิวิญโย ได้แก่ ถามด้วยความปรารถนาลามกว่ ว่า "ชนักสรรเสริญเราก ด้วยอญอย่อย่างนี้." บทว่า ปริวา ไ…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์คำถามในพระวินัยซึ่งอธิบายถึงความไม่สามารถในการตอบของผู้ที่มีอาการมงาย พร้อมทั…

ประโยค - ปัญญามีตปลามัก อรรถกพระวันอิ ปริวาร วันฉนา - หน้า ที่ 916 [ว่าด้วยสังสารวัฏ] บทว่า ปญฺญูเตฏ มีความว่า วัฏชนัง เราปญฺญูติแล้ว, ปญฺญูติไว้ที่ไหน? ในวิตัตถะนะ จริยอยู่ วัตร ๑๔ หมวด พ…

เนื้อหาอภิปรายเกี่ยวกับความหมายของปัญญาในบริบทของสังสารวัฏ โดยกล่าวถึงบทบาทของพระผู้มีพระภาคในพระพุทธศาสนา การรักษาความสมดุลของอารมณ์ และความแตกแย…

…า เฉพาะบุคคลอื่น ชื่อว่าทาน อีกอย่างหนึ่ง ความไม่โลภ อันประกอบกับเจตนานั้น ก็ชื่อว่าทาน." [๔] บรรดาบทเหล่านั้น บางว่า สุทฺธิฺปุพพิกา ความว่า มีสัมมาทิฏฐิไปในเบื้องหน้า จริงอยู่ สัมมาทิฏฐิอันเป็นไปโดยย่…

…วยเจตนาที่ดี ทั้งนี้ยังมีการพูดถึงอรรถกถาที่เกี่ยวข้องเพื่อการศึกษาให้เข้าใจในคติธรรมชั้นสูงเกี่ยวกับทาน ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาคุณธรรมและจริยธรรมในสังคม การเข้าใจในหลักการเหล่านี้จะช่วยให้บุคคลทำทานด้วยคว…

…ในเวลาที่ให้เท่านั้น. ส่วนอุปารปญเดตา ว่า "รับให้​"​ ย่อมเป็นใจขนานกัน.ได้แก่ทายกูรู้สึกถึงต่อ ๓ ม. บทว่า วีรณาก คือ มีธะอะไรปลาบแล้ว ได้แก่ทายผู้นับถือว่า ๓ ม. บทว่า รากวินายา ว่า ปฏิบุพนา ความว่า ปฏิบ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการตีความฉัพพาควาสูตร มีการอธิบายเกี่ยวกับองค์คุณ ๖ และการให้ทานที่นำไปสู่การบรรลุเจตนา การวิเคราะห์คำต่างๆ และความสำคัญของการให้ในทางพระพุทธศาสนา แสดงถึงความเชื่อในศาสนาและการปฏิบัติอ

…ุ ปฏิโต ความว่า ย่อมได้นร่มิสุขทาง ใจอันสามารถเป็นปัจจัยแห่งความตั้งมั่นแห่งจิตที่ทำลังกล่าวไว้. ใน บทว่า สมาธิ นี้ พระอรธรถกาถามมีอธิษฐานว่า? พระผู้ม- พระภาคมิได้ทรงประสงค์สมาธิว่า ? พระผู้ม- พระภาคมิไ…

ข้อความนี้เน้นกระบวนการความเข้าใจและการเข้าถึงสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงความรู้สึกและอารมณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อเข้าถึงธรรม เช่น ความอิ่มใจและความสุขที่เกิดจากการมีสมาธิ พระผู้มีพระภาคทรงแสดงให้เห็นว่

…่องวโย อธิบายย่า ย่อมทาเป็นผู้อื่นเอาด้วยอำนาจแห่งอารณสุขท์ มีความคุ้นเคยและยอมเป็นต้นไม้ ว่ากพท์ ในบทว่า มต วา เป็นวิบัติอันอาจรายมีไดกว่าว่าว่าไดแล้ว เพราะเหตุนี้ว่า วาทพันนั้น จึงสมรรวะเหตุหมูมีความเ…

ในบทนี้พูดถึงความหมายของจิตใจในด้านต่างๆ โดยมีการอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและบทบาทของจิตใจต่อการ…

…เป็นธรรมของชนฺ คือเป็นองๆ โดยอาการที่กล่าวแล้ว เหตุนี้ ชื่อว่า เมญูม [๑๒๑] อรรถกถาธรรมมิกสูตร ว่า "บทกาวว่า สฏุตี น ภูฏเชยุ วิภาคโภคณี คำว่า ไมพิธิงโภคทั้งในกลางคืน ไม่พึงบริโภคโภชนานเกินเวลาไปแล้วทั้ง…

บทความนี้กล่าวถึงภูฏาจุฬาหัตถีโภคสูตรและอรรถกถาธรรมมิกสูตร รวมถึงหลักธรรมและแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับ…

…น้อย เพราะนำเข้าไปเปรียบเทียบสุขอันเป็นทิพย์." มาลีอุโบสถสูตร จบ. [๑๒๒] อรรถกถาอุโบสถสูตรนั้นว่า "บทว่า ปฐตุรดฺฒต- รดานิ คือ ประกอบด้วยตนะ กล่าวคือ วัตถุอันิงความดีให้ เกิดามาย ภินยาว่า เต็มด้วยตนะ ๗ …

เนื้อหานี้พูดถึงความเป็นผู้ร่วมกันของเทพชั้นปรินิมมิตวาสวัสดิ์และการเปรียบเทียบราชสมบัติของมนุษย์กับความสุขที่ทิพย์ อรรถกถาอุโบสถสูตรได้อธิบายเกี่ยวกับมาตรฐานและความดีต่างๆ ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม กา

…ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ เพราะบุญกรรมอะไร ?" [แก้อรรถ] อรรถกาถังกุจรกุสาทกัมมาวาม ในปัญจมวรรว่า "บรรดาบท เหล่านั้น บทว่า อุจิอิ คือ สูงลิข. บทว่า มณีอุรณ์ คือ มีเสาสำเร็จ

พระมหาโมคัลลานเถระได้เข้าไปสอบถามเกี่ยวกับวิวนามิมาสนัสซึ่งมีความงามสูงตระการตา และความสำคัญของบุญกรรมที่ทำไปในชีวิต นำไปสู่ความสำเร็จและผลทางด้านโภคะ การสนทนานี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสำคัญของการทำบุญใน

…ลายจักเป็นผู้เมียมเย็นกัน, ในเพราะเรื่องนี้'" [๙๖] นิธอรรถกถา สัณฐานสูตรนั้น ว่า "บรรดาบกหล่านนั้น บทว่า อิช นั้น เป็นบทแสดงเรื่องมีวิทยาสเป็นต้น, สองศัพท์โดย ปนะ สัณฐานเป็นนิจนต. บทว่า โว เป็นอัญชีวิต…

ในบทนี้มีการนำเสนอการแสดงธรรมของพระผู้พระภาคแก่พระมหาชน โดยมีการสื่อสารถึงความสำคัญของการทำธรรมเครื่องขั…

… ความว่า บางความเป็นคนเปลือย บางความเป็นคนงุ่มง่าม้า เก่า เพราะเป็นผู้งุ่มง่าม ผ้าเก่าและผ้าผีวรรณะ บทว่า ปมุตตา ความว่า ด้วยความประมาท บทว่า ตบุปิดิ คือ ย่อมเศร้าโศก. เรื่องนักลงสูจา จบ. เรื่องบุคคลเศร…

เนื้อหาเกี่ยวกับบุคคลเศรษฐีที่มีทรัพย์มากในพระธรรมบดี อธิบายถึงการดื่มน้ำเมาและการทำผิดในอดีต เช่น เรื่องของนางกีรณีที่มีหน้าเหมือนม้า ซึ่งเกี่ยวข้องกับการประพฤติอกใจ และผลแห่งการกระทำที่ไม่ดีในอดีต น

…ะภาค จึงตรัสสรื่องโดยประะ - การนั่น ซึ่งเป็นเหตุแห่งอินทรีย์คืออัญชะอันไม่สำรวมอยู่แล้ว นัยหนึ่งว่า บทว่า ยุวาธิกิรณ์ ความว่า เพราะเหตุแห่งอินทรีย์คืออัญชะได. ใน บทว่า ยุวาธิกิรณ์ นี้ มีโฆษณังว่าว่า "ถา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการไม่สำรวมอินทรีย์โดยเฉพาะอัญชะและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการไม่สำรวมดังกล่าว เช่น ความซ่านไปของอิทธิมาที่เกิดขึ้น พระผู้มีพระภาคทรงแสดงให้เห็นเห…

…รณ์ด้วยนิพภาและวิริยะ ย่อมเป็นอันสมบูรณ์ด้วยอุปนิสัย." มาลีพิสุทธิ์ จบ. (๔๕๕) อรรถกถาธิริสุรันน่า "บทว่า ก็ิโรตูปปะ ความว่า เมื่อธีรด้วย โอดตปะด้วยบรรดาธิโรตปะทั้ง ๒ นั่น ก็ธงอยู่ โดยอาการคืออาย, โอดตป…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของธรรมชาติในอรรถกถาธิริสุรันน่าได้อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างธีร โอดตปะ และอุปนิสัยต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างจากอดีตเกี่ยวกับพระโพธิสัตว์ที่ชื่อโลมาสกัสปะ การศึกษาเรื่

…ัญญาวิมุติ เพราะสำอกรา เพราะสำอกราอิวิชา. อนาคามิมชื่อว่า เจโตวิมุติ เพราะสำอกรา เพราะสำอกราอวิชนา, บทว่า อนุคริยาย ได้แก่ เพื่อทำที่สุดแห่งวัฏฏูกง. บทว่า ชาติรูปา ได้แก่ เป็นผู้เข้าถึงชาติเกล้าแล้ว, อี…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของปัญญาและการบรรลุอรหัตผลในพระพุทธศาสนา พร้อมทั้งอธิบายถึงการที่ปัญญาสามารถนำบุ…

…ดีแล้วใน ธรรมเป็นที่สั้นไป คือในอุปปัทเสนพวก อันเป็นที่สั้นแห่งสงสาร ทั้งปวง เพราะเหตุธรรมสาระนั้น. บทว่า ปฐฯ แปลว่า ละแล้ว. บทว่า โอ เป็นเพียงนิมิต๓ [๕๔๗] นิพพานนั่นมี ๒ อย่าง โดยปรยีย ด้วยประการดังนี้…

ข้อความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจในธรรมสาระของพระพุทธศาสนา ซึ่งรวมถึงอิทธิพลของธรรมวินัยในชีวิตและการบรรลุนิพพานที่เป็นสาระสำคัญ ตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ เนื้อหาอธิบายว่านิพพานมีสองประเภทคือ อุปปาท